Biha Kappa v1.p400

v1.p400

330 :
bṛhatkalpabhāṣyam
kaṃkara, patthara, kaṃṭaka tathā mayūra aura nakula vāle mārga ko 3254.buddhībalaṃ hīṇabalā vayaṃti, chor̤a detā hūṃ| maiṃ aduṣṭa aura duṣṭa biloṃ ko jānatā hūṃ| tū
kiṃ sattajuttassa karei buddhī| inameṃ se eka bhī nahīṃ jānatī| isa ajñāna ke kāraṇa tuma khinna kiṃ te kahā ṇeva sutā katāyī, mata honā|
vasuṃdhareyaṃ jaha vīrabhojjā|| pucchikā kahatī hai-he śīrṣaka! tuma jñāyaka bane raho, maiṃ sarpaśīrṣa ke dvārā isa prakāra kahe jāne para pūṃcha bolatī ajñāyikā hī rahaṃgī| acchā, tuma āja āge-āge calo| maiṃ hai-hīna bala arthāt niḥsatva vyakti hī buddhibala ko bar̤ā naṃgalīpāśaka se laga kara yahīṃ raha jātī hūṃ| he śīrṣaka! tuma batā sakate haiṃ| jo satvayukta haiṃ unakā buddhi kyā karegī? śīghratā kara yahāṃ se calo, calo|
satva hī kāryasiddhi kā pratīka hotā hai| kyā tumane kabhī yaha śīrṣaka bolā-'he akovide! he mūrkhe! tuma mere se āge ho nahīṃ sunā ki yaha vasudhā-pṛthvī śūravīra vyaktiyoṃ dvārā bhogya jāo| apaṃḍita mūrkha se virodha karanā acchā nahīṃ hotā| he hotī hai| kahā haimūrkhe! yadi tū mere vaṃśa kā uccheda dekhakara bhī jātī hai to neyaṃ kulakramāyātā, śāsane likhitā na vā| terā bhī vināśa hī hogā|
khaḍgenākramya bhujīta, vīrabhogyā vasundharā|| 3251.kulaṃ viṇāsei sayaṃ payātā,
3255.asaṃsayaṃ taṃ amuṇāṇa maggaṃ, nadīva kulaṃ kulaḍā u nārī|
gatā vidhāṇe duratikkamammi| nibbaṃdha eso ṇahi sobhaṇo te,
imaṃ tu me bāhati vāmasīle!, jahā siyālassa va gāitavve||
aṇṇe vi jaṃ kāhisi ekkaghātaṃ|| svacchaṃdarūpa meṃ calane vālī kulaṭānārī donoṃ kuloṃ- śīrṣaka bolā-'nissandeha tuma mūoṃ ke mārga ko prāpta ho pitṛkula aura śvasurakula kā vināśa vaise hī kara detī hai, gaī ho arthāt ātmopaghāta karane para tulī huī ho| kyoṃki jaise mahāpravāha se nadī apane donoṃ kūloṃ-taṭoṃ kā vināśa | vidhāna arthāt bhavitavyatā duratikrama hotī hai| he vāmaśīle| kara detī hai| he pūcchike! isa prakāra kā nirbandha-kadāgraha | pratikūla pathagāminī! mujhe yahī bādhā pahuṃcātā hai ki tuma tumhāre lie sundara nahīṃ hogā, jaise śṛgāla kā gāne kā svayaṃ ke atirikta dūsaroṃ ko bhī ekaghāta karogī-māra dogī| kadāgraha usake vināśa kā kāraṇa banā|'
3256.sā maṃdabuddhī aha sīsakassa, 3252.ullattiyā bho! mama kiṃ karesī,
sacchaṃda maṃdā vayaṇaṃ akāuṃ| thāma sayaṃ suṭṭa ajāṇamāṇī| purassarā hotu muhuttamettaṃ, sutaṃ tayā kiṇṇa katāi mūḍhe !,
apeyacakkhū sagaḍeṇa khuṇṇā|| jaṃ vāṇaro kāsi sugehiyāe|| vaha maṃdabuddhivālī pucchikā śīrṣaka ke vacana ko nahīṃ he pucchike! tuma apanī śakti ko bhalībhāṃti na jānatī mānatī huī, svacchaṃda mati se purassara hokara maṃdagati se jāne huī merī ora mur̤akara bhī merā kyā kara logī? he mūr̤he! kyā calī| vaha apetacakṣu-aṃdhī pucchikā muhūrttamātra āge calī tumane kabhī yaha nahīṃ sunā jo baṃdara ne sammukha hokara usa aura eka śakaṭa se kṣuṇṇa hokara mṛtyudhāma meṃ pahuṃca gaī| sugṛhavālī bayā pakṣī kā kiyā thā|
3257.je majjhadese khalu desa-gāmā, 3253.na cittakammassa visesamaṃdho,
atippitaṃ tesu bhayaṃtu! tujjhaṃ| saṃjāṇate ṇāvi miyaṃkakaṃti| lukkhaṇṇa-hiṃḍīhiṃ sutāviyā mo, kiṃ pīḍhasappī kaha dūtakamma,
amhaṃ pitā saṃpai hou chaṃdo|| __ aṃdho kahiṃ kattha ya desiyattaṃ|| jo agītārtha śiṣya haiṃ, ve ācārya se kahate haiṃ-bhadanta! dekha, aṃdhā vyakti citrakarma kī ramaṇīyatā ko nahīṃ jāna āryakṣetra meṃ jo deśa haiṃ, gāṃva haiṃ, vahāṃ viharaṇa karanā atyaṃta pātā aura na vaha candramā kī kānti ko jāna pātā hai| kahāṃ priya hai| kintu rūkṣānna mātra khāte rahane se tathā idhara-udhara to pīṭhasī arthāt paṃgu aura kahāṃ dūtakarma karane vālā paribhramaṇa karane se atyaṃta tāpita ho gae haiṃ| ataḥ aba hama saṃdeśahāraka! kahāṃ to aṃdhā vyakti aura kahāṃ mārgadarśaka! bhī svacchaṃdarūpa se viharaṇa karanā cāhate haiṃ|
1,2. pūre kathānaka ke lie dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ.84,85|