Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p148

Sukhabodhā p148

Language
Sanskrit

p148

maṇinaḥ jantavaḥ "kāmāsāre | keṣviva ke ?, sarva
ca
kṣatriyagrahaṇād uttamajātayaḥ cāṇḍālagrahaṇāt nīcajātayo bokasagrahaṇāt saṅkīrṇajātaya upalakṣitāḥ| tataḥ 'kīṭaḥ' pratītaḥ 'pataṅgaḥ' śalabhaḥ 'ca: samuccaye | tataḥ kunthuḥ pipīlikā ca | cakārasya luptatvād bhavatīti yojyam | aśeṣatiryagbhedopalakṣaṇametaditi sūtrārthaḥ || 4 || āha-kimitthaṃ paryaṭantaste nirvidyante na vā ? ityāha
evamāvahajoṇīsaṃ, pāṇiṇo kammakibbisā| na nivijaṃti saṃsāre, sabaḍhesu va khattiyā ||5|| kammasaṃgehi sammūḍhā, dukkhiyā bahuveyaṇā | amāṇusāsu joṇīsu, viṇihammati pāṇiṇo||6|| vyākhyā-evam' amunā nyāyena āvataḥ-parivartaḥ tatpradhānā yonayaḥ-caturaśītilakṣapramāṇāni jīvotpattisthānāni āvartayonayastāsu 'prāṇinaḥ' jantavaḥ “kammakibbisa" ti prākṛtatvāt kilbiṣakarmāṇa:-adhamakarmāṇaḥ 'na nirvidyante' kadāetanmuktiḥ iti nodvijante | katā āvartanayonayaḥ ? saṃsāre | keṣviva ke ?, sarve ca te arthāśca-dhanakanakādayaḥ teṣviva 'kṣatriyāḥ' rājānaḥ | kimuktaṃ bhavati ?-yathā manojñān śabdādīna bhuñjānānāṃ teṣāṃ tarṣoṃ varddhate, evaṃ tāsu tāsu yoniṣu punaḥ punarutpattimanubhavatāmapi bhavābhinandinām | kathamanyathā na tapratighātārthamudyaccheyuḥ ? iti bhāvaḥ | anirvidyamānāśca 'karmasaṅgaiḥ' jñānāvaraṇīyādisambandhaiḥ 'sammūḍhāḥ' bhṛśaṃ vaicityamupagatāḥ 'duḥkhitāḥ' asātayuktāḥ, kadācit tanmānasameva syād ata āha-'bahuvedanāḥ' pracuraśarīravyathāḥ | 'amānuṣīṣu' narakatiryagā''bhiyogyādidevadurgatisamba-| dhinīṣu yoniṣu 'vinihanyante' viśeṣeṇa nipātyante arthāt karmabhiḥ | ko'rthaḥ-na tata uttāraṃ labhante prāṇinaḥ | tadanena | satyapyāvarte nirvedābhāvād duḥkhavyākulanarakādigatyanuttaraṇena jantavo manujatvaṃ na labhanta ityuktam | iti sūtradvayārthaḥ || 5 || 6 || kathaṃ tarhi tavāptiḥ ? ityāha
kammāṇaṃ tu pahāṇāe, āṇupuṣī kayāi u| jīvā sohimaṇuppattā, āyaṇaṃti maṇussayaṃ ||7||
vaṃtāsu tāsu

Linked texts (1)