Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p27

Vyavahāravṛtti v21.p27

Language
Sanskrit

v21.p27

vyavahāra - chedasūtram-1prakṛtamadhikāraḥ avadhāraṇārthotrasyācchabdaḥitibhāvaḥ tatoyamarthaḥ guruṇāmaṃtikeniyamādālocanā, yadivā āśaṃkāyāmapi prakṛtaṃ, tatrāyamarthaḥ guruṇāmaṃtikasyāttāvadālocanā yadi punarācāryo gaṇatṛptivipramuktobhavati, tatastamasmin gaṇatṛptivipramukte upādhyāyasya samīpe ālocanā, athopādhyāyasyāpikulādi kāryaiḥ śrāddhādi kathanairvāpyākṣepastato anyasya gītārthasya tadabhāve agītārthasya samīpe ālocayitavyaṃ, gatamālocanāhaprāyaścitta midānī pratikramaṇārha mabhidhitsurāha - [bhā.60] guttīsuyasamitīsuya paḍiruvījogetahāpasattheya |
vaikkame anābhoge pāvacchittaṃ paḍikkamaṇaṃ || vṛ- guptayastistrastadyathā manogupti varcana guptiḥ kāyaguptistāsu, samitayaḥ paṃca tadyathā iryāsamiti rbhāṣāsamitirepaṇāsamitirādānabhāṃḍamātranikṣepaṇā samiti ruccāra praśravaṇa śleṣmasiṃdhāṇajallapāriṣṭhāpanikāsamitiśca etāsu ca sahasākārato'nābhogatovā kathamapi pramāde satītivākyaśeṣaḥ prāyaścittaṃ pratikramaṇaṃmithyāduṣkṛtapradānalakṣaṇaṃ, iyamatrabhāvanā, sahasākārato'nābhogato vāyadimanasāduścititaṃ syātvacasādurbhāṣitaṃ,kāyanaṃdudveṣṭitaṃ, tathāīryāyāṃ yadikathāṃkathayanvrajetbhāpāyāmapiyadi gṛhasthabhāṣayāḍhaḍḍarasvareṇa vā bhāṣeta, eṣaṇāyāṃbhaktapānagaveṣaṇavelāyāmanupagukto bhāṃḍopakaraṇasyādānenikṣepevā'pramārjayitā apratyupekṣitesthaṃḍile uccārādīnāṃ pariṭhāpayitā na ca hiṃsādoṣamāpannaḥ upalakṣaṇametat tenayadikaṃdarpovāhāsovāstrībhaktacaurajanapadakathayā tathākrodhamānamāyālobheṣugamanaṃ, viṣayeṣuvāśabdaruparasagaṃdhasparśalakṣaṇepvanuṣaṃgaḥ sahasānābhogatovā kṛtaḥ syāttataete sarveṣusthāneṣu mithyāduṣkṛtatapradānalakṣaṇaṃprāyaścittamiti, tathā pratirupayogapratirupavinayātmakevyāpāretathā praśasto yo yatra karaṇīyo vyāpāraḥ satatra praśastaīcchāmicchāityādistasminna pivākriyamāṇe prāyaścittaṃ pratikramaṇaṃ, iha pratirupagrahaṇaṃ jñānādi vinayopalakṣaṇaṃ, tato yamarthaḥ jñānadarśanacāritrapratirupalakṣaṇaprakāravinayākaraṇe icchāmithyātathākārādi praśastayogākaraṇe upalakṣaṇametat ācāryādipa pradveṣādikaraṇe vāca aṃtara bhāpādi kṛtau kāyenapuro gamanādau pratikramaṇaṃ prāyaścittaṃ, tathā uttaraguṇapratisevanāyāṃ vaikkameiti maryādākathanaṃ tenātikramevyatikrameca prāgvyākhyātasvarupe tathā, anābhogādakṛtyapratisevane mithyāduṣkṛta pradānātmakaṃ pratikramaṇaṃ prāyaścittamiti gāthā samāsārthaḥ vyāsārthatubhāṣyakṛt vyācikhyāsuḥ prathamato guttīsuya samiisuya iti vyākhyānayati || [bhā.61] kevalameva aguttosahasānābhogato vaappahiṃsā |
tahiyaṃtupaḍikamaṇaṃāuṭṭi tavonavādānaṃ || vṛ- evakāro bhinnakramaḥ aguptaeva guptirahita evakevalaṃ, upalakṣaṇametat tenasamitirahita eva kevalamityapidraṣṭavyaṃ, kevala grahaṇamaguptatvamasamitatvaṃcaikaṃ kevalaṃ, natvaguptatvā samitatvapratyayaṃ prāṇivyāpādanamāpannaitipratipādanārthaṃ, tathā cāha appahiṃsā alpaśabdo abhāvavācī, alpānavakācana prāṇino hiṃsābhavediti śepaḥ, kathamagupto' samitovetyataāha sahasāpadaikadeśepadasamudāyopacārāt sahasākārato'nābhogatovātatrasahasākāratonāmapuvvaṃ apāsiuṇaṃ, ḍūṃḍhe pāekuliṃgaepāse, nayataraiti niyatteuṃ, jogaṃ sahasākāraṇa meyaṃ | ityevaṃrupaḥ, anābhogo vismṛtiḥ, tahiyaṃtu paḍikkamaṇamiti tatra sahasākārato nābhogatovākevalaevāguptatveasamitatvecasatiprāyaścittaṃpratikramaṇaṃyadipunaḥ āuṭṭitti upetya aguptatvamasami tatvaṃ vā karoti tadā tatra prāyaścittaṃ tapoham̐ navādānaṃ tapasaiti gamyate,