Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p733

Sukhabodhā p733

Language
Sanskrit

p733

dvātriṃśa pramādasthānākhyamadhyayanam |
pramādasya sthānāni |
||360||
emeva bhāvammi gao paosaṃ, uvei dukkhohaparaṃparāo| pauddacitto ya ciṇāi kamma, jaṃ se puṇo hoi duhaṃ vivāgo||98|| bhāve viratto maṇuo visogo, eeṇa dukkhohaparaṃpareṇa |
na lippaī bhavamajjhe vi saṃto, jaleṇa vā pukkhariṇīpalāsaṃ || 99 || vyākhyā-"cakkhussa" ityādisūtrāṇi aṣṭasaptatiḥ | tatrāpi cakṣurāśritya trayodaśa-cakṣuṣo rūpaṃ, gṛhyate'neneti grahaṇaṃ, ko'rthaḥ ? ākṣepakaṃ vadanti | tataḥ kim ? ityāha-'tad' rūpaṃ rāgahetuḥ, 'tuḥ' pūraṇe, manojñamāhuḥ, tathā 'tad' rūpameva dveṣahetum amanojñamāhuḥ, tatastayoścakṣuḥpravarttane rāgadveṣasambhavāt taduddharaṇāśaktilakṣaṇo doṣa iti bhāvaḥ | āha-evaṃ na kaścit sati rūpe vītarāgaḥ syād ata āha–samastu' araktadviṣṭatayā tulyaḥ punaryaḥ 'tayoḥ' manojñetararūpayoḥ sa vītarāga iva vītarāgaḥ, upalakṣaṇatvād vītadveṣaśca, idamuktaṃ bhavati-na tāvat cakṣuḥ tayoḥ pravartayet , kathañcit pravarttane ca samatāmevāvalambeteti || nanu yadyevaṃ rūpameva rāgadveṣajanakaṃ tatastaduddharaṇārthinastadgataiva cintā'stu, rūpe cakṣurna pravarttayed ityevaṃ tu na cakṣuṣaścintā kartuṃ yuktetyāśaṅkayāha-rūpasya cakṣuḥ gṛhātīti grahaṇaṃ vadanti, tathā cakṣuṣo rūpaṃ gṛhyata iti grahaṇaṃ vadanti, anena ca rūpacakṣuṣopāyagrāhakabhāvadarśanataḥ parasparamupakāryopakārakabhāva | uktaḥ, tato yathā rūpaṃ rāgadveṣakāraṇaṃ tathā cakṣurapi ityuktaṃ bhavati | ata āha-rāgasya hetuṃ prakramāt cakṣuḥ saha manośena grāhyeṇa rūpeṇa varttate samanojñamāhuḥ, dveṣasya hetum 'amanojñam' avidyamānamanojñarūpamāhuḥ || itthaṃ rāgadveṣoddharaṇopāyamabhidhāya etadanuddharaṇe doṣamāha-rūpeṣu yaḥ 'gṛddhiṃ' rāgarūpāṃ upaiti tībrām , akāle bhavam ākālikaṃ prāpnoti
1 yaduktam-icchā mūrchā kāmaḥ, sneho gāya mamatvamabhinandaḥ | abhilāṣa ityanekāni rāgaparyāyavacanāni ||1||
PXOXOXOXEXXEXOXOXOXOXOXOX
||360||

Linked texts (1)