Biha Kappa v1.p48

v1.p48

vagaḍāprakṛtasūtraḥ
vagaḍā kā artha hai parikṣepa–koṭa parikhā–prācīra-cahāradīvārī| eka parikṣepa aura eka dvāra vāle grāma, nagara ādi meṃ nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ko eka sātha nahīṃ rahanā cāhie| prastuta sūtra kī vyākhyā karate hue bhāṣyakāra ne etatsaṃbaṃdhī doṣoṃ, prāyaścittoṃ ādi para prakāśa ḍālā hai| isa vivecana meṃ nimna bātoṃ kā samāveśa kiyā gayā hai—eka parikṣepa aura eka dvāra vāle kṣetra meṃ nigraṃtha athavā nigraṃthiyoṃ ke eka samudāya ke rahate hue dūsare samudāya ke ākara rahane para usake ācārya, pravartinī ādi ko lagane vāle doṣa aura unakā prāyaścitta, kṣetra kī pratilekhanā ke lie bheje gae śramaṇoṃ kī preraṇā se sādhviyoṃ dvārā avagṛhīta kṣetra ko dabāne kā vicāra karane vāle tathā usa kṣetra meṃ jāne kā nirṇaya karane vāle ācārya, upādhyāya ādi ke lie prāyaścitta, vedodaya ādi doṣoṃ kā agni, yoddhā aura gāruḍika ke dṛṣṭāṃtoṃ dvārā samarthana, śramaṇa aura śramaṇiyāṃ bhinna bhinna upāśraya meṃ rahate hue eka-dūsare ke sahavāsa se dūra raha sakate haiṃ kiṃtu grāma ādi meṃ rahane vāle śramaṇoṃ ke lie gṛhastha striyoṃ kā sahavāsa to anivārya hai, aisī daśā meṃ śramaṇoṃ ke lie vanavāsa hī śreṣṭa hai— isa prakāra kī śaṃkā kā samādhāna, śramaṇiyoṃ ke sahavāsa vāle grāma ādi ke tyāga ke kāraṇa, eka vagaḍā aura eka dvāra vāle kṣetra meṃ rahane vāle sādhusādhviyoṃ kī vicārabhūmi sthaṃḍilabhūmi, bhikṣācaryā, vihārabhūmi, caityavaṃdana ādi kāraṇoṃ se lagane vāle doṣa aura unake lie prāyaścitta, eka vagaḍā ādi vāle jisa kṣetra meṃ śramaṇiyām̐ rahatī hoṃ vahām̐ rahane vāle śramaṇoṃ se kulasthaviroṃ dvārā rahane ke kāraṇoṃ kī pūchatācha, kāraṇavaśāt eka kṣetra meṃ rahane vāle śramaṇa-śramaṇiyoṃ ke lie vicārabhūmi, bhikṣācaryā ādi viṣayaka vyavasthā, bhinna-bhinna samudāya ke śramaṇa athavā śramaṇiyām̐ eka kṣetra meṃ eka sātha rahe hue hoṃ aura unameṃ paraspara kalaha hotā ho to usakī śāṃti ke lie ācārya, pravartinī ādi dvārā kie jāne vāle upāya, na karane vāle ko lagane vāle kalaṃkādi doṣa aura unakā prāyaścitta|'
sādhu-sādhviyoṃ ko eka vagaḍā aura aneka dvāra vāle sthāna meṃ eka sātha rahane se jo doṣa lagate haiṃ unakā nimna dvāroṃ se vicāra kiyā gayā hai—
1. ekaśākhikādvāra—eka katāra meṃ bane hue bār̤a ke aṃtara vāle gharoṃ meṃ sātha rahane vāle sādhusādhviyoṃ ko paraspara vārtālāpa, praśnottara ādi ke kāraṇa lagane vāle doṣa,
2. sapratimukhādvāra eka dūsare ke dvāra ke sāmane vāle ghara meṃ rahane se lagane vāle doṣa, __ 3 pārśvamārgadvāra eka-dūsare ke pāsa ke athavā pīche ke daravāje vāle upāśraya meṃ rahane se lagane vāle doṣa,