Biha Kappa v20.p98
Bṛhatkalpavṛtti v20.p98
- Language
- Sanskrit
v20.p98
uddeśaka : 3, mūlaṃ-109, [bhā. 4837] tasya 'asati' abhāve yad ‘antam prāntaṃ tad dīyate|| [bhā.4838] ruddha vocchinne vā, dāraḍhe do vikāraṇaṃ dīve|
iharā cāriyasaṃkā, akālaokhaṃdamādīsu|| vṛ-atha nirgatānāṃ dvāraṃ ruddhaṃ-sthagitaṃ gamāgamo vā vyavacchinnastataḥ 'dvaye'pi' ābhyantarā bāhyāśca sādhavo dvārasthasyāgre kāraṇaṃ dīpayanti|ābhyantarābruvate-asmākaṃsādhavo bahirnirgatāḥ bahiśca ruddhāḥ; bāhyā bruvate-vayaṃ kāraṇe bhikṣāyāṃ bahirnirgatā paraṃ dvārāṇi niruddhāni | 'itarathā' yadi na kathayanti tataḥ akāle-rātrau vā vikāle vā yadyavaskandaḥ-dhāṭī tadādīni bhavanti tadā cārikaśaṅkā bhavet-ye sādhavo nirgatāste bhūyona praviṣṭāḥ, nūnaṃ cārikāsteāgatā āsīraniti| [bhā.4839] bāhiṃ tu vasiukāmaṃ, atineṃtī pellaṇā anecchaṃte |
gurugā parājaya jaye, bitiyaṃ ruddha va vocchinne | vṛ-bahirnirgatānāṃ ko'pyekaścintayet-mukto'smitāvat cārakavāsāt, na bhūyaḥ praviśāmi; atra sūtramavatarati | evaṃ bahirvasantaṃ prajñāpayanti-ārya ! sūtre pratiṣiddham, na vartate bahirvastum, dvayorjina-rājājñayoratikramaḥ kṛto bhavati | evaṃ prajñāpya nagaraṃ praveśayanti | atha necchati praveṣṭuṃ tataḥ “pellaṇa"ttibalāmoṭikayā śeṣaiḥ sa praveśanīyaḥ | yadi na praveśayanti tataścatvāro gurukāḥ| kadācidābhyantarāṇāṃparājayo'pareṣāṃcajayobhavettataḥ ebhirbhedaḥ pradattaḥ' iti śaṅkayāprastāradoṣā bhaveyuḥ | dvitīyapadamatrabhavati-bahirnirgatasyasarvato'pinagaraṃ niruddham, gamāgamaḥ sarvathaiva vyavacchinna iti kṛtvā tatrāpi vasan śuddhaḥ||
mū. (110) se gāmaṃsi vā jāva sannivesaṃsi vā kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃthīṇa vā savvao saṃmaṃtā sakosaṃjoyaṇaṃ uggahaṃ ogiṇhittāṇa ciṭṭittae|
vṛ-asya sambandhamāha- . [bhā.4840] . gāmāiyāṇa tesiṃ, uggahaparimāṇajāṇaṇāsuttaṃ |
kālassa va parimāṇaṃ, vuttaṃ ihaiṃtu khettassa || vṛ. teṣām' anantarasūtroktānāṃ grāmādīnāṃ kiyānavagraho bhavati ? iti śaṅkāyāmavagrahaparimāṇajñāpanārthamidaṃsūtramārabhyate |yadvāpūrvasūtreṣu "ahālaṃdamaviuggahe" ityādibhaṇatā'va=grahaviṣayaṃ kālasya parimāṇamuktam, iha tu kṣetrasya tadevocyate ||anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā-atha grāme vā nagare vā yāvat sanniveśe vā kalpate nirgranthānāṃvā nirgranthīnāṃ vā ‘sarvataḥ' sarvāsudikṣu 'samantāt' catasṛṣvapi vidikṣu sakrośaṃyojanamavagrahamavagṛhya sthātumiti sūtrārthaḥ||
atha bhāṣyavistaraḥ[bhā.4841] uḍvamahe tiriyaṃ piya, sakosagaṃ hoi savvato khettaṃ |
iṃdapadamāiesuṃ, chaddisi sesesu cau paṃca|| vṛ-ūrdhvadiy adhodik "dvitiyaṃ piya" ti tiryak-pūrva-dakṣiṇā'parottarā lakṣaṇāścatasro diśaḥ, etāsuṣaṭsu dikṣu girimārge sthitāyāṃ sarvataḥ sakośāṃyojanaṃ kṣetraṃ bhavati, taccaindrapadādiṣu sambhavati | indrapado nāma-gajāgrapadagiriḥ, tatra hyupariṣṭād grāmo vidyate adho'pi grāmo madhyamaśreṇyāmapigrāmaḥ| tasyāścamadhyamaśreṇyāścatasṛṣvapi dikṣugrāmāḥ santi, tato madhyamaśreṇigrāme
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit