Vavahara v21.p328
Vyavahāravṛtti v21.p328
- Language
- Sanskrit
v21.p328
vā maggaṇaṃti vā bhaktosaṇaṃti vā egaṭhamiti' samprati bahi ṭhāṇamiti vyākhyānayatisāgāriya aciyatte vāhiṃ paḍiyaraṇa tahavi necchati |
adiṭhe kuṇai ego, na puṇo beṃti diṭhaṃmi ||
vṛ- sāgārikaḥ śayyātarastasya aci [vi] yatte aprītau grāmasya bahirvasatedūra vā yo'nyaupāśrayastaṃ yācitvā taṃ parihāriṇaṃ vimucya ekaḥ sādhuḥ praticarati | vāraṇaṃiyare ityasya vyākhyānamāha- 'tahavi necchaṃte' ityādi tathāpi evamapi śayyātaro necchati yathā kimiti yūyaṃ gamanāgamana kāraṇenāsmākamapyaśivaṃ sañcāratastasmānmā ko'pi tatra gacchediti | tadā ekaḥ sādhuḥ yathā śayyātaro na paśyati na jānāti vā tathā praticarati | yadi punaḥ kathamapi śayyātareṇa svayaṃ dṛṣṭo bhavet jñāto vā tato vadet yathā yūyaṃ vāritā api na tiṣṭaya tadā tadvaṣṭe upalakṣaṇetat jñātaṃvārite caivaṃ vaktavyaṃ na bhūyo gamiṣyāmi kṣamasvaikavāramiti | atha sāgārikasya gāḍhamaprītikaraṇaṃ tataḥ sarve'pyanyavasatiṃ yācitvā ca tiṣṭhanti |
327
[ bhā. 1056 ] bahu pāumuvassaya asatī vasahā duve'havātiṇī | kaiyava kalaheṇaṇahiṃ uppāyaṇa vāhiṃ saṃcchobho ||
vṛ- bahuprāyomyopāśrayasyāsati abhāve, kimuktaṃ bhavati ? yatra sarve sādhavo māntisa upāśrayo'nyo na labhyate | tato dvau vṛṣabhāvathavā trayaḥ kaitavena kalahaṃ kṛtvā anyatra vasatyantare gacchaṃti | tatra sthitāḥ parihāriṇaḥ pariceṣṭāṃ kurvanti | anyatarakai rapi auṣadhādīnāmutpādanaṃ kṛtvā auṣadhādīni yācitvā bahiḥ saṃkṣobhaḥ kriyate | bahiḥ parihāriṇaḥ samīpe prāpyate | ye'pi ca kaitavakalahaṃ kṛtvā na vinirgatāste'pyanyatarakaiḥ saha vivikte pradeśe militvā pārihārikayogyaṃ gṛhṇanti samprati tadgatapraticaraṇavidhimāha[ bhā. 1057 ]
te tarasasohiyassa ya uvvattaṇasaṃtharaṃvadhovejjā | acchekkovahipehe acciyaliṃgeṇa jo pauṇe ||
vṛ- te'bhyantarakāḥ kalahavyājena vinirgatāstasya śodhitasya pratipannaparihāratapaḥ prāyaścittasya udvartanamupalakṣaṇametat | parāvartanamauṣadhādi pradānaṃ ca vastrāntaritena hastena kurvanti | vastrāṇi ca tasya satkāni sāntaramekonaṃtaritāni gṛhṇanti so'nyasmai samarpayati | so'nyasmāyityantaritaṃ dhāvayanti prakṣālayanti | upadhimapi tasya pratyupekṣante | acchikkā aspṛṣṭāssantaḥ bahuvacanaprakrame'pyekavacanaṃ gāthāyāṃ prākṛtatvāt vacanavyatyayo'pi hi prākṛteyathā lakṣyaṃ bhavatīti | evaṃ tāvatpratijāgarati yāvatsa praguṇe bhavati | rājapradveṣe tu yat yatrārcitaṃ liṅgaṃ tena liṅgena yāvat praguṇo bhavati tāvatpratijāgrati | samprati tassa ahālaghussage nāmaṃ vavahāro paṭṭaveyavve siyā iti sūtraṃ vyākhyānayan vyavahāraṃ yathā laghukaṃ prasthāpanaṃ ca paryāyairvyākhyānayati
vavahāro āloyaṇa sohī pacchittameva egaṭṭhā |
thovo ahā lahuso paṭṭaṇā hoi dānaṃtu ||
vṛ- vyavahāra ālocanāśodhiḥ prāyaścittamityeko'rthaḥ | tathā yathā laghuko nāma stokaḥ tathā prasthāpayitavyaḥ itiprasthāpanādānaṃ tato dātavyo yathā lahu mityartho veditavyaḥ | yathā laghusvako vyavahāraḥ prasthāpayitavya ityuktaṃ tato yathā laghukādi vyavahāra prarūpaṇārthamāhaguruo gurutarāgī ahā gurugo ya hoi vavahāro |
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit