Uttarajjhayana p149
Sukhabodhā p149
- Language
- Sanskrit
p149
tṛtīyaṃ caturaṅgīyādhyayanam|
||68||
śruterdullabhatvam |
vyākhyā-'karmaṇāṃ' manujagativibandhakānām anantānubandhyādīnāṃ 'tuḥ' pūrvasmādviśeṣadyotakaḥ "pahāṇāe" tti | prahāṇyā-apagamena, kathaṃ prahāṇiḥ ? ityāha-'ānupūrvyā krameṇa na tu jhagityeva | tayāpi "kayāi u" tti tuśabda | evakārārthe kadācideva na sarvadā 'jīvāḥ' prāṇinaḥ 'śuddhiṃ kliṣṭakarmavigamātmikām 'anuprāptāḥ' samprāptāḥ 'ādadate' svīkurvanti 'manuṣyatāṃ' manujatvam , viśiṣṭaśuddhinibandhanaiḥ tanukaṣāyatvādibhireva tadāyurbandhāt | uktañca-"paryaīe taṇukasāo, dāṇarao sīlasaṃjamavihūṇo | majjhimaguṇehiṃ jutto, maṇuyāuṃ baṃdhae jīvo ||1||” iti sūtrārthaḥ ||7|| evaṃ mānuṣyaṃ durlabhamuktaṃ | sāmprataṃ śrutidurlabhatāmāha
māṇussaṃ viggahaṃ larbu, suī dhammassa dullahā | jaṃ socā paḍivajaṃti, tavaṃ khaṃtimahiṃsayaṃ ||8||
vyākhyā-"māṇussaṃ" ti sūtratvāt mānuṣyaka-manuṣyasambandhinaṃ 'vigraha' audārikaśarīraṃ labdhvā'pi, apergamyamānatvāt , 'śrutiḥ' śravaṇaṃ 'dharmasya'-'durgatiprasṛtān jīvān , yasmāddhārayate tataḥ | dhatte caitāna śubhe sthāne, tasmāddharma iti smṛtaḥ ||1||' ityanvarthanāmnaḥ 'durlabhā' duḥprāpā prāguktā''lasyādihetutaḥ| sa ca-'mṛdvī śayyā prātarutthāya peyā, bhaktaṃ madhye pānakaṃ cāparāhe | drākṣā khaṇḍaṃ śarkarā cārddharātre, mokṣaścānte śākyaputreṇa dṛṣṭaḥ||1||' ityādiḥ sugatādikalpito'pi syād atastadapohāyā''ha-'ya' dharma śrutvā 'pratipadyante' aṅgīkurvanti 'tapaḥ' anaśanādi dvādaśavidhaṃ, 'kṣānti' krodha|jayalakṣaṇāṃ mānādijayopalakṣaṇaṃ caiṣā, 'ahiṃsratām' ahiṃsanaśīlatām , anena prathamavratamuktam | śeṣavratopalakṣaṇametat,
etadvṛtitulyāni hi śeṣavratāni | evaṃ ca tapasaḥ kṣāntyādicatuṣṭayasya mahāvratapañcakasya cābhidhānād daśavidhasyāpi dharma| syābhidhānamiti sūtrārthaḥ || 8|| śrutyavāptāvapi śraddhādurlabhatāmāha
1 "prakṛtyā tanurūṣāyo, dānarataḥ śīlasaṃyamavihīnaḥ | madhyamaguṇairyukto, manujāyurbadhāti jīvaḥ ||1||"
||68||
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit