Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p117

Vyavahāravṛtti v21.p117

Language
Sanskrit

v21.p117

vyavahāra - chedasūtram-1-1/10 ekavelāyāṃ vikaṭayiṣyāmo yenaikameva māsikādikaṃ lapsāmahe iti yat evaṃ kurvan codaka! lapsyase mahāṃtamaparādhaṃ, khalvāṭekhaḍkāṃ dadāna iva, atra duveya khallāḍā ityasyāvasaraḥ dvau khalvāṭāvatra dṛṣṭāṃtaḥ | ego khallāḍo taṃbolavāṇiyau panne vikiṇai so ekkeṇa cārabhaḍapoṭṭeṇa panne maggito are khalāḍavāṇiyā panne dehi, tena sakasāeṇa na dinnā | anne bhaṇaṃti thovā dinnā, tato tena rūsieṇa cārabhaṭapoṭṭeṇa khallāḍe sirekhaḍugā dinnā, ṭakkarā dinneti vuttaṃ bhavati, vāṇīeṇa ciṃtiyaṃ,jaikalahemitomaesadūmito mārejā, tamhā uvāeṇaveranijāmaṇakaremi, evaṃ ciṃtiūṇātaṃbolavāṇieṇa uchittā hatthosemalio, vatthajuyalaṃ dinnaṃ, pāesupaḍio bahucasetaṃbulaṃ dinnaṃ | cārabhaḍapoṭṭo pucchati, kiṃ kāraṇaṃ na tumaṃ ruṭṭo, paccullaṃ mamaṃ pūesi, pāesu ya paḍisitti, vāṇieṇā bhaṇiyaṃ amha visae savvakhallāḍāṇamerisā ceva ṭhitī, cārabhaḍapoṭṭeṇa, ciṃtiyaṃ,laddhomae jīvaṇovāo, tatopunoviciṃtiyaṃtārisassakhaṭugaṃdemi jomaṃ adaridaṃ karejā, tāhetena egassa ṭhakkurassakhallāḍagassakhaḍḍugā dinnā, tena mārito etadevāha - [bhā.338] khallāḍagaṃmikhuḍḍagā dinnā taṃboliyassa egena;
sakkāritā juyalaṃ dinnaṃ biieṇa voravito | vṛ- ekena cārabhaṭapotena tāṃbūlikasya śirasi khalvāṭe khaṭukā ṭakkārā dattā, tatastena vaṇijā tāṃbūlikena satkārya tasmai vastrayugalaṃ dattaṃ, dvitīyena khalvāṭena vyaparopito māritaḥ epa dṛṣṭāṃto'yamarthopanayaḥ || [bhā.339] evaṃ tumaṃpicoyaga, ekkasi paḍiseviūṇa māseṇaṃ,
muvvihasi biiyagaṃ, punalabhihisi mūlaṃ tupacchittaṃ || vṛ- evaṃ tvamapi codaka ekkasi ekavāraṃ bahūni māsikāni sthānāni pratisevya ekavelāyāṃ sarvāṇyapyālocitānīti māsena mukto dvitīyavāramupetya pratisevya tathālocayan lakṣitasvabhāvo mūlaṃ tuśabdātcchedaṃvā lapsyase, yathā labdhavān cārabhaṭo maraṇaṃ anyacca sacārabhaṭo vā iha ekaṃ prāptavāntvaṃ punaḥ saṃsāre anekāni maraṇāni prāpsyasi, tasmāt pratisevakapariṇāmānurūpa eṣaprāyaścitta dānavidhirnālocanāmātraviśeṣakṛta iti nānyathā prasaṃjanīyaḥ etadevāha - [bhā.340] asuhapariṇāmajutteṇa sevieegamegamāsou;
dijjaiyabahusuego suhapariṇāmo jayā seve | vṛ-aśubhapariṇāmayuktenāsevite niṣkāraṇāmayatanayā pratisevite ityarthaḥ | etasmin māse eko māsaḥ paripū! dīyate, duṣṭādhyavasāyena pratisevanāta punaḥ pratyāvṛtterabhāvācca, yadā punaḥ śubhapariṇāmaḥ sevate, puṣṭamārbanamālaṃbya pratisevate, ityarthaḥ duṣṭādhyavasāyena vā sevitvā paścādbahvātmaniṃdanaṃ karoti, tasyabahuṣvapimāseṣupratiseviteṣvekomāso dīyate, ihakaścitdaṃḍadānādātmānamapabhrājanāsthānaṃduḥkhitaṃ manyeta, taṃprati daṃḍadānānaphalamāha - [bhā.341] dinamadinno daṃḍo, suhaduhajanano udohavaragāṇaṃ;
sāhuṇaṃ dinnasuho adinnasokkho gihatthāṇaṃ | vṛ-dvau vargautadyathā - sādhuvargogṛhasthavargaśca, tayordvayorvargayodaḍodatto, dattaścayathāyogasukhaduḥkha jananaḥ tatra sādhūnāṃdattaḥsandaṃḍaḥ sukhaheturadattaḥ sanduḥkhakāraṇamiti sāmarthyāt gamyategṛhasthānāmadattaḥ san sukhāvaho dattaḥ sanduḥkhāvaha iti sāmarthyātpratyeyaṃ kasmādevamiti cedata āha -