Biha Kappa v1.p60

v1.p60

karanā varjita hai| isa prasaṃga para sthavirādi se pūchakara athavā binā pūche nigraṃthiyoṃ ke upāśraya meṃ binā kāraṇa jāne se ācāryādi ko laganevāle doṣoṃ aura ogha prāyaścittoṃ kā varṇana kiyā gayā hai| kisī kāraṇa se nirgranthiyoṃ ke upāśraya me praveśa karane kā prasaṃga upasthita hone para tadviṣayaka ājñā, vidhi aura kāraṇoṃ para nimnalikhita cha: dvāroṃ se prakāśa ḍālā gayā hai—1. kāraṇadvāra, 2. prāghurṇakadvāra, 3. gaṇadharadvāra, 4. maharddhikadvāra, 5.pracchādanādvāra, 6.asahiṣṇudvāra|' carmaprakṛtasūtraḥ
___ nirgrantha-nigraṃthīviṣayaka carmopayoga se saṃbaṃdhita viṣayoṃ kā vivecana karate hue bhāṣyakāra ne nigraṃthiyoṃ ko saloma carma ke upabhoga se lagane vāle doṣa aura prāyaścitta, tadviṣayaka apavāda, nigraṃthiyoṃ ke lie saloma carma ke niṣedha ke kāraṇa, utsargarūpa se nigraṃthoṃ ke lie bhī saloma carma akalpya, pustakapaṃcaka, tṛṇapaṃcaka, dūṣyapaṃcakadvaya aura carmapaṃcaka kā svarūpa, tadviṣayaka doṣa, prāyaścitta aura yatanāem̐, nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie kṛtsnacarma arthāt varṇa-pramāṇādi se pratipūrṇa carma ke upabhoga athavā saṃgraha kā niṣedha, sakalakṛtsna, pramāṇakṛtsna, varṇakṛtsna aura baṃdhanakṛtsna kā svarūpa, tatsaṃbaṃdhī doṣa aura prāyaścitta, kṛtsnacarma ke upabhogādi se lagane vāle doṣoṃ kā garva, nirmārdavatā, nirapekṣa, nirdaya, niraṃtara aura bhūtopaghāta dvāroṃ se nirūpaṇa, tatsaṃbaṃdhī apavāda aura yatanāem̐, varṇapramāṇādi se rahita carma ke upabhoga aura saṃgraha kā vidhāna, sakāraṇa akṛtsna kā upabhoga aura niṣkāraṇaka upabhoga se lagane vāle doṣa aura unakā prāyaścitta, akṛtsnacarma ke aṣṭādaśa khaṇḍa ādi viṣayoṃ kā vivecana kiyā hai| kṛtsnākṛtsnavastraprakṛtasūtraḥ
nigraṃtha-nigraṃthiyoṃ ke lie kṛtsnavastra kā saṃgraha aura upabhoga akalpya hai| unheṃ akṛtsnavastra kā saṃgraha evaṃ upayoga karanā cāhie| kṛtsnavastra kā nikṣepa chaḥ prakāra kā hai—1. nāmakṛtsna, 2. sthāpanākṛtsna, 3. dravyakṛtsna, 4. kṣetrakṛtsna, 5. kālakṛtsna aura 6. bhāvakṛtsna| dravyakṛtsna ke do bheda hai sakalakṛtsna aura pramāṇakṛtsna| bhāvakṛtsna do prakāra kā hai—varṇayuta bhāvakṛtsna aura mūlyayuta bhāvakṛtsna| varṇayuta bhāvakṛtsna ke pām̐ca bheda haiṃ—kṛṣṇa, nīla, lohita, pīta aura śuklā mūlyayuta bhāvakṛtsna ke tīna bheda hai—jaghanya, madhyama aura utkṛṣṭa| inake lie vividha doṣa, prāyaścitta aura apavāda hai|