Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p178

Bṛhatkalpavṛtti v20.p178

Language
Sanskrit

v20.p178

uddeśakaḥ 4, mūlaṃ-118, [bhā. 5235] [bhā.5235] vavahāra na'tthavattī, aṇappieṇa ya cautthabhāsāe|
mūḍhanaya agamitena ya, kālena ya kāliyaṃ neyaṃ || kṛ“vavahāre"tinaigama-saṅgraha-vyavahārākhyāstrayovyavahāranayaucyate, ṛjusūtrādhāstucatvāro niścayanayaḥ | tatra 'vyavahāreṇa' vyavahāranayatamatena kālikaśrute prāyaḥ sūtrārthanibandho bhavati, “ahigārotīhi osannaṃ"ti vacanāt | “na'tthavattī"tiarthāpatti kālikaśrutena vyavahriyate kintu tayālabdho'pyarthaḥ prapañcitajñavineyajanānugrahāya sākṣādevābhidhīyate, yathā uttarādhyayaneṣu prathamādhyayane “āṇāniddesakare" ityādinā vinītasvarūpamabhidhāyārthāpattilabdhamapyavinītasvarūpam “āṇāaniddesakare' ityādinā bhūyaḥ sākṣādabhihitamiti | “aṇappieṇa ya"tti 'anarpitaṃ-viṣayavibhāgasyānapaṇaṃtena kālikaśrutaṃracitam, viśeṣābhidhānarahitamityarthaḥ, yathā"je bhikkhū hatthakammaṃ kareise āvajai māsiyaṃ parihārahāṇaṃ anugghāiyaṃ" atraca yasminnavasare yathā hastakarma sevamānasya māsagurukaṃ bhavati sa viśeṣaḥ sūtre sākṣātroktaḥ paramarthādavagantavyaḥ, evamanyatrāpi draṣṭavyam | “cautthamāsāe"tti iha satyā-mṛṣā-miśrā-'satyāmūṣābhedāt catastra bhāṣā-| tatra pareṇa saha vipratipattau satyāṃvastunaḥsādhakatvenabādhakatvena vā pramāṇāntarairabādhitā yā bhāṣā bhāṣyatesā satyā, saiva pramāṇairbādhitā mṛṣā, saiva bādhyamānā-'bādhyamānarūpā miśrā yā vastusādhakatvādyavivakṣayā vyavahārapitā svarūpamātrābhidhitsayā procyate sā pūrvoktabhāṣātrayavilakṣaṇāasatyāmṛṣānāmacaturthabhāṣābhaṇyate, sā cāmantraṇyā-''jñāpanīprabhṛtisvarūpā, tayākālikaśrutaṃ nibaddham: yathā-"goyamā!" ityāmantraṇī, “savvejīvāna haṃtavvā" ityājñāpanī ityādi | dṛṣṭivādastu naigamādinayamatapratibaddhanipunayuktibhirvastuta-tvavyavasthāpakatayā satyabhāṣānibaddha iti bhāvaḥ| tathā mūḍhāḥ-vibhāgenāvyavasthāpitā nayā yasmin tad mūḍhanayam, bhāvapradhānaścāyaṃnirdeśaḥ, tatomūḍhanayatvena kālikaṃvijñeyam|tathāgamāḥ-bhaṅgagaṇitādayaḥsaśapāṭhā vātairyuktaṃgamikam, tadviparītamagamikam, tenāgamikatvena kālikaśrutaṃjñeyam, “gamiyaṃdihivāo, agamiyaṃ kāliyaṃ" (nandī) iti vacanāt | kālena hetubhūtena nivṛtaṃ kālikam, kāle-prathamacaramapauruṣīlakṣaṇe paṭhyata iti vyutpatteḥ | etairlakṣaṇaiḥ kālikaśrutaṃ jñeyam||
mū. (119) niggaṃthiṃ ca ṇaṃ gilāyamāṇiṃ pitā vā bhāyā vā putto vā palissaejā, taṃ ca niggaṃdhī sāijejjā, mehuṇapaḍisevaṇapattā āvajai cāummāsiyaṃ parihāraṭṭhāṇaṃ anugghāiyaṃ||
mū. (120) niggaṃthaṃ ca naṃ gilāyamāṇaṃ māyā vā bhaginī vā dhūtā vā palissaejā, taṃ ca niggaṃthe sāijejjā, mehuṇapaḍisevaṇapatte āvajai cāummāsiyaṃ parihāraṭṭhāṇaṃ anugghāiyaṃ ||
vṛ-athāsya sūtradvayasya kaḥ sambandhaḥ? ityāha[bhā.5236] uvahayabhāvaṃdavvaṃ, saccittaṃ iti nivāriyaṃ sutte|
bhāvā'subhasaṃvaraṇaṃ, gilāṇasutte vijogo'yaṃ || vṛ-duṣṭatābhirdoṣaiḥ upahataḥ-dūṣitaḥ bhāvaḥ-pariṇāmo yasya tadupahatabhāvam, evaṃvidhaṃ sacittaṃ dravyaṃpravrājanādau "iya" evamanantarasūtrenivāritam|ihāpiglānasūtre'śubhabhāvasya pariṣvajanānumodanalakṣaṇasya 'saṃvaraṇaṃ nivāraṇaṃ vidhīyate|ayaṃ yogaḥ' sambandhaḥ||anenāyātasyāsya vyākhyā'nirgranthī' prāguktaśabdārthām, caśabdovākyāntaropanyāse, “ṇa” iti vākyālaṅkāre, “gilāyamāṇi"

.

Linked texts (2)