Biha Kappa v1.p78

v1.p78

viśeṣakalpacūrṇi
bṛhatkalpasūtra kī do mahattvapūrṇa aprakāśita cūrṇiyāṃ prāpta hotī hai| eka, kalpacūrṇi aura dūsarī, kalpaviśeṣacūrṇi| prathama kalpacūrṇi kā 16000 graṃthāgra hai to dūsarī kalpaviśeṣacūrṇi kā graṃthā 10000 pramāṇa hai| ye donoṃ cūrṇiyāṃ aba taka aprakāśita hai| ina ke kartā kā nāmollekha bhī nahī milatā| pracalita paraṃparā ke anusāra prathama cūrṇi ke kartā jinadāsa gaṇi mahattara ho sakate hai| bhāva, bhāṣā, śailī aura kathana paddhati meṃ ina donoṃ cūrṇiyoṃ meṃ itanā adhika śabdasāmya hai ki inako dūsare se alaga karanā kaṭhina hai| pūrvavartī cūrṇi prathama aura uttaravartī kalpaviśeṣacūrṇi nāmakaraṇa kiyā jā sakatā hai| prathamacūrṇi meṃ viśeṣacūrṇikāra ne bṛhatkalpacūrṇi ke sattara pratiśata pāṭhoṃ ko jyoṃ kā tyoṃ liyā hai| viśeṣacūrṇikārane jahām̐ pūrvavartī cūrṇi ke pāṭha saṃkṣipta hai vahām̐ naye pāṭha dekara apanī cūrṇi ko vistṛta kiyā hai| isī viśeṣatā ko lekara cūrṇikāra ne apanī cūrṇi ko viśeṣacūrṇi ke rūpa meṃ prasiddha kiyā ho aisā pratīta hotā hai|
bṛhatkalpa chaha uddeśoṃ meṃ vibhājita hai isa ke kula sūtra 205 hai, bhāṣyagāthā 6000 pramāṇa hai| mūla sūtrakāra ne jina viṣayoṃ kā kathana kiyā hai| pūrvavartī cūrṇi evaṃ viśeṣakalpacūrṇi unhīṃ viṣayoṃ ko utsarga apavāda viṣayaka carcā karate hue samāviṣṭa kiyā hai| pūrvavartī cūrṇikāra ne jo varṇana kiye unhīṃ ke śabdoṃ meṃ likhate hue jo saṃkṣipta aura aspaṣṭa viṣaya hai unhīṃ ko viśeṣakalpacūrṇikāra ne apane śabdoṃ meṃ prastuta kiyā hai|
viśeṣakalpa cūrṇi kā prāraṃbha paṃcaparameṣṭhī maṃgalācaraṇa se hotā hai| pūrvavartī prathamacūrṇi meṃ pīṭhikā hai| yaha pīṭhikā gāthā 1 se gāthā 808 meṃ pūrṇa hotī hai| kiṃtu viśeṣakalpacūrṇikāra ne pīṭhikā kī gāthā 1085 taka ke bhāga ko choḍakara jahāṃ se sūtrāraṃbha hotā hai usī aṃśa se apanī cūrṇi kā āraṃbha kiyā hai| saṃbhavataḥ gāthā 1-1085 taka kī bhāṣya gāthāoṃ kā vivecana apane āpa meṃ pūrṇa lagā ho ataḥ unakā vivecana anāvaśyaka māna kara chor̤a diyā ho|
se gāmaṃsi vā nagaraṃsi.... ( sūtra - 1) prāraṃbha karate haiṃ| sūtra 1 se 4 taka dekara prathama cattāri suttāṇi uccāreyavvāṇi| athāsya vyākhyāmabhidhāsyāmaḥ | ityatra āha, abhidhāsyati bhavān| atha ko'syābhisambandhaḥ? ucyate-vutto khalu āhāro..... esa sambandho||1086||
isa prakāra graṃthārambha karane ke paścāt viśeṣacūrṇikāra kalpasūtra ke chahoṃ uddeśakoṃ kī vivecanā karate haiṃ| gāthā 1087 gāthā---- taka| isa meṃ 81 vidhi-niṣedha kalpa hai| ye sabhī kalpa pāṃca samitiīrṣyā, bhāṣā, eṣaṇā, ādānabhaṇḍanikṣepaṇā tathā uccārapraśravaṇakhelasiṃghānajalapariṣṭhāpanikā; evaṃ paṃcamahāvrata-ahiṃsā, satya, acaurya, brahmacarya evaṃ aparigraha aise paṃcamahāvratoṃ se saṃbaṃdhita inakā