Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p181

Vyavahāravṛtti v21.p181

Language
Sanskrit

v21.p181

vyavahāra - chedasūtram - 1- 1/14 kṛtamityādibhirnindanaiḥ pratanukṛtaṃ tadā jināḥ kevalādibalataḥ śrutavyavahāriṇo gurūpadeśatastathā vijñāya tasmai māsaṃ bhinnamāsaṃ yāvadante nirvikṛtikamapi prayacchanti, tato na kaściddoṣaḥ | punarapyāha codakaḥpatteyaṃ patteyaṃ, pae pae bhāsiūṇa avarāhe | to kena kāraṇeṇaṃ, hīnabbhahiyā va paṭṭvaṇā ||

vṛ-pade pade sūtragate pratyekaṃ pratyekamaparādhānubhāṣitvā tadanantaramarthataḥ kena kāraṇena hīnā abhyadhikā vā prasthāpanā bhaṇitā ? | yathā stoke prāyaścittasthāṃne bahu prayacchya, bahuke vā stokaṃ, yadi vā sarvathā jhoṣaṃ kurutheti ācārya āha[bhā. 515]
180
manaparamohijinaṃ vā cau dasa dasa pubviyaṃ ca navapuvviṃ |
theraṃ ca samāsajjāū nabbhahiyā ca paṭṭavaṇā ||
vṛ-manaḥ paryāyajñāniṃparamāvadhiṃ prabhūtāvadhiṃ jinaṃ vā kevalajñāninaṃ caturdaśapūrviṇaṃdaśapūrviṇaṃ navapūrviṇaṃ ca sthavirāṃśca samāsādyāśritya hīnā abhyadhikā vā prasthāpanābhavati | iyamatra bhāvanā-manaḥ paramāvadhijinādayaḥ pratyakṣajñāninastataste pratisevakeṣu rāgadveṣādhyavasāyasthānānāṃ hāniṃ vṛddhiṃ vā sākṣādavekṣamāṇāstulye'pyaparādhapade rāgadveṣānurūpaṃ hīnamadhikaṃ vā prasthāpayanti dadatītyarthaḥ | atha ye manaḥ paramāvadhijinādayaḥ pratyakṣajñānisteṣāmetatyuktaṃ rāgadveṣādhyavasāyavṛddhihānyā sākṣādavekṣaṇāt | ye punaḥ sthavirāste khataṃ rāgadveṣāṇāṃ hāniṃ vā vṛddhiṃ vā jānīyurucyate | bāhyapaścāttāpādiliṅgatastatra hāniparijñānaliṅgaṃ paścāttāpādikamāha

hā du kayaṃ hāḍa kāriyaṃ hā duṭṭamanumayaṃmetti | to aṃtojjha, pacchātāveṇa cevaṃte ||
vṛ- prāṇātipātādi kṛtvā kārayitvā anumodya ca taduttarakālaṃ hā iti viṣāde duṭṭu aśobhanaṃ mayā kṛtaṃ hā duṣṭhu kāritaṃ, hā duṣṭhu anumataṃ me mametyevaṃlakṣaṇena paścāttāpena paścāttāpavahninā vepamānaḥ paścāttāpakaraṇataḥ eva kampamāno anantaraścittamadhye dahyate | tato jñāyate sthavirairetasya rāgadveṣahāniriti tadanurūpaṃ prāyaścittaṃ prasthāpyate vṛddhiparijñānaliṅgamāha

jinapannatte bhāve, asaddahaṃtassa tassa pacchittaṃ |
harisamiva vedayaṃto, tahā tahā vaḍḍhae uvariṃ ||
bṛ-tasya prāyaścittapratipatturjinaiḥ sarvajñaiḥ prakarṣeṇa jñaptāḥ bhāvā jīvādikāstān jinaprajñaptān bhāvān aśraddadhānasya tathā prāṇātipātādikṛtvā āstāṃ taduttarakālaṃ kiṃcā locanāyāmapi nidhilābhe harṣamiva vedayamānasya yathā yathā harṣagamanaṃ tathā tathā prāyaścittamuparyupari vardhate | kimuktaṃ bhavati ? sthavirā api jinaprajñaptabhāvāśraddhānena tathā tathā harṣagamanena ca pratisevakasya rāgadeṣavṛddhimavagacchatyavagatya ca tadanurūpamuparyupari prāyaścittaṃ prayacchanti | (sūtra - 13 - vyākhyā)
yo bhikṣuścāturmāsikaṃ vā sātiregacāturmāsikaṃ vā pāñcamāsikaṃ vā sātirekapāñcamāsikaṃ vā eteṣāṃ parihārasthānānāmanyatarat parihārasthānamālocayet tasyāpratikuñcyālocayataḥ cāturmāsikaṃ vā sātirekacāturmāsikaṃ vā pāñcamāsikaṃ vā sātirekapāñcamāsikaṃ vā dadyātsātireka iti śeṣaḥ yatpratisevitaṃ tad dadyāditi bhāvaḥ tadyogairevādhyavasānaistasya tasya pratisevanādālocanāyāṃ vā tatpratikuñcanāt pratikuñcayālocayataścāturmāsikapratisevakasya pāñcamāsikaṃ sātirekacāturmāsikapratisevakasya