Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v6.p98

Bhagavatīvṛtti v6.p98

Language
Sanskrit

v6.p98

diṣṭo'nātmā 2 tadubhayasya - dvipradeśikaskandhatadanyaskandhalakṣaṇasya paryāyairādiṣṭo'sāvavaktavyaṃ vastu syāt, katham ?, ātmeti cānātmeti ceti 2 | tathā dvipradeśatvāttasya deśa eka ādiṣṭaḥ, sadbhāvapradhānāḥ-sattānugatāḥ paryavā yasmin sa sadbhāvaparyavaḥ, athavā tṛtīyābahuvacanamidaṃ svaparyavairityarthaḥ, dvitīyastu deśa ādiṣṭaḥ asadbhāvaparyavaḥ paraparyāyairityarthaḥ, paraparyavāśca tadīyadvitīyadeśasambandhino vastvantarasambandhino veti, tataścāsau dvipradeśikaḥ skandhaḥ krameṇātmā ceti noātmā ceti 4, tathā tasya deśa ādiṣṭaḥ sadbhāvaparyavo deśaścobhayaparyavastato'sāvātmā cāvaktavyaṃ ceti 5, tathā tasyaiva deśa ādi ṭo'sadbhāvaparyavo deśastūbhayaparyavastato'sau noātmā cāvaktavyaṃ ca syāditi 6, saptamaḥ punarātmā ca noātmā cāvaktavyaṃ cetyevaṃrūpo na bhavati dvipradeśike iyaṃśatvādasya tripradeśikādau tu syāditi saptabhaṅgī |
tripradeśikaskandhe tu trayodaśa bhaṅgāstatra pūrvokteṣu saptasvādyāḥ sakalādeśāyastathaiva, tadanyeṣu tu triṣu trayamraya ekavacanabahuvacanabhedāt, saptamastvekavidhi eva yacceha pradeśadvaye'pyekavacanaṃ kvacittattasya pradeśadvayasyaikapradeśāvagāḍhatvāhetunaikatvavivakṣaṇāt, bhedavivakṣāyāṃ ca bahuvacanamiti catuṣpradeśike'pyevaṃ navaramekonaviṃśatirbhaṅgāḥ, tatra trayaḥ sakalādeśāḥ tathaiva śeṣeṣu caturṣu pratyekaṃ catvārovikalpāḥ, te caivaṃ caturthādiṣu triṣu - saptamastvevam- | pañcapradeśiketu dvāviṃśati- statrādyāstrayastathaiva, taduttareṣu ca triṣu pratyekaṃ catvāro vikalpāstathaiva, saptame tu sapta, tatra trikasaṃyoge kilāṣṭau bhaṅgakā bhavanti, teṣu ca saptaiveha grāhyā ekastu teṣu ca saptaiveha grāhyā ekastu teṣu na patatyasambhavāt |
idamevāha-‘tigasaṃjoge’tyādi, ṣaṭapradeśike trayoviṃśatiriti |
śatakaṃ -9 9-12 uddeśakaḥ - 10 samāptaḥ
gambhīrarūpasya mahodadhepataḥ paraṃ pāramupaiti maṅkṣu | gatāvaśakto'pi nijaprakṛtyā, kasyāpyaṣṭasya vijṛmbhitaṃ tat | śatakaṃ - 12 samāptam
muni dīparatnasāgareṇa saṃśodhitā sampāditā bhagavatī aṅgasūtre abhayadevasūri viracitā dvādaśaśatakasya ṭīkā parisamāptā | śatakaṃ - 13
vṛ. vyākhyātaṃ dvādaśaṃ śataṃ tatracānekadhā jīvādayaḥ padārthā uktāḥ, trayodaśaśate'pi ta eva bhaṅgayantareṇocyanta ityevaṃ sambandhamidaṃ vyākhyāyate, tatra punariyamuddeśakasaṅgrahagāthā -
mū. (563) puḍhavī 1 deva 2 manaṃtara 3 puḍhavī 4 āhārameva 5 uvavāe 6 |
bhāsā 7 kama 8 anagāre keyāghaḍiyā 9 samugdhāe 10 |
95
vṛ. puḍhavī' tyādi, 'puḍhavī 'ti narakapṛthivīviṣayaḥ prathamaḥ 1, 'deva' tti devaprarūpaṇārtho dvitīyaḥ 2 ‘anaṃtara’tti anantarāhārā nārakā ityādyarthaḥ pratipādanaparastṛtīyaḥ 3, 'puḍhavi' tti pṛthivīgatavaktavyatāpratibaddhaścaturthaḥ 4, ' āhāre' tti nārakādyāhāraprarūpaṇārthaḥ pañcamaḥ 5, 'uvavāe' tti nārakā

Linked texts (1)