Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v19.p441

Bṛhatkalpavṛtti v19.p441

Language
Sanskrit

v19.p441

mū. (91) niggaṃthīe a gāhāvaikulaṃ piṃḍavāyapaḍiyāe anuṣpaviṭṭhāe celaṭṭhe samuppajejā, no se kappai appaṇī nīsāe celaṃ paḍiggāhittae, kappai se pavattininīsāe celaṃ paḍiggāhittae | no ya se tattha pavattinī sāmāṇā siyā je se tattha sāmāṇe āyarie vā uvajjhāe vā pavittī vā there vāgaṇī vā gaṇadhare vā gaṇāvaccheie vā jaṃ ca'nnaṃ kaṭṭu purato viharai kappai se tannīsāe celaṃ paḍiggāhittae |
vṛ- athāsya sūtrasyakaḥ sambandhaḥ ? ityāha
[ bhā. 4148] niyamā casecala itthī, cālijjati saṃjamā vinā tenaṃ | uggahamādīcelāṇa gehaṇe tena jogo'yaṃ ||
vṛ- 'niyamād' avasyantayā 'strī' nirgranthī sacelā bhavati | yataḥ 'tena' celena vinā sā saṃyamāt cālyate ityanantarasūtre uktam | tena kāraṇenāvagrahānantakādīnāṃ celānāṃ grahaṇe vidhirabhidhīyate | ayaṃ 'yogaḥ' prakṛtasūtrasya sambandhaḥ | athavā

celehi vinā dosaṃ, nāuṃ mātāni appaṇā geho tattha vi tecciya dosā tavvāraṇakāraṇā suttaṃ ||
vṛ- celairvinā bhikṣāmaṭantyā saṃyatyā mahān doṣo bhavatīti jñātvā mā 'tāni' celānyātmanā gṛhṇīyāt | kutaḥ ? ityāha- 'tatrāpi' ātmanā celagrahaṇe'pi ta eva doṣā bhavanti ye pūrvaṃ celasyāgrahaṇe proktāḥ | ataḥ 'tadvāraṇakāraṇāt' svayagrahaṇapratiṣedhārthamidaṃ sūtramārabhyate ||
idameva sopapattikamāha
[ bhā. 4150 ] sayagahaṇaṃ paḍisehati, celaggahaṇaṃ na savvaso tāsiṃ | saṃḍāsatiro vaṇhī, na ḍahati kurue ya kiccāī ||
vṛ-svayagrahaṇamatra sūtre sūtrakṛt pratiṣedhayati, na punaḥ sarvathā 'tāsāṃ' saṃyatīnāṃ celagrahaṇam | yataḥ sandaṃśakena tirohito vahnirgṛhyamāṇo na dahati 'kṛtyāni ca' dhānyapākādīni kāryāṇi kurute; evaṃ saṃyatīnāmapi sādhubhistirohitaṃ celagrahaṇaṃ na duṣyati, kāryaṃ ca saṃyamapālanātmakaṃ karoti ata idamārabhyate || anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā-nirgrandhyā gṛhapatikulaṃ piṇḍapātapratijñayā anupraviṣṭāyāścailenārthaḥ-prayojanaṃ celārthaḥ sa samutpadyeta | no "se" tasyāḥ kalpate ātmano niśrayā celaṃ pratigrahītum, kintu kalpate “se” tasyāḥ pravartinīniśrayā celaṃ pratigrahītum | atha na tatra pravartinī "sāmāṇā" sannihitā tato yastatrācāryo vā upādhyāyo vā pravarttī vā sthaviro vāgaṇī vā gaṇadharao vā gaṇāvacchedako vā sannihito bhavet | 'gaṇī' gaṇādhipatirācāryaḥ, 'gaṇadharaḥ ' saṃyatīparivartakaḥ, śeṣāḥ sarve'pi pratītāḥ | eteṣāṃ niśrayā yaṃ vā 'anyaṃ' gītārthaṃ sādhuṃ purataḥ kṛtvā viharati tanniśrayā kalpate "se" tasyāścelaṃ pratigrahītumiti sūtrasaṅkṣepārthaḥ || atha vistarārthaṃ bhāṣyakāro bibhaṇiṣurāha
[ bhā. 4151] celaṭṭhe puvva bhaṇite, paḍiseho kāraṇe jahā gahaṇaṃ |
navaraṃ puna nāṇattaṃ, nīsāgahaṇaṃ na u anīsā ||
vṛ-celārthaḥ 'pūrvaḥ' prathamoddeśake "niggaṃthiṃ ca naṃ kei vatyeṇa vā pāeṇa vā nimaṃtijjā" ityādisūtre yathā bhaṇitaḥ, yathā ca tatra saṃyatīnāṃ svayaṃ vastragrahaṇapratiṣedhaḥ, yathā ca kāraṇe grahaṇamuktaṃ tathaivātrāpi

Linked texts (1)