Biha Kappa v1.p401

v1.p401

3258. dehovahīteṇaga-sāvatehiṃ,
paduṭṭhamecchehi ya tattha tattha |
tadā vijāṇissaha me visesaṃ ||
ācārya ne kahā - bhadraśiṣyo ! jaba tuma pratyanta deśa meṃ viharaṇa karoge aura jaba dehastena, upadhistena śvāpada tathā pradviṣṭamlecchoṃ se vahāṃ paritāpita hokara saṃyama se paribhraṣṭa hooge taba tuma jāna pāoge ki maiṃne kyā kahā thā| 3259, vejjassa egassa ahesi putto,
matammi tāte aṇadhīyavijjo |
jatā paribbhassadha aṃtadese,
gaṃtuṃ videsaṃ aha so silogaṃ,
ghettūṇamegaṃ sagadesameti || vaidyaputra kā dṛṣṭāṃta - eka gāṃva meṃ eka vaidya kā putra rahatā thā| pitā kī mṛtyu ho gaī putra ne vaidyaka śāstra nahīṃ par̤hā thā| rājā ne usako vṛtti nahīṃ dī taba vaha vaidyaka śāstra kā adhyayana karane videśa meṃ gayā| vahāṃ eka vaidya ke pāsa vaidyaka śāstra ke adhyayana ke lie rahā| eka dina vaidya se yaha śloka sunā
'pūrvāhna vamanaṃ dadyādaparāhna virecanam | vātikeṣvapi rogeṣu, pathyamāhurviśoṣaṇam ||'
usane socā- vaidyaka kā rahasya yahī hai vaha isa śloka
ko lekara apane deśa ā gayā|
3260. ahā''gato so u sayammi dese,
raṇo ṇiyogeṇa sute tigicchaṃ,
lakhūṇa taṃ caiva purāṇavittiṃ |
kuvvaṃtu teṇeva samaṃ viṇaṭṭho ||
usake apane deśa meṃ ā jāne para rājā se vahī purānī vṛtti prāpta kara vaidyagirī karane lagā| eka bāra rājā kī ājñā
1. 1. dravya ārya - nāmana ādi ke yogya tiniśa vṛkṣa ādi |
2. kṣetra ārya-sār̤he pacīsa janapada tathā vahāṃ ke nivāsī |
3. jātyārya - aṃbaṭṭa ādi chaha ibhyajātiyāṃ |
4. kulārya - ikṣvāku ādi chaha kuloṃ meṃ utpanna | 5. bhāṣārya - ardhamāgadhī bhāṣābhāṣī |
2. āryajanapada (ārya kṣetra) aura unakī rājadhāniyāṃ|
1. magadha - rājagṛha
2. aṃga- caṃpā
3. baṃga tālima
4. kaliṃga - kaṃcanapura
5. kāśī - vārāṇasī 6. kauśala - sāketa
7. kuru-gajapura

8. kuśā-sauryapura
9. pāṃcāla - kaṃpilkha
10.
jaṃgala-ahicchatrā
11. saurāṣṭra-dvāravatī
12. videha - mithilā
13. vatsa - kauśāṃbī 14. saṃḍibbha-naṃdīpura
339
se vaha rājaputra kī cikitsā usī śloka ke mādhyama se karane lagā| rājaputra usa apaprayoga se mara gayā| vaidyaputra bhī usīke sātha māra ḍālā gayā|
(isī prakāra jo ācārya isa kalpādhyayana ko nahīṃ jānate athavā kucha aṃśa jānate hue saṃgha kā pravartana karate haiṃ ve svayaṃ saṃsāracakra meṃ paribhramaṇa karate hue aneka janma-maraṇa karate haiṃ|)
|
3261. sāeyammi puravare, sabhūmibhāgammi vajramāṇeṇa | suttamiṇaṃ paṇṇattaṃ, paḍucca taṃ ceva kālaṃ tu || sāketa nagara ke sabhūmībhāga udyāna meṃ bhagavān varddhamāna ne isa sūtra kī usa vartamāna kāla ke ādhāra para śramaṇaśramaṇiyoṃ ke sammukha prajñāpanā kī| unhoṃne kahā3262. magahā kosaṃbī yā bhrūṇāvisao kuṇālaksio ya
esā vihārabhūmī, etāvaṃtā''riyaṃ khetaṃ|| pūrva diśā meṃ magadhajanapada, dakṣiṇa diśā meṃ kauśāmbī, paścima diśā meṃ sthūṇā janapada aura uttara diśā meṃ kuṇāla janapada-itanā hī āryakṣetra hai| ataḥ sādhuoṃ kī yaha vihāra bhūmī hai| isase āge viharaṇa karanā nahīṃ
kalpatā |
3263. nāmaṃ ṭhavaṇā davie, khette jātī kule ya kamme ya bhāsāriya sippāriya, ṇāṇe taha daṃsaṇa carite || āryapada ke 12 nikṣepa haiṃ
1. nāma ārya
2. sthāpanāārya
3. dravya ārya
4. kṣetra ārya
5. jātyārya
6. kulārya
6. śilpārtha taṃtuvāya ādi |
7. jñānārya-matijñāna ādi ke dhāraka |
8. darśanārtha- sarāgadarśanārya vītarāgadarśanāyeṃ |
9. cāritrārya-pāṃca prakāra ke cāritra ke dhāraka |
15. malaya vipura
16. vatsa - vairāṭa
17. accha-varaṇa 18. daśārṇa - mattiyāvatī 19. cedī - suptīvatī 20. sindhusauvīra - vītabhaya 21. śūrasena - mathurā
7. karmārtha
8. bhāṣārya
9. śilpārtha

10. jñānārya
11. darśanārya
12. cāritrārya
22. bhaṃgī-pāvā
23. vartta - māsapura
24. kuṇāla - śrāvastī 25. lāḍha - koṭivarṣa 25 kaikeyī arddha-śvetavikā