Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p333

Vyavahāravṛtti v21.p333

Language
Sanskrit

v21.p333

na hu hoi soiyavvo jo kālagato daḍho castiṃmi | so hoi sotiyavvo jo saṃjama dubbalo vihare ||
vṛ- na hu niścitaṃ sa śocayitavyo bhavati yaścāritre dṛḍhaḥ san kālagataḥ, sa khalu bhavati śocayitavyo yaḥ saṃyame durbalaḥ san vihṛtavān | sa kasmāt śocayitavya ityata āhajo jahava taha laddhaṃ bhaṃjai āhāra uvahimāīyaṃ | samanuguṇa mukkajogī saṃsārapavaḍḍago bhaṇito ||

vṛ- yo nāma yathā vā tathā vā doṣaduṣṭatayā na nirdoṣatayā ityarthaḥ | labdhaṃ āhāropadhyādikaṃ bhuṅkte upabhogaparibhoga viṣayī karoti | sa śramaṇānāṃ guṇā mūlaguṇottaraguṇarūpāḥ śramaṇaguṇāstairmuktāḥ parityaktāstadrahitā ye yogā manovākkāyavyāpārāste śramaṇaguṇamuktayogāste yasya santi śramaṇaguṇamuktayogī saṃsārapravardhako bhaṇitastīrthaṃkara gaṇadharaistatoyaḥ saṃyamadurbalo vihṛtavān sa śocya eva bhavadīyastu bhrātā yadi kālagato dṛḍhacāritre tataḥ sa paraloke'pi sugatibhāgiti na karaṇīyaḥ śokaḥ samprati jaḍḍāitirikkha ityasya vyākhyānārthamāha

jaḍḍāiricche satthaṃ aganīyamehavijjūya |
ume paḍibhesaṇāyā caragaṃ puvvaṃ parūveuṃ ||
bṛ- jaḍḍo hastī ādiśabdāt siṃhādi parigrahaḥ tān tiraśco dṛṣṭrā vimuktaṃ bhavati | gajaṃ vā madonmattaṃ siṃhavā guñjantaṃ vyāghraṃ vā tīkṣṇakharanakharavikarālamukhaṃ dṛṣṭrā ko'pibhayataḥ kṣiptacitto bhavati | ko'pi punaḥ śastrāṇi khaḍgādīnyāyudhāni dṛṣṭvā iyamatra bhāvanā-kenāpi parihāsenodgīrṇaṃ khaṅgaṃ vā kuntaṃ vā kṣarikādikaṃ vā dṛṣṭrāko'pi hā mārayati māmeṣa iti sahasākṣiptacitta upajāyate | tathā apropradīpanakeca lagne ko'pi bhayataḥ kṣipto bhavati | ko'pi stanitaṃ meghagarjitamākarṇya ko'pi vidyut [ taṃ] dṛṣṭvā evaṃ kṣiptacittasya jātasya ome paḍibhīsaṇayā iti avamo laghutarastena pratibhīṣaṇaṃhastyādeḥ kartavyaṃ | yena kṣiptacittatāpagacchati yadi punaścarakeṇa vāde parājitaḥ iti kṣiptacitto bhavet | tataścarakaṃ pūrvaṃ prarūpya prajñāpya tadanantaraṃ tena svamukhoccāritena vacasā tasya kṣiptacittatoccārayitavyā | sampratyapamānataḥ kṣiptacittatāṃ bhāvayati[bhā. 1081]
avahīritovagaṇiṇā ahavaṇa sagaṇeṇa kamhieipamāe | vāyaṃmi vicaragāī parāito tatthimā jayaṇā ||
vṛ- gaṇinā ācāryeṇa so'vadhīritaḥ syādathavā ṇamiti vākyālaṅkāre svagaṇena svagacchena gaṇāvacchedyādinā kasmiścitpramāde varttamānaḥ san gāḍhaṃ śikṣito bhavet | tato'pamānena kṣiptacitto jāyate, yadi vā carakādinā paratīrthikena vāde parājita ityapamānataḥ kṣiptacittaḥ syāt | tatra tasmin kṣiptacitte iyaṃ vakṣyamāṇā yatanā tatra prathamato bhayena kṣiptacitte yatanāmāha

kannami esa sī ho gahito ahidhāḍitoya so hatthī |
khuḍala taragena tu me te viya gamiyā purā pālā ||
vṛ- iha padaikadeśe padasamudāyopacārāt pālā ityukte hastipālāḥ siṃhapālā draṣṭavyāḥ | te'pi purā pūrvaṃ gamitāḥ pratibodhitāḥ karttavyāḥ | yathāsmākamekaḥ kṣullako yuṣmadīyaṃ siṃhaṃ hastinaṃ vā dṛṣṭvā kṣobhamupāgataḥ tataḥ sa yathā kṣobhaṃ muñcati tathā kartavyam | evaṃ teṣu pratibodhiteṣu

Linked texts (1)