Biha Kappa v1.p22

v1.p22

bṛhatkalpasūtra
bṛhatkalpasūtra kā chedasūtroṃ meṃ ati mahattvapūrṇa sthāna hai, isameṃ koī saṃdeha nahīṃ| anya chedasūtroṃ kī bhām̐ti isameṃ bhī sādhuoṃ ke ācāra-viṣayaka vidhi-niṣedha, utsarga-apavāda, tapa-prāyaścitta, ādi kā vicāra kiyā gayā hai| isameṃ chaḥ uddeśa haiṃ jo sabhī gadya meṃ haiṃ| isakā graṃthamāna 475 śloka-pramāṇa hai| prathama uddeśa
prathama uddeśa meṃ pacāsa sūtra haiṃ| prathama pāṃca sūtra tālapralaṃbaviṣayaka haiṃ| prathama tāla-pralaṃbaviṣayaka sūtra meṃ nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie tāla evaṃ pralaṃba grahaṇa karane kā niṣedha kiyā gayā hai| isameṃ batāyā gayā hai ki nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie abhinna arthāt avidārita, āma arthāt apakva, tāla arthāt tālaphala tathā pralaṃba arthāt mūla kā pratigrahaṇa arthāt ādāna, akalpya arthāt niṣiddha hai(no kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃthīṇa vā āme tālapalaṃbe abhinne paḍigāhittae) śramaṇa-śramaṇiyoṃ ko akhaṃḍa evaṃ apakva tālaphala tathā tālamūla grahaṇa nahīṃ karanā cāhie| dvitīya sūtra meṃ batāyā gayā hai ki nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie vidārita apakva tāla-pralaṃba lenā kalpya arthāt vihita hai| tīsare sūtra meṃ batāyā hai ki nirgranthoṃ ke lie pakva tāla-pralaṃba, cāhe vidārita ho athavā avidārita, grahaṇa karanā kalpya hai| caturtha sūtra meṃ yaha batāyā hai ki nigraṃtha ke lie abhinna— avidārita pakva tāla-pralaṃba grahaṇa karanā akalpya hai| paṃcama sūtra meṃ yaha batāyā gayā hai ki nigraṃthoṃ ke lie vidārita pakva tālapralaṃba grahaṇa karanā kalpya hai kiṃtu jo vidhipūrvaka vidārita kiyā gayā ho vahī, na kī avidhipūrvaka vidārita kiyā huā|
1. jainasāhitya kā bṛhad itihāsa bhāga-2. saptamaprakaraṇa bṛhatkalpa(patra192) 2. (a) saṃ.jinendragaṇi, harṣapuṣpāmṛta jainagranthamālā lākhābāvala, śāntipurī saurāṣṭra, 1977, ratanalāla dośī, akhila bhāratīya sādhumārgī jaina saṃskṛti rakṣaka saṃgha, sailānā 1980| (ā) gujarātī anuvāda sahita— ḍaॉ. jīvarāja ghelābhāī dośī, ahamadābāda, san 1915| (i) hiṃdī anuvāda(amolakaṛṣikṛta) sahita-sukhadevasavāya jvālāprasāda jauharī, haidarābāda, vī.saṃ. 2445| (ī)ajñāta ṭīkāsahita-samyak jñāna pracāraka maṃḍala, jodhapura| (u) niyukti laghubhāṣya tathā malayagiri-kṣemakīrtikṛta ṭīkāsahita— jaina ātmānaṃda sabhā, bhāvanagara, san 1933-42| (ū) cūrṇi, bhāṣyāvacūri sahita(ghāsīlālajī kṛta) akhila bhāratīya sthānakavāsī śve. jainaśāstroddhāraka samiti, ahamadābāda, 1969| 3. hindī evaṃ gujarātī anuvādoṃ meṃ isa sūtra kā artha ṭhīka pratīta nahīṃ hotā| ina meṃ tāla kā artha kelā evaṃ pralaṃba kā arthalambī ākṛti vālā kiyā gayā hai ṭīkākāra ācārya kṣemakīrti ne mūla śabdoṃ kā artha isa prakāra kiyā haiṃ— no kalpyate— na yujyate, nigraṃthānāṃ— sādhūnāṃ, nirgrathīnāṃ— sādhvīnāṃ, āmaṃ— apakvaṃ, tala— vṛkṣaviśeṣastatra bhavaṃ tālaṃ— tālaphalaṃ, prakarṣeṇa lambate iti pralambam— mūlaṃ, tālaṃ ca pralambaṃcatālapralambaṃ samāhāra dvandvaḥ, abhinnaṃ dravyato avidāritaṃbhāvato'vyapagatajīvaṃ, pratigrahītuṃ—ādātumityarthaḥ|