Biha Kappa v20.p372

v20.p372

kārayet | eṣā svapakṣe yatanā bhaṇitā | athaiṣa svapakṣo na prāpyate tataḥ “parapakkhe”tyādi pūrvārddham‘parapakṣe' gṛhasthā-'nyatīrthikarūpe prathamaṃ puruṣaiḥ, tataḥ 'gehinībhiḥ' strabhirapi kārayet, tatrāpyaśaucavādibhi kuśalaiśca kārāpaṇayam | ata evāha-aśaucavādi-kuśalānāṃ 'pratipakṣāḥ ' ye śaucavādino'kuśalāśca tān muktvā kārayitavyam | athaite'pi na prāpyante tadā saṃyatībhirapi kārayet, tatrāpi prathamaṃ mātṛbhaginyādibhirnālabdhābhi, tadbhāve'sambandhinībhiri sthavirā-madhyamātaruṇībhiryathākramaṃ kārayet || kathaṃ punastayā kaṇṭaka uddharaṇīyaḥ ? ityāhasalluddhara nakkheṇa va, acchiva vatthaṃtaraṃ va itthīsu | bhūmī - kaṭṭha-talorusu, kāūṇa susaṃvuḍā do vi ||

vṛ- śalyoddharaṇena nakhena vā pādamaspṛśantī kaṇṭakamuddharati | athaivaṃ na śakyate tato vastrāntaritaṃ pādaṃ bhūmau kṛtvā yadvā kāṣṭhe vā tāle pā ūrau vā kṛtvā uddharet | 'dvāvapi ca' saṃyatī - saṃyatau susaṃvṛtāvupaviśataḥ | eṣaḥ ‘strīṣu' kaṇṭakamuddharantīṣu vidhiravagantavyaḥ ||
[bhā. 6181] emeva ya acchimmiṃ, caṃpādiṭṭhato navari nāṇattaṃ | niggaṃthīṇa taheva ya, navariṃ tu asaṃvuḍā kāī ||
vṛ- evameva akṣisūtre 'pi sarvamapi caktavyam | 'navaraṃ' nānātvaṃ campādhṣṭānto'tra bhavati | yathā kila campāyāṃ subhadrayā tasya sādhoścakṣuṣi patitaṃ tṛṇamapanītaṃ tathā'nyasyāpi sādhoścakṣuṣi praviṣṭasya tṛmādeḥ kāraṇe nirgrathyā'panayanaṃ sambhavatīti dṛṣṭāntabhāvārthaḥ | nirgranthīnāmapi sūtradvayaṃ tathaiva vaktavyam | navaram - kācidasaṃvṛtā bhavati tataḥ pratigamanādayaḥ pūrvoktā doṣā bhaveyuḥ | dvitīyapade nirgranthastāsāṃma prāguktavidhinā kaṇṭakādikamuddharet ||
mū. (202) niggaṃthe niggaṃthiṃ duggaṃsi vā visamaṃsi vā pavvayaṃsi vā pakkhulamāṇiṃ vā pavaḍamāṇiṃ vā giṇhamāṇe vā avalaṃbamāṇe vā nāikkamai ||
mū. (203) niggaṃthe niggaṃthiṃ seyaṃsi vā paṃkaṃsi vā panagaṃsi vā udagaṃsi vā okasamāṇiṃ vā ovujjhamāṇi vā giṇhamāṇe vā avalaṃbamāṇe vā nāikkamai ||
mū. (204] niggaṃthe niggaṃthi nāvaṃ ārubhamāṇiṃ vā orubhamāṇiṃ vā giṇhamāṇe vā avalaṃbamāṇe vā nātikkamai ||
vṛ- asya sūtratrayasya sambandhamāha
[ bhā. 6182 ] so puna dugge laggejja kaṃṭao loyaṇammi vā kaṇugaṃ |
iti duggasuttajogo, thalā jalaṃ ceyare duvihe ||
vṛ-yaḥ pūrvasūtre pādapraviṣṭaḥ kamṭako locane vā kaṇukaṃ praviṣṭamuktaṃ sa kaṇṭakastacca kaṇukaṃ durge gacchataḥ prāyo laget, ato durgasūtramārabhyate | 'iti' eṣa durgasūtrasya yogaḥ- sambandhaḥ | durgaṃ casthalaṃ tataḥ sthalājjalaṃ bhavatīti kṛtvā durgasūtrānantaram 'itarasmin' jalapratibaddhe 'dvividhe' paṅkaviṣaye nauviṣaye ca sūtre ārambhaḥ kriyate | anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā-nirgrantho nirgranthīṃ durge vā viṣame vā parvate vā "pakkhulamāṇi vatti prakarṣeṇa skhaladgatyā gacchantīm, bhūmāvasamprāptāṃ vā patantīm, patitukāmāmityarthaḥ | “pavaḍamāṇi va’tti pkarṣeṇa bhūmau sarvairapi gātraiḥ patantīm |
20 24