Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v19.p40

Bṛhatkalpavṛtti v19.p40

Language
Sanskrit

v19.p40

bṛ- yadi tatraiva parasparamupaśāntaṃ tadasaṅghaḍaṃ tataḥ sundarameva | adha nopaśāntaṃ tataḥ 'gaṇinyāḥ ' svasyāḥ svasyāḥ pravarttinyāḥ kathayanti | yadi na kathayanti tataścaturguravaḥ | tataste pravarttinyau madhurayā girā prajñāpyopaśamayataḥ | tathāpi 'atiṣṭhati' anuparate 'dve api' gaṇinyau gatvā sveṣāṃ sveṣāṃ gaṇadhāriṇāṃ kathayataḥ | yadi na kathayatastataścatvāro gurukāḥ || tataḥ pravarttinyā kathite gaṇadhareṇa kiṃ vidheyam ? ityata āha

uppanne ahigaraṇe, gaṇāhārinivedanaṃ tu kāyavvaṃ | jai appaṇā bhaṇejjā, cāummāsā bhave gurugā ||
vṛ- 'adhikaraṇe' asā ḍe utpanne sati pravarttinīmukhādākarṇya tena gaṇadhareṇa dvitīyasya gaṇadhāriṇo nivedanaṃ karttavyam | yadi sa gaṇadhara ātmanaiva gatvā dvitīyagaṇadharasatkāṃ vratinīṃ 'bhaṇet' upālambheta tataścaturmāsā gurukā bhaveyuḥ ||
[bhā.2224] vatiṇī vatiṇi vatiṇī, va paraguruṃ paragurū va jai vaiṇiṃ | jaṃpa tī vi gurugā, tamhā sagurūṇa sāhejjā ||
vṛ-yadi vratinī vratinīṃ 'jalpati' upālabhate, vratinī vā yadi 'paragurum' anyasaṃyatīgaṇadharaṃ jalpati, paragururvā yadi vratinīṃ jalpati tata eteṣu triṣvapi caturgurukāḥ, tasmāt svagurūṇāṃ kathayet, upalakṣaṇatvāt svavratinīṃ copālambheta ||
atha paravratinīmupālambhamānasya ko doṣaḥ syāt ? ityatrocyate
[ bhā. 2225] jāṇāmi dūmiyaṃ bhe, agaṃ aruyammi jattha akkaṃtā | ko vā eaṃ na muṇai, vārehiha kittiyā vā vi ||
vṛ-sā paravratinī bhaṇyamānā brūyāt-jānāmyahaṃ yad dūnaṃ bhavatāmaṅgam, 'yatra' yasmin 'aruṣi' vraṇe yuṣmadīyasaṃyatīṃ pratibruvāṇayā mayā yūyamākrāntā, ko vā enamarthaṃ na jānāti ? kiyato vā bruvato nivārayiṣyatha ? yadyahaṃvāritā satī na jalpiṣyāmi tarhyanye'pi jalpiṣyantīti || api ca
[ bhā. 2226] niggaṃdhaṃ na vi vāyai, alāhi kiṃ vā vi teṇa bhaṇieṇaṃ | chāeuṃ ca pabhāyaṃ, na vi sakkā paḍasaeṇāvi ||
vṛ- nahi nirgandhaṃ vāyurvāti, kintu yā śasya vanakhaṇḍādermadhyena samāyāti tāddaggandhasahita eva, evaṃ bhavatāmapyasyā upari ya īśaḥ pakṣapātaḥ sana nisambandha iti bhāvaḥ | athavā "alāhi"tti alamanena vacanenābhihitena, marmānuvedhitvāt | kiṃ vā tena bhaṇitena kāryam ? yataḥ prabhātaṃ sañjātaṃ sad na paṭaśatenāpi cchādayituṃ śakyam | itthaṃ tanmukhād nirgate asadbhūtārthe'pi dūṣaṇe jale patite iva tailabindau sarvataḥ prasarpata sūrīṇāṃ mahān chāyāghāto jāyate, sa ca tattvata ātmakṛta eveti | atra dṛṣṭāntamāha[bhā. 2227]
majjhatthaṃ acchaṃtaṃ, sīhaṃ gaṃtūṇa jo vibohei |
appavahāe hoī, veyālo ceva duzutto
vṛ- 'madhyastham' udīsīnaṃ tiṣṭhantaṃ siṃhaṃ gatvā upetya yaḥ kaścid 'vibodhayati' viśeṣeṇapārṣṇiprahārādinā bodhayati sa vibodhitaḥ san tasyātmavadhāya bhavati | vetāla iva vā duṣprayukto yathā sādhakamevopahanti, evamiyamapyācāryeṇa prabodhitā satī tasyaiva cchāyāghātamupajanayati ||