Biha Kappa v20.p89
Bṛhatkalpavṛtti v20.p89
- Language
- Sanskrit
v20.p89
[bhā.4795] uvarohabhayā kīrai, sapparikho puravarassa pāgāro|
tenara seṇāsuttaṃ, anuattai uggaho jaṃca|| vṛ-pūrvasūtre prākāraḥ prākāraparikhā coktā | sa ca prākāraḥ saparikho'pi puravarasyoparodhaḥparacakreṇa veṣṭanaṃ tadbhayāt kriyate | tena kāraṇena "ra" iti pādapūraṇe senāsūtramidamārabhyate | yaccāvagrahaḥ pūrvasūtrebhyaḥ anuvartate, avyavacchinna evāgacchannastīti bhāvaḥ, ato yathā rodhake rājāvagrahamanujñāpya bahirnirgamyate praviśyate vā tathā'bhidhīyate||anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā-seśabdo'thaśabdārthe | atha grāmasya vā yāvad rājadhānyā vā, yāvatkaraṇād nagarasya vā kheṭasya vā ityādiparigrahaḥ, eteṣāmanyatarasya bahi ‘senāṃ rājñaḥ skandhāvāraṃrodhakaṃ kṛtvā sanniviṣṭaṃ 'prekṣya' dṛṣṭvā kalpate nirgranthānāṃ vā nirgranthīnāṃ vā taddivasaṃ bhikṣācaryāyāṃ gatvā pratyāgantum | "no" naiva "se" tasya vivakṣitasya bhikṣoḥ kalpate tāṃ rajanīṃ 'tatraiva' senāyām ‘upādātum' atikrāmayitum | yaḥ khalu nirgrantho vā nirgranthī vā tāṃ rajanīṃ tatraivopādadāti upādadataṃ vā svādayati saḥ 'dvidhā'pyatikrāman’ jinasīmānaṃ rājasīmānaṃ ca vilumpan āpadyate cāturmāsikaṃ parihārasthānamanuddhātikamiti sūtrārthaḥ ||atha bhāṣyavistaraḥ[bhā.4796] senādī gammihiī, khittuppāyaṃ imaṃ viyāṇittā|
___asive omoyarie, bhaya-cakkā'miggame gurugā|| vṛ. kvacit māsakalpakṣetra sthitaitim-senā-paracakramatra samāyāsyati, ādiśabdād aśivamavamaudarya mlecchādibhayaṃ vā bhaviṣyati | evamādau kāraṇe paścādapi gamiṣyata iti kṛtvā anāgatameva tataḥ kṣetrād nirgantavyam | kathaṃ punaranāgataṃ tad jñāyate ? ityāha-kṣetrasyotpātaḥ kṣetrotpātaḥ-paracakrādyupadravasūcakāni liṅgānītyarthaḥ, tāni ca dikcakravālaṃ dhūmāyate, akāle tarūṇāṃpuṣpa-phalāni jāyante, mahatāśabdena bhūmi kampate, samantataḥkrandita-kūjitaśabdāḥ śrūyante ityādīni mantavyāni | evaṃ kṣetrotpātamamuṃ vijñāya nirgantavyam | atha na nirgacchanti tataḥ aśive avamaudarye bodhikabhaye paracakrāgamane jñāte'pi nirgamanakurvatāṃ caturgurukāḥ || [bhā.4797] āṇāiṇo ya dosā, virādhanā hoi saṃjamā-''yāe|
asivādimmi paruvite, adhikāro hoti senāe|| vṛ- ājñādayaśca doṣāḥ virādhanā ca saṃyamā-''tmaviṣayā bhavati | saṃyamavirādhanā śuddha bhaktapāne'labhyamāne'neṣaṇīyaṃ gṛhṇīyādityādikā, ātmavirādhanā, paritāpa-mahāduḥkhādikā| yadā cāśivādikaṃ pratipadaṃ prarūpitaṃ bhavati tadāatra senāyāadhikāraḥ kartavyaḥ | aśivādikaṃ ca prathamoddeśake'dhvasūtre saprapañcaṃ prarūpitamiti neha bhūyaḥ prarūpyate || taca paracakrāgamanaṃ yathā jñāyate tathā darśayati[bhā.4798] atisesa-devata-nimittamādi ativaha paviti sotūṇaṃ|
niggamana hoi puvvaṃ, amāgate ruddha vocchinne | vṛ-avadhijñānādhatiśayena svayameva jñātam, apareṇa vā atiśayajñāninā pṛṣṭena kathitam, devatayā vā kayācidākhyātam, avisaṃvādinā vā nimittenāvagatam, ādigrahaṇena vidyāmantrādiparigrahaḥ, athavā pravṛtti-vārtā tāmavitāṃ śrutvā, tataḥ kṣetrāt pūrvameva nirgamanaṃ kartavyaṃ bhavati|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit