Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p563

Sukhabodhā p563

Language
Sanskrit

p563

ekaviṃśa samudrapālīyākhyamadhyayanam |
samudrapālasya vaktavyatā|
śrīuttarā
bhāvaḥ| na cā'pi pūjāṃ gahām̐ ca abhirocayediti sambandhaḥ | gām̐ cātra paraparivādarūpā || nanu bhikṣorapi kimanyathābhāvaḥ dhyayanasūtre
sambhavati? yenetthamitthaṃ cā''tmānuśāsanamasau kṛtavānityāha-"aṇega" tti aneke 'chandāḥ' abhiprāyāḥ sambhavantīti śrīnemica
gamyate, 'iha' jagati "māṇavehi" ti mānaveṣu 'ye' iti yān chandān 'bhāvataḥ' tattvavṛttyā 'samprakaroti' saṃvidhatte ndrīyā
Tol"bhikkhu" tti apergamyamānatvād 'bhikṣurapi' anagāro'pi san , ata itthamitthaṃ cā''tmānuśāsanamiti bhāvaḥ, aparaṃ ca sukhabodhā- 'bhayabhairavāḥ' bhayotpādakatvena bhīṣaṇāḥ 'tatre'ti vratapatipattau "uiṃti" tti udyanti, bhayabhairavā ityanenā'pi gate 'bhīmāḥ khyā laghu.
iti punarabhidhānam atiraudratākhyāpanāyoktam | divyā mānuṣyakā athavā tairaścā upasargā iti gamyate || tathā parīṣahā vṛttiḥ |
durviṣahā aneke udyantīti sambandhaḥ| 'sīdanti' saṃyama prati śithilībhavanti "jattha" tti 'yatra' yeṣu upasargeṣu parīṣaheṣu
ca satsu bahukātarā narāḥ, 'se' ityatha 'tatra' teṣu prāptaḥ 'na vyatheta' na sattvāt calet bhi kṣuḥ saṅghāmaśīrṣa iva nāga||275||
rājaḥ|| śītoṣṇe daṃśamaśakāḥ, caśabda uttaratra yokṣyate, 'sparśāḥ' tṛṇasparśādayaḥ ātaṅkāśca vividhāḥ 'spṛśanti' upatāpayanti dehaṃ bhavata iti gamyate, "akukuu" tti ārṣatvāt kutsitaṃ kūjati kukūjo na tathā akukūjaḥ 'tatra' śītādisparśane adhisaheta | anena cānantarasūtrokta evārtho vispaṣṭatārthamanvayenoktaḥ | evaṃvidhaśca 'rajāṃsi' jīvamālinyahetutayā karmāṇi "khaveja" tti kṣapayet purākṛtāni || "pahāye"tyādi spaṣṭam | navaram-"āyagutte" tti guptātmā "saheja" tti saheta parīṣahāniti gamyate | anena parīṣahasahanopāya uktaḥ | kiñca-anunnato nā'vanato maharṣiḥ, na
cā'pi pūjāṃ gahīṃ ca pratīti śeṣaḥ, "saṃjae" ti 'sañjat' sanaṃ kuryāt , 'se' iti sa evātmānuśāsakaḥ 'ṛjubhāvam' a ārjavaṃ pratipadya saṃyato nirvāṇamārga virataḥ san 'upaiti' viśeṣeṇa prāpnoti, tatkālāpekṣayā ca varttamānanirdeśa iti ||
tataḥ sa tadā kīdṛśaḥ kiṃ karoti ? ityāha-aratiratī saṃyamā'saṃyamaviṣaye sahate-tābhyāṃ na bādhyata iti aratiratisahaḥ,
||275||

Linked texts (1)