Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p397

Vyavahāravṛtti v21.p397

Language
Sanskrit

v21.p397

sacaitadguṇasamprayuktastadā bhavati yadipratibodhādibhirvakṣyamāṇaguṇairyukto bhavati, pratibodhādayo guṇāḥ pratibodhakādidṛṣṭāntebhyo bhāvanīyā iti, tāneva pratibodhakādīn dṛṣṭāntānulliṅgayati || [bhā. 1367 ] paḍibohaga desiya siridhare ya nijāmage ya bodhavve | tatto ya mahā govo emeyā paḍivattio paṃca ||
vṛ- pratibodhakaḥ suptotthāpakaḥ, deśako mārgadaśī, śrīgṛhiko bhāṇḍāgāraniyukto niryāmakaḥ samudre pravahaṇanetā tathā mahāgopo'tīvagorakṣaṇakuśala evametā anantaroditāḥ pañca pratipattayo'dhikṛtārthe ābhiriti pratipattayaḥ upamā | tatra pratibodhakopamāṃ bhāvayati

396
jaha ālitte gehe, koi pasuttaṃ naraṃ tu bohejjā | jaramaraṇādibhayatte saṃsāradharaṃmi taha ujie ||
vṛ- yathā āsamantato dīpte gṛhe ko'pi paramabandhuḥ prasuptaṃ naraṃ prabodhayettathā saṃsāragṛhe jarāmaraṇapradīpte jīvān avibuddhānbhāvasuptān prabodhayati | sasthāpanīyo gaṇadharodeśitastīrthakaraiḥ | uktaḥ pratibodhaka dṛṣṭāntaḥ | samprati deśakādidṛṣṭāntamāha

bohei apaḍibuddhe desiyamāīvi joejjā | eyaguṇavippahī apalicchanne ya na dharejjā ||
vṛ- bohei apaḍibuddhe iti pūrvagāthāvyākhyāyāṃ vyākhyātameva deśakādīnapi dṛṣṭāntān yojayet | tāṃścaivaṃ-yo grāmādīnāṃ panthānamṛjukaṃ kṣemeṇa prāpayati sa deśaka iṣyate | evaṃ jñānādīnāmavirādhanāṃ kurvan yo gacchaṃ parivardhayati sa gaṇadharaḥ sthāpanīyo na śeṣaḥ, | śrīgṛhakadṛṣṭāntabhāvanā-yathā yo ratnāni sunirīkṣitāni karoti sa śrīgṛhe niyujyate | evaṃ yo jñānādīnāmātmasaṃyamayoścāvirādhanayā gaṇaṃ parivardhayati sa tādṛśo gaṇasya netā kartavyaḥ, | niryāmakadṛṣṭāntabhāvanā-yathā-niryāmakastathā kathaṃ-ca nāpi pravahaṇaṃ vāhayati yathā kṣipramavidhnena samudrasya pāramupagacchati eṣa eva ca tatvato niryāmaka ucyate, śeṣo nāma dhārakaḥ, evaṃ ya ācāryastathā kathaṃcanāpi gacchaṃ parivardhayati | yathā kṣipramavidhnenātmānaṃ gacchaṃca saṃsārasamudrasya pāraṃnayatiṃ | sa tatvato gaṇadharaḥ śeṣo vai nāmamātraparituṣṭaḥ | mahāgopadṛṣṭāntabhāvanāyo gopo gāḥ svāpadeṣu viṣameṣu vā pradeśeṣvaṭavyāṃ vā pataṃtīrvārayitvā ca kṣemeṇa svasthānamānayati sa mahāgopa ucyate | evamācāryo'pi yo gaṇamasthāneṣu pratyantadeśādiṣu vihāriṇaṃ dhārayati pūrvābhyāsapravṛttāni ca pramādaskhalitānyapanayati sa tāddaśo gaṇaparivardhakaḥ karaṇīyo naśeṣaḥ | athavā pratibodhako nāma gṛhacintakaucyate yo gṛhaṃ cintayanyo yatrayogyastaṃ tatravyāpāsyati | tatra vyāpriyamāṇaṃ capramādataḥ khalantaṃnivārayati sa gṛhacintaka ucyate | evaṃ yaḥ sthāpitoyo yatra yogyastaṃ tatra niyuṅkte | niyuṅktāṃśca pramādataḥ skhalataḥ śikṣayati sa sthāpanīyo gaṇadharapade netara iti yaścaitaduṇaviprahīṇaḥ pratibodhādiguṇavikalpo yaśca dravyato bhāvataścetyarthaḥ channaḥ paricchadahīnaḥ sa gaṇaṃ na dhārayet | na sa gaṇadharapade sthāpanīya iti bhāvaḥ ||
7

dohiṃ vi apalicchanne, ekekveṇaṃca apalicchanneya | āharaṇā hoti ime, bhikkhumi gaṇaṃ dharaṃtami ||
4
bṛ-dravyato'paricchannobhāvataścāparicchanna ityādicatubhraṅgī prāgevopadarśitā | tatra bhikṣaugaṇaṃdhārayati dvābhyāmapi dravyato bhāvataśca netavyaḥ | aparicchanne paricchadarahite prathamabhaṅga upāttaḥ | ekaikena vā

Linked texts (1)