Biha Kappa v1.p162.2

v1.p162.2

bṛhatkalpabhāṣyam
karīṣa prakṣipta karate haiṃ usa gar̤ha ke pāsa dūsare gaḍr̤he khode jāte haiṃ| una gar̤hoṃ meṃ tinduka ādi phala rakhakara madhyamagartā aura karīṣagartā meṃ agni jalāī jātī hai| paryantavartīgarttā ke khota madhyamagarttā ke sātha milāe jāte haiṃ| taba karīṣagartā se dhūma una srotoṃ se paryantavartīgartā meṃ praviṣṭa hotā hai| vaha dhūma pūre garttā meṃ prasṛta hokara phaloṃ ko pakātā hai| jo phala apakva raha jātā hai, vaha dhūmaparyāya āma kahalātā hai |
843. aṃbaga - cibbhiḍamāī, gaṃdheṇaṃ jaṃ ca uvari rukkhassa | kālappatta na paccai, vatthappaliyāmagaṃ taṃ tu || āmraka, cirabhaṭī, bījapura ādi apakva phala pake phaloṃ ke bīca unake gaṃdha se paka jāte haiṃ| jo nahīṃ pakate ve gaṃdhaparyāya āma kahalāte haiṃ| vṛkṣa kī śākhāoṃ para pakane vāle phala yadi kālaprāpta karake bhī nahīṃ pakate, ve vṛkṣaparyāya āma kahalāte haiṃ| yaha sārā dravya āma kā varṇana hai |
844. bhāvāmaṃ piya duvihaṃ vayaṇāmaṃ ceva no ya vayaṇāmaṃ |
||
vayaṇāma aṇumayatthe, āmaṃ ti hi jo vade cakkaṃ || 845. novayaṇāmaṃ duvihaṃ, āgamato ceva no a āgamato| āgame nāṇuvautto, noāgamao imaṃ hoi || bhāva āma bhī do prakāra kā hai-vacana āma aura novacana āma| anumatārtha meṃ 'āmaṃ' yaha vacana bolatā hai, vaha vacana āma hai| no vacana āma do prakāra kā hai-āgamataḥ aura noāgamataḥ | āgamataḥ no vacana āma hai-āma padārtha ke jñāna meṃ upayukta| noāgamataḥ novacana āma yaha hai846. umgamadosāīṃyā, bhāvato assaṃjamo a āmavihī
anno vi ya āeso, jo varisasayaṃ na pūrei || bhāva āma hai-udagama ādi doṣa aura asaṃyama hai bhāvataḥ āmavidhi kyoṃki ye saba cāritra ko apakva karate haiṃ| isa viṣayaka anya ādeśa mata bhī hai kisī vyakti kā āyuṣya sau varṣa kā hai| vaha usako pūrā kie binā mara jātā hai - yaha bhāvataḥ āma hai| 847. nāma ṭhavaṇā davie, tālo bhāve ya hoi nāyavvo |
jo bhavio so tālo, davve mūluttaraguṇesu || tāla śabda ke cāra nikṣepa haiṃ-nāmatāla, sthāpanātāla, dravyatāla aura bhāvatāla dravya tāla hai bhāvitālaparyāya| athavā dravyatāla do prakāra kā hai- mūlaguṇanivartita aura uttaraguṇanivartita| 848. bhāvammi hoṃti jīvā, je tassa pariggahe samakkhāyā |
biio vi ya ādeso, jo tassa vijāṇao puriso || jo jīva tālavṛkṣa ke parigraha mūla kaṃda ādi rūpa haiṃ ve sabhī samucita rūpa meṃ bhāvatāla kahe jāte haiṃ| isa viṣayaka