Vavahara v21.p293
Vyavahāravṛtti v21.p293
- Language
- Sanskrit
v21.p293
vyavahāra - chedasūtram-1- 1/35 punaḥ karaṇatāmāha | akaraṇatayā punarabhyuttiṣṭhet | punarakaraṇatayā abhyutthāne'pi viśodhiprāyaścittapratipatyā bhavati | tata āha-yathārha yathāyogyaṃ tapaḥkarma tapograhaṇamupalakṣaṇaṃ cchedādikaṃ prāyaścittaṃ pratipadyate | yadi punarātmīyeṣvācāryopādhyāyeṣu satsu anyeṣāmantike ālocayati | tataḥ prāyaścittaṃ tasya caturguru yadi punarātmana ācāyopādhyāyānna paśyet | abhāvādūravyavadhānato vā tato yatraiva sāṃbhogikaṃ sādharmikaṃ viśiṣṭasāmācārīniṣpannaṃ bahu śrutaṃ chedagranthādikuśalaṃ udbhāmakamudyatavihāriṇaṃ pāṭhāntaraṃbahvāgamamarthataḥprabhūtāgamaṃ paśyettasyāntikeālocayedatrāpiyāvatkaraṇātpaḍikkamejā ityādi padakadambakaparigrahaḥ | yadi punaḥ tasya bhāve anyasya sakāse ālocayati tadā caturlaghu evaṃ sarvatrotkramakaraṇe vaktavyam | sāṃbhogikasādharmikabahuśrutābhāve asāṃbhogika sādharmika bahuśruta saṃvignasyāntike tasyāpyabhāve sārūpikasyavahuśrutasyāntike samāna rūpaṃ sarūpaṃ tatra bhavaḥ sārūpiko vakṣyamāṇasvarūpaḥ | tasyāpyabhāve yatraiva samyag bhāvitāni jinavacanavāsitāntaḥ karaṇāni daivatāni paśyati | tatra gatvā teṣāmantike ālocayet | teṣāmapya bhāve bahigrāmasya grasati buddhayādīna guṇāna yadivāgamyaḥśāstraprasiddhānāmaṣṭādaśānāṃkarāṇāmitigrāmastasyayāvatkaraṇāt | “nagarasyavā nigamassa vā rāyahānāe vā khaṃḍassa vā kappaḍasyavā paṭṭaṇassa vā doṇamuhassa vā āsamassa vā saṃvāhassa vā sannivesassa vā iti parigrahaḥ" || tatra na vidyate karo yasmin tat nakaraṃ tasya, nigamaḥ prabhūtara vaṇigvargāvāsakastasyavā rājādhiṣṭhānaṃ nagaraṃ rājadhāna tasya vā pāṃśuprākāra nibaddhaṃ kheṭaṃ tasya vā kṣullakaprakāraveṣṭitaṃ karbaṭa tasya vā, ardhatṛtīyagavyūtāntāmāntarahitaṃ maḍambaṃ tasya vā, pattanaṃ jalasthalanirgamapraveśaṃ yathābhṛgukacchaṃ |uktaṃ ca
“pattanaṃśakaṭaigamyaṃ,ghauṭakaiéibar̤ae ca |
__ naubhirevayadgamyaṃ, paṭṭanaṃ tatpracakṣate ||" tasya vā droṇamukhaṃ jalanirgamapraveśaṃ | yathā-'koṅkaṇadeśesthānakanāmakaṃ puraṃ tasya ca, ākaro hiraṇyākarādiḥ āśramastāpasāvasathopalakṣita āśrayaviśeṣaḥ tasya vā saṃbādho yātrāsamāgataprabhūtajananiveśastasya vā, saṃniveśastathāvidhaprākṛtalokanivāsastasya vā prācīnābhimukho vā udīcīnābhimukho vā pūrva digabhimukha uttaradigabhimukho vā ityarthaḥ, | iha cirantanavyākaraṇeṣu diśyapistriyāmabhidheyāyāmīnapratyayaḥ svārthe bhavati, tata evaṃ nirdeśaḥ pūrvottarādigrahaṇamālocanāyāmetayoreva diśayorarhatvāt karatalābhyāṃ prakarpaṇa gṛhītaḥ karatalapragṛhītaḥ taṃ tathā śirasyāvarto yasya sa śirasyāvarttaḥ kaṇṭhekālavada luksamāsaḥtaṃmastake añjaliṃ kṛtvā evaṃ vakṣyamāṇarītyā vadet| tāmeva rītiṃdarśayati-etāvanto me mamāparādhā etāvat kṛtvā evāvato vārān yāvadahamaparāddha evamarhatāṃ tīrthakṛtāṃ kathaṃ bhūtānāmityāha-siddhānāmapagatamalakalaṅkānāmanti ke ālocayedityādi pūrvavadeṣa sūtrasaṃkṣepārthaḥ | adhunā niyuktibhāṣyavistaraḥ | tatrayaduktamakṛtyaṃsthānaṃsevitvetitadviṣayamupadarśayati[bhā.917] annayaraṃtuakiñcamūlaguṇeceva uttaraguṇeya |
___mūlaṃcasavvadesaṃ emeva yauttaraguṇesu ||| vṛ-anyataradakṛtyaṃpunaḥ sūtroktaṃ mūlaguṇemūlaguṇaviṣayamuttaraguṇevā uttaraguṇaviṣayaṃvā | tatramūlaṃ mūlaguṇaviṣayaṃ sarvaṃ deśaṃ vā | sarvathā mūlaguṇasyocchedena deśato vā ityarthaḥ | evamevānenaiva prakāreṇa uttaraguṇeṣvapi dvaividhyaṃ bhāvanīyaṃ | tadyathā - uttaraguṇasyāpi sarvato deśato vā ucchedeneti tatraiva
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit