Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p143

Vyavahāravṛtti v21.p143

Language
Sanskrit

v21.p143

vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 āropaṇā ekamāsaniṣpannetyekabhāgīkriyate, ādyaśca bhāgaḥ paṃcadaśabhiḥ kila guṇayitavya iti, paṃcadaśabhiste dvādaśāpi guṇyaṃte, jātamaśītaṃ śataṃ, paṃca jhopa iti tato'panīyaṃte, jātaṃ paṃcasaptataṃ śataṃ, tatra paṃca sthāpanādivasāḥ prakṣipyaṃte, jātamaśītaṃ śatamāgatamantra sthāpanīkṛtānmāsāta paṃca divasā gṛhītāḥ śeṣebhyastu dvādaśamāsebhyaḥ paṃca jhoṣīkṛtya paṃcadaśa paṃcadaśeti |
[ bhā. 396 ] evaṃ eyā gamiyā gāhāo hoti ānupuvīe |. eeṇa kameṇa bhave, chacceva sayāiṃ tīsāī ||
vṛ- evamuktena prakāreṇa etadgamikā anaṃtaroditagamā gāthā ānupūrvyā krameṇānyā api bhavaṃti jñātavyāḥ kiyatsaṃkhyākā ityāha- etenānaṃtaroditena krameṇa bhavaṃti gāthānāṃ ṣaṣṭaśatāni, kimuktaṃ bhavati, paṃcadināṃ sthāpanāmamuṃcatāropaṇāyāṃ ca yathottaraṃ paṃca paṃca prakṣipatā tāvad gaṃtavyaṃ, yāvat paṃcatriṃśattamā paṃcasaptata śatadinā āropaṇā punarddaśadināṃ sthāpanāṃ kṛtvā yathoktaprakāreṇa tāvanneyaṃ yāvaccatustriṃśattamā saptatadinaśatāropaṇā evaṃ sthāpanāsu paṃca paṃca prakṣipatā āropaṇāsvekaikamuparitanaṃ sthānaṃ hāpayatā tāvanneyaṃ yāvat gāthānāṃ ṣaṭśatāni triṃśadadhikāni bhavaṃti, tṛtīyaṃ sthāpanāropaṇāsthānaṃ samāptaṃ; saṃprati caturthaṃ sthāpanāropaṇāsthānaṃ pratipipādayiṣuridamāha

-
aunāsīyaṃ ṭhavaṇā na sayaṃ ārovaṇāvi taha ceva | solasa ceva sahassā dasottarasayaṃ ca saṃveho ||
vṛ- caturthe sthāne ekonāśītaṃ sthāpanānāṃ sthāpanāpadānāṃ śataṃ bhavati, āropaṇāyā api tathaiva jñātavyaṃ, kimuktaṃ bhavati, āropaṇānāmapi padānāṃ śatamekonāśītaṃ bhavatīti etacca prāgeva bhāvitaṃ, saṃprati saṃvedhaparimāṇamāha, sthāpanānāmāropaṇābhiḥ saha saṃbaṃdhe saṃyogāḥ ṣoḍaśa sahasrāṇi daśottaraṃ śataṃ bhavatīti eva saṃkhyākāśca saṃvedhā gacchottarasaṃvagge ityādikaraṇavaśādānetavyaḥ | | gacchaścātra ekonāśītaṃ śataṃ, tathāhi aśītāt śatāt prathamasthāpanā divasa ekaḥ prathamāropaṇādivasa eka ityubhayamīlane dvau śodhitī, jātamaṣṭasaptataṃ śataṃ tasya caramādesabhāgekko iti vacanādekena bhāgo hiyate, labdhamaṣṭasaptatameva śataṃ tatra rūpaṃ prakṣiptaṃ, jātamekonāśītaśataṃ uttarameka ādirapyekastatra gaccha ekonāśītaśatalakṣaṇa uttareṇaikena guṇyate, jātaṃ tadeva ekonāśītaṃ śataṃ tadekena hīnaṃ kriyate, jātamaṣṭasaptataṃ śataṃ, tatrādimekaṃ prakṣipet, bhūyastadevābhūdekonāśītaṃ śata metadaṃtimadhanaṃ etat ādinā ekena yutaṃ kriyate, jātamaśītaṃ śataṃ gaccharāśiratra viṣama ityasyaivāśītasya śatasyārdhaṃ kriyate jātā navatiḥ, sā gacchena paripūrṇena ekonāśītaśatapramāṇena guṇyate, āgataṃ ṣoḍaśa sahasrāṇi śataṃ daśottaramiti, athāsmin caturthe sthāne katidinā prathamā sthāpanā katidinā ca prathamāropaṇā katimiśca sā prathamā sthāpanā āropaṇā ca pratisevitairmāsairniṣpannetyata āha -

paḍhamā ṭhavaṇā ekko paḍhamā ārovaṇā bhave ekko | āsīyā māsasayā esā paḍhamā bhave kasiṇā ||
vṛ- caturthe sthāne prathamā sthāpanā eko divasaḥ ekadinapramāṇā ityarthaḥ prathamā āropaṇā bhavatyeka ekadinā, eṣā sthāpanā āropaṇā ca aśītādaśītyadhikāt māsa śatāt niṣpannā, tathāhi aśītāt śatādekaḥ sthāpanādivasa eka āropaṇādivasa iti dvau śodhitau jātamaṣṭasaptataṃ śataṃ, tasya ekadinapramāṇayā bhāgo hiyate, labdhamaṣṭasaptameva śataṃ, ekaḥ sthāpanāmāsa eka āropaṇāmāsa iti dvau