Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p215

Vyavahāravṛtti v21.p215

Language
Sanskrit

v21.p215

vyavahāra - chedasūtram-1-1/18 [bhā.611] sāvekkhotticakāuṃgurussa kayajogiṇo bhavecchedo |
_ akayakaraṇaṃ micchaguru ii aḍḍo kaṃtīeneyaṃ || vṛ- iha ye nirapekṣāste yat prāyaścittasthānamāpadyante tadeva tebhyo dīyate | gurulāghavacintayā apavādapadenānyatteṣāṃniranugrahatvāt |tataḥ sāpekṣāṇāmayaṃprāyaścittadānavidhiḥ | tatramahatyapyaparādhe sāpekṣāṇāṃmūlaṃ nānavasthāpyaṃpārāñcitaṃvā | tayornirapekṣāṇāmevasatāṃdānabhāvāt | tena prathamatayāsarveṣāṃ mūlamaviśiṣṭamādhikṛtya gurulāghavacintāyāṃ prāyaścittadānavidhirucyate | tatra sāpekṣe gurau ācārye gāthāyāmatravibhaktilopaḥ prākṛtatvāt | kṛte kṛtakaraṇemūlaṃ, akṛte'kṛtakaraṇecchedaḥ |sāvekkhotti cakāumityādiatraguruśabdenopādhyāyaucyateācāryasyoktatvāt |gurorupādhyāyasya kṛtayoginaḥ kṛtakaraṇasya mūlaṃ prāyaścittamāpannasyāpi sāpekṣa iti kṛtvā prāyaścittaṃcchedo bhavati | akṛtakaraṇetu tasminnevopādhyāyemūlamāpanneprāyaścittaṃṣaṭgurukāḥ guravaḥ |ṣaṇmāsāḥakṛtakaraṇatayācchedasyānarhatvāt evamamunāprakāreṇa aḍḍokaṃtīe' iti adhāpakrāṃtyā prāgvyākhyānarūpayā neyaṃ |tadyathābhikṣoradhigatasya kṛtakaraṇasya ṣaṭ guravaḥ akṛtakaraṇasya ṣaṭ laghavaḥ asthirasya kṛtakaraṇasya ṣaṭ laghavaḥ akṛtakaraṇasya ṣaṭ laghavaḥ akṛtakaraṇasya tasyaiva cadurguravaḥ anadhigatasya sthirasya kṛtakaraṇasya caturguravaḥ | tasyaivākṛtakaraṇasya caturlaghavaḥ | asthirasya kṛtakkaraṇasya caturlaghavaḥ | tasyaivākṛtakaraṇasya gurumāsaḥ evaṃ mūlāpattau mūlādārabhya māsaguruke samāptam | chedāpattau cchedādārabhyama māsalaghuke tiṣṭhati, ṣaṭ gurukādārabhya bhinnamāse guruke ṣaṭ laghugurukādārabhya laghuke bhinnabhinnamāse caturgurukādārabhya guruviṃśatirātriṃdiveṣucaturlaghukādārabhyalaghuviṃśatirātriṃdiveṣumāsagurukādārabhyalaghukebhinnabhinnamāse caturgurukādārabhyaguruviṃśatirātriṃdiveṣucaturlaghukādārabhya laghuviṃśatirātriṃdiveṣumāsagurukādārabhyaguruṣu pañcadaśarātriṃdiveṣumāsalaghukādārabhyalaghupañcadaśarātriṃdiveṣubhinnamāsagurukādārabhyaguruṣudaśarātriṃdiveṣu bhinna māsalaghukādārabhya laghu daśarātriṃdiveṣu guruviṃśatirātriṃdivebhya ārabhya gurupañcarātriṃ diveṣu laghuviṃśatirātriṃdivebhya laghupaṃcarātriṃ diveṣu, gurupaṃcadaśarātriṃ divebhyo daśame, laghupaṃcadaśarātriṃ divebhyo'ṣṭame, gurudaśarātriṃdivebhyaārabhyaṣaṣṭhelaghudaśarātriṃdivebhya ārabhyacaturthe, gurupaṃcarātriṃdivebhya ārabhyaāyāmāmlelaghupañcarātriṃdivebhyaḥ ārabhyaekāśanedaśamādārabhyapūrvo'ṣṭamādārabhyanirvikṛtike samprati ‘jaṃsevei ahigato' ityādi yat gāthottarārdhaṃ prāguktaṃ tadvyākhyānārthamāha[bhā.612] akayakaraṇā ugīyāje agīyāya akaya athirāya |
tesāvattianaṃtarabahuyaṃtariyaṃcajhosovi || vṛ- ye gītā gītārthāḥ akṛtakaraṇāḥ ye cāgītā agītārthā akayatti ya kṛtakaraṇāścabdāt kṛtakaraṇāśca asthirāśca kṛtakaraṇā'kṛtakaraṇāśca teṣāṃ kadācidāpatti prāyaścittaṃ dīyate | kadācittathāvidhāyāmasamarthatāyāṃ yadāpannaṃ prāyaścittaṃ tasya arvāktanamanantaraṃ dīyate | kadācit prabhūtāyāmasamarthatāyāṃ bahvantaritamatyantamasamarthatāyāṃ jhoṣovā | atraśiṣyaḥ prāha-ye nirapekṣāste ekavidhā yesāpekṣāsteṣāṃ ki nimittastrividhībhedastataāha[bhā.613] kāraṇamakāraṇaṃ vājayaṇā ajayaṇā navatthagīyatthe |
eeṇakāraṇeṇaṃ āyariyāībhavetivihā || vṛ-idaṃpratisevanāyāḥkāraṇamidamakāraṇaṃ | kimuktaṃbhavati? yādṛśekāraṇepratisevanā kriyateyāśe