Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p14

Bṛhatkalpavṛtti v20.p14

Language
Sanskrit

v20.p14

vṛ-'kāmam' anumatamidaṃ yadeṣa jīvaḥ ‘ejamānaḥ' spandhamānaḥ ‘ārambhādiṣu' karmabandhakāraṇeṣu vartate, ‘sa tu' sa punaḥ parispanda 'anarthaṃ' niṣkāraṇaṃ 'neṣṭaḥ' nābhimataḥ api 'bāhorutkṣepaḥ' bāhūtkṣepamātro'pi, kiṃ punaśracaṅkramaṇādirityapiśabdārthaḥ, arthādāpatram-yaḥ sārthakaścakramaṇādivyāpāraḥ sa iṣṭa eveti || atha sārthako'pi vyāpāraḥ kathamiṣṭaḥ ? ityasyāṃ jijñāsāyāṃ yathā yogatraye'pi vyāpāryamāṇe doṣā yathā ca guṇā bhavanti tadetat pratipādayati[bhā.4449] mano ya vāyā kāo a, tiviho jogasaṃgaho|
te ajuttassa dosāya, juttassa uguṇāvahā|| vṛ- manoyogo vāgyogaḥ kāyayogaśceti trividho yogasaṅgaho bhavati, saṅkṣapatastridhā yogo bhavatītyarthaḥ | te ca' mano-vāk-kāyayogāḥ ‘ayuktasya' anupayuktasya ‘doṣāya' karmabandhāya bhavanti, yuktasya tu ta eva 'guṇāvahāḥ' karmanirjarākāriṇaḥ sampadyante || idameva bhāvayati[bhā.450] jaha guttassiriyāī, na hoṃti dosā taheva samiyassa|
guttīṭṭhiya ppamāyaṃ, ruṃbhai samiī saceṭṭhassa || vṛ yathā kila mano-vāk-kāyaguptasya īryādipratyayā anupayuktagamanā-''gamanādikriyāsamutthādoṣāna bhavanti tathaiva ‘samitasyāpi caṅkramaṇaṃ kurvata īryādipratyayā doṣā na bhavantyeva | kiṃ kāraṇam ? ityāha-yadā kila guptiṣu-manoguptayādiṣu sthito bhavati tadā yo'guptipratyayaḥ pramādastaṃ niruṇaddhi, tannirodhācca tatpratyayaṃ karmāpina badhnāti | yastu samitī sthitaḥ sasaceṣṭasya yaḥpramādo yaśca tatpratyayaḥ karmabandastayonirodhaṃ vidadhāti||paraḥ prāha-yo guptaḥ sa samito bhavati utana? iti yo vā samitaḥ sa gupto bhavati uta na? iti atrocyate[bhā.4451] samito niyamā gutto, gutto samiyattaṇammi bhaiavvo|
kusalavaimudīraṃto, jaṃ vaisamito vigutto vi|| vṛ-iha samitayaḥ pravīcārarūpā iṣyante, guptayastu pravīcārā-'pravīcārobhayarūpāḥ| pravīcāro nāma-kāyiko vāciko vā vyāpāraḥ| tato yaḥ samitaḥ' samyaggamana-bhāṣaṇādiceṣṭāyāṃ pravṛttaḥsa niyamād 'guptaḥ' guptiyukto mantavyaḥ, yastu guptaḥ sa samitatve 'bhaktavyaḥ' vikalpanīyaḥ | tatra samitaḥ kathaṃ niyamād guptaḥ? ityāha-'kuśalāṃ' niravadyādiguṇopetāṃ vācamudīrayan 'yad' yasmād vāksamito'pi gupto'pi | kimuktaṃ bhavati?-yaḥ samayaganuvicintya niravadyāṃ bhāṣāṃ bhāṣate sa bhāṣāsamito'pi vāggupto'pi vāggupto'pi ca bhavati, gupteḥ pravīcārarūpatayā'pyabhidhānāt| ataḥ samito niyamād gupta iti | guptaḥ samitatve kathaṃ bhajanīyaḥ? ityāha[bhā.452] jo puna kāya-vatīo, nirujjha kusalaṃ maṇaṃ udīrei|
ciṭṭhai ekaggamaṇo, so khalu gutto na samito u|| vṛ- yaḥ punaḥ kāya-vācau nirudhya 'kuśalaṃ' śubhaṃ mana udīrayan ekāgramanā dharmadhyānādhupayuktacittastiṣṭhati sa khalu gupta ucyate, na samitaḥ, samiteḥ pravīcārarūpatvāt | yastu kāyavācausamyakprayuktesa gupto'pi samito'pimantavyaḥ ||atha samiti-guptīnāṃparamavatāraṃdarśayannāha[bhā.4453] vāigasamiī biiyā, taiyā puna mānasā bhave samiī|
sesā u kāiyāo, mano u savvāsu aviruddho||

Linked texts (1)