Biha Kappa v20.p10
Bṛhatkalpavṛtti v20.p10
- Language
- Sanskrit
v20.p10
vṛ-'ārādhitaḥ' kenāpi guṇaviśeṣeṇa paritoṣaṃ prāpitaḥ san rājā vyakṣarakasya sapaṭṭabandhaṃ rājyamakārṣīt, paṭṭabandhanṛpatiṃ taṃ vihitavāniti bhāvaḥ | tatastaṃ vyakṣarakarājaṃ rājyaṃ praśāsataṃ 'kulīnādayo nādriyante' 'vayaṃ kulīnāḥ, ayaṃ tuhīnakulotnaḥ, ādiśabdād dvayaṃpradhānapuruṣāḥ, ayaṃpunaḥ karmakaraḥ' ityādiparibhavabudhyā nābhyutthānādikamādaraṃtasya kurvanti|tataste tena rājñā 'vinītāḥ' śikṣāṃprāpitāḥ, “vinayaḥ śikṣā-praṇatyoḥ" iti vacanāt | kathaṃ śikṣitāḥ? ityāha[bhā.4432] savvassaṃ hāūṇaṃ, nijūḍhā māriyā ya vivadaṃtā|
bhogehiṃ saṃvibhattā, anukūla anuvvaṇā je u|| vṛ-sarvasvamapahṛtya te svanagarād “nijūḍhā" niṣkāśitāḥ| yecatatra niṣkāśyamānā vivadante'kimasmābhiraparāddham ? yo yo vyakṣaro bhaviṣyati tasya tasya kiṃ vayamabhyutthānaṃ kariṣyāmaḥ?' ityādi kalahāyante te vivadamānā māritāḥ | ye ta tatra 'anukūlāḥ' abhyutthānādikāriṇaḥ 'anulbaṇāḥ' agarvitāste bhogaiḥ 'saṃvibhaktāḥ' rājyabhogasaṃvibhāgasteṣāṃ kṛtaḥ||
eṣa dṛṣṭāntaḥ, ayamarthopanayaḥ[bhā.4433] ahirāyā titthayaro, iyaro u gurū u hoi nāyavyo|
sāhū jahā va daṃḍiya, pasatthamapasatthagā hoti || vṛ-yathā 'adhirājaḥ' maulaḥ pṛthivīpati tathā tīrthakaraḥ | yathā 'itaraḥ' vyakṣarakarājaḥ tathā tīrthakarādhirājenaivānujñātācāryapadapaṭṭabandhasahitagaṇādhipatyarājyaḥ 'guru' ācāryojñātavyobhavati| yathā ca te praśastā-'praśastarūpā daṇḍikāstathā sādhavo'pyubhayasvabhāvā bhavanti || tatra[bhā.434] jaha te anuṭṭhihaṃtā, hiyasavvassā u dukkhamābhāgī|
iya nāṇe āyariyaṃ, anuṭṭhihatāṇa vocchedo|| vṛ- yathā te daṇḍa-bhaṭa-bhojikādayo vyakṣarakanṛpatimanuttiṣṭhanto hṛtasarvasvā aihikasya duḥkhasyāmāginaḥ sañātāḥ 'iti' evamācāryamapyanuttiṣṭhatāṃdurvinītasādhūnāṃ jñāne upalakṣaṇatvād darśanacāritrayośca vyavacchedo bhavati | tataścānekeṣāṃ janma-jarā-maraṇādiduḥkhānāmābhāginaste sañjāyante| eṣo'praśastopanayaḥ, atha praśastopanayaḥ[bhā.4435]uṭṭhāṇa-sejjā-5'sanamāiehiṃ, gurussaje hoṃti sayā'nukūlā|
nāuṃ vinīe aha te gurū u, saṃgiṇhaī dei ya tesi suttaṃ || vṛ. utthānaṃ-gurumāgacchantaṃ dṛṣṭvā ūrvībhavanam, śayyā-sama-sundarāvakāśe gurūṇāṃ saṃstārakaracanam, āsanam-upaveśanayogyaniṣadyādiracanam, yadvā “sejjā-''saṇaṃ"ti gurūṇāṃ śayyāyā āsanācca nīcataraśayyā-''sanayorāśrayaṇam, ādiśabdādālipragrahādiparigrahaḥ | evamādibhirvinayabhedairye śiṣyāḥ sadaiva guroranukūlā bhavanti tān vinītān jñātvā 'atha' anantaraṃ guru saṃgṛhṇāti’ ‘mayaite samyakpālanīyāḥ' ityevaṃ saṅgrahabudhyā svīkaroti sūtraṃcateṣāṃ prayacchati| tataśca te iha paratraca kalyāṇaparamparābhājanaṃjāyante| athāpraśastopanayaṃ viśeṣato bhāvayannāha[bhā.4436] pajjāya-jāī-sutato ya vuḍḍā, jaccaniyā sīsasamiddhimaṃtā|
kuvvaṃta'vannaṃ aha te gaṇāo, nijūhaī no ya dadāi suttaṃ|| vṛ- paryāyato ye vṛddhāste 'avamarātniko'yam' iti budhyā, jātimadhikṛtya ye vṛddhāḥ
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit