Biha Kappa v18.p87
Bṛhatkalpavṛtti v18.p87
- Language
- Sanskrit
v18.p87
bṛhatkalpa-chedasūtram -1ced ata āha-utsargād adhvā-'vamaudaryādiṣu vinipatitaṃ' pracyutaṃ jñānādisālambamapavādo dhārayati||
nanu sa utsargādapavādaṃ gataḥ san kathaṃ na bhagnavrato bhavati? ucyate
[bhā.320] dhāvaṃto uvvāo, maggannū kiṃ na gacchai kameṇaṃ | -
kiṃ vā mauī kiriyā, na kīraye asahuo tikkhaṃ || vṛ-sarvo'pyasmākaṃ prayāso mokṣasādhananimittam, sa ca mokṣaṃ tathā sādhayati netarathā | dṛṣṭānto'yam-yathā ko'pi pāṭaliputraṃgacchandhāvan ‘udvātaḥ' śrānto bhavati tadā kiṃ na ‘krameṇa' svabhāvagatyamārgajñaḥ san gacchati? gacchatyeveti bhāvaḥ, kevalaṃ cireṇa tat pāṭaliputramavāpnoti, yadi punaḥ śrānto'pi dhāvati tadā apāntarāla eva mriyate; evamatrāpyadhvādau tāśe kārye'pavādamapratipadyamāno vinaśyati| kiṃ vā rogiṇastīkṣṇāṃ kriyāmasahamānasya mṛdvī kriyā na kriyate ? kriyata evetyarthaḥ | yathaitad evamatrāpyutsargāt paribhraṣṭasyāpavādagamanam ||
nanu kimutsargādapavādaprasiddhi ? utāpavādādutsargasya ? tata āha[bhā.321] unnayamavikkha ninnassa pasiddhī unnayassa ninnāo|
iya annunnapasiddhā, ussagga'vavāyamo tullā || vṛ- yathonnatamapekṣya nimnasya prasiddhi nimnāconnatasya prasiddhi 'iti' evam 'anyo'nyaprasiddhau' utsargādapavādo'pavādādutsarga prasiddha iti dvāvapyutsargā-'pavādau tulyau|
tadevamutsargāpavādadvāramuktam | idānīmalpadvāramucyate | śiṣyaḥ pṛcchati-bhagavan ! kimutsargā alpe ? utāpavādāḥ? ucyate-tulyāḥ | yata āha[bhā.322] jāvaiyā ussaggā, tāvaiyā ceva huṃti avavāyā|
jāvaiyā avavāyā, ussaggā tattiyā ceva|| vṛ-yāvanta utsargāstāvanto'pavādāḥ, yāvanto'pavādāstāvanta utsargā| katham ? iti ced ucyate-sarvasyāpi pratiṣedhasyānujñābhavād dvaye'pi tulyāḥ||
samprati “seya-balavaṃte" iti dvāradvayaṃ vyācikhyāsurāha[bhā.323] sahāṇe saṭṭhāṇe, seyā baliṇo ya huṃti khalu ee|
saṭṭhāṇa-paraṭṭhāṇā, ya huṃti vatthūto niṣphannā || vṛ-śiṣyaḥ pṛcchati-kimutsarga śreyān balavām̐śca ? utāpavādaḥ ? | sūrirāha-ete khalu' utsargā apavādāśca svasthāne svasthāne śreyāṃso balinaśca bhavanti, parasthāne parasthāne'śreyāṃso durbalāśca | atha kiṃ svasthānam ? kiṃ vā parasthānam ? ata āha-svasthāna-parasthāne vastuto niṣpanne || atha vastveva na jānāmi, kiṃ tad vastu ? iti ucyate-puruṣo vastu| tathā cāha[bhā.324] saṃtharao saṭṭāṇaṃ, ussaggo asahuṇo paraṭṭhāṇaṃ |
iya saṭṭhāṇa paraṃ vā, na hoi vatthū vinā kiṃci || vṛ-'saṃstarataḥ' nistarata utsarga svasthānam apavādaḥ parasthānam, ‘asahasya' asamarthasyayaḥ saṃstarītuṃna śaknoti tasyāpavādaḥ svasthānamutsargaparasthānamiti| evamamunā prakāreṇapuruṣalakṣaṇaṃ vastu vinā na kiñcat svasthānaṃ parasthānaṃ vā, kintu puruṣo vastu saṃstarati na veti ataḥ puruṣāt
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit