Uttarajjhayana p223
Sukhabodhā p223
- Language
- Sanskrit
p223
śrīuttarādhyayanasūtre śrīnaimica
pañcamaṃ akāmamaraṇīyākhyamadhyayanam|
ndrīyā |
sukhabodhākhyā laghuvṛttiḥ |
akāmamaraṇasvarūpam|
||105||
iti śeṣaḥ, 'bālaḥ' rāgādyākulitacittaḥ 'saṃtrasyati' samudvijate bibhetīti yāvat | kutaḥ ? 'bhayāt' narakagatigamana- sādhvasāt, anenākāmatvamuktam | sa ca kimevaṃ bibhyan maraṇād vimucyate uta na ? ityāha-akāmasya-anicchato| maraṇam akāmamaraṇaṃ tena, sūtre cā''rṣatvāt dvitīyā, 'mriyate' prāṇān tyajati, naraka cā'sau gacchati, tatra ca śocati | ka iva kīdṛśaḥ san ? 'dhūrta iva' dyūtakāra iva, vāśabdasyopamārthatvāt, 'kalinā' ekena prakramād dāyena jitaḥ | yathā hi | ayamekena dāyena jitaḥ sannātmānaṃ śocati tathā asāvapi itvarairvipākakaṭubhiḥ saṅkleśabahulairmanujabhogairdivyasukhaṃ hāritaḥ śocati duḥkhī sanniti sūtrārthaḥ || 16 || prastutamevārtha nigamayitumāha
eyaṃ akāmamaraṇaṃ, bālāṇaṃ tu paveiyaṃ | itto sakāmamaraṇaṃ, paṃḍiyāṇaṃ suṇeha me ||17||
vyākhyā-'etat anantarameva duṣkṛtakarmaṇāṃ paralokādvibhyatāṃ yanmaraṇamuktaṃ tad akāmamaraṇaṃ bālānāmeva, tuśabdasyaivakārārthatvāt , 'praveditaṃ' prakarṣeṇa pratipāditaṃ tīrthakaragaṇadharādibhiriti gamyate | paṇḍitamaraṇaprastāvanārthamāha-'itto" tti 'itaḥ' akāmamaraṇādanantaraṃ 'sakāmamaraṇaṃ' paṇḍitānāṃ sambandhi 'śṛṇuta' ākarṇayata 'me' mama kathayata ityupaskāra iti sūtrārthaḥ || 17 || yathāpratijñātamāha
maraṇaṃ pi sapunnāṇaṃ, jahā me tamaṇussuyaṃ | vippasannamaṇāghāyaṃ, saṃjayāṇaṃ vusīmao ||18|| ___ vyākhyā-'maraṇamapi' āstāṃ jīvitamityapiśabdārthaḥ, bhavatīti gamyate, 'sapuṇyānāṃ' puṇyavatāṃ, kiṃ sarvamapi ? na ityāha-'yathā' yena prakāreṇa 'me' mama kathayata iti gamyate, 'taditi upakṣepasūtropāttam 'anuśrutam' avadhāritaṃ bhavadbhiriti śeṣaḥ| vividhairbhāvanādimiḥ prakāraiḥ prasannāḥ-maraṇe'pi apagatamohatayā anākulacetaso viprasannāḥ tatsambandhi almaraṇamapi viprasannam | na vidyate āghātaḥ tathāvidhayatanayā'nyaprāṇināmātmanaśca vidhivatsaṃlikhitaśarīratayā yasmiṃstad |
||105||
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit