Biha Kappa v1.p25

v1.p25

athavā kināre khaḍe rahanā, baiṭhanā, leṭanā, sonā, khānā-pīnā, svādhyāya-dhyāna-kāyotsarga ādi karanā akalpya hai|
citrakarmaviṣayaka sūtroṃ meṃ batāyā gayā hai ki nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ko citrakarmayukta upāśraya meṃ nahīṃ rahanā cāhie apitu citrakarmarahita upāśraya meṃ ṭhaharanā cāhie|
sāgarikaniśrāviṣayaka sūtroṃ meṃ batāyā hai ki nigraṃthiyoṃ ko sāgārika– śayyātara— vasatipati— makānamālika kī niśrā— rakṣā ādi kī svīkṛti ke binā kahīṃ para bhī nahīṃ rahanā cāhie| unheṃ sāgārika kī niśrā meṃ hī rahanā kalpya hai| nigraṃtha sāgārika kī niśrā athavā aniśrā meṃ raha sakate haiṃ|
sāgārikopāśrayaprakṛta sūtroṃ meṃ isa bāta kā vicāra kiyā gayā hai ki nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ko sāgārika ke saṃbaṃdha vāle— strī-puruṣa, dhana-dhānya ādi se yukta— upāśraya meṃ nahīṃ rahanā cāhie| nirgrathoṃ ko strī-sāgārika ke upāśraya meṃ rahanā akalpya hai| nigraṃthiyoṃ ko puruṣa-sāgārika ke upāśraya meṃ rahanā akalpya hai| dūsare śabdoṃ meṃ nirgrathoṃ ko puruṣa-sāgārika evaṃ nigraṃthiyoṃ ko strī-sāgārika ke upāśraya meṃ rahanā kalpya hai|
pratibaddhaśayyāprakṛta sūtroṃ meṃ batāyā gayā hai ki jisa upāśraya ke samīpa( saṭe hue pratibaddha) gṛhastha rahate hoṃ vahām̐ sādhuoṃ ko nahīṃ rahanā cāhie kiṃtu sādhviyām̐ raha sakatī haiṃ|
gṛhapatikulamadhyavāsaviṣayaka sūtroṃ meṃ nigraṃthoṃ evaṃ nigraṃthiyoṃ dono ke lie gṛhapatikulamadhyavāsa arthāt gṛhastha ke ghara ke bīcobīca hokara jāne-āne kā kāma paḍatā ho vaise sthāna meṃ rahane kā niṣedha kiyā gayā hai|
adhikaraṇa(athavā prābhṛta athavā vyavaśamana) se saṃbaṃdhita sūtra meṃ sūtrakāra ne isa bāta kī ora nirdeśa kiyā hai ki bhikṣu, ācārya, upādhyāya, bhikṣuṇī ādi kā eka dūsare se jhagaḍā huā ho to paraspara upaśama dhāraṇa kara kalaha/adhikaraṇa/prābhṛta śāṃta kara lenā cāhie| jo śāṃta hotā hai vaha ārādhaka hai aura jo śāṃta nahīṃ hotā, vaha virādhaka hai| śramaṇadharma kā sāra upaśama arthāt śānti hai— uvasamasāraṃ sāmaṇṇaṃ|
cārasaṃbaṃdhī prathama sūtra meṃ nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie cāturmāsa varṣāṛtu meṃ eka gām̐va se dūsare gām̐va jāne kā niṣedha kiyā gayā hai yathā dvitīya sūtra meṃ hemaṃta evaṃ grīṣmaṛtu meṃ vihāra karane vicarane kā vidhāna kiyā gayā hai|
1. adhikaraṇaṃ kalahaḥ prābhṛtamityeko'rthaḥ| -kṣemakīrtikṛta vṛti, pṛ.751| vinaya-piṭaka meṃ adhikaraṇa kā suṃdara vivecana kiyā gayā hai| isake lie jijñāsuoṃko usakā cāra adhikaraṇavālā prakaraṇa dekhanā cāhie|