Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p736

Sukhabodhā p736

Language
Sanskrit

p736

pramādasya sthānāni |
kasyacitsambandhinā'vaṣṭambhena rahitaḥ, maithunarūpāśravopalakṣaṇaṃ caitat || uktamevārtha nigamayitumāha-rūpā'nuraktasya narasya al'evam' anantaroktaprakāreṇa kutaḥ sukhaṃ bhavet kadācit kiñcit ?, kimityevam ?, yataḥ 'tatra' rūpā'nurāge upabho
ge'pi 'veśaduḥkham' atṛptilābhatālakṣaṇabādhājanitamasātam , upabhogameva viśinaṣṭi--'nirvarttayati' utpādayati, 'yasya' upabhogasya kṛte "gaṃ" vākyālaṅkāre, 'duḥkhaṃ' kṛcchram ātmana iti gamyate || itthaṃ rāgasyānarthahetutāmabhidhāya dveṣasyā'pi tāmatideṣṭumāha-'evameva' yathā'nuraktastathaiva rūpe gataḥ pradveṣamupaiti 'duḥkhaughaparamparāḥ' uttarottaraduḥkhasamūharūpāḥ, tathā praduṣṭacittaḥ casya bhinnakramatvāt cinoti ca karma, 'yat' karma "se" tasya punarbhavati 'duḥkhaṃ duḥkhahetuḥ "vipāke' anubhavakāle, iha paratra ceti bhāvaḥ | punarduḥkhagrahaṇamaihikaduḥkhāpekṣam , aśubhakarmopacayaśca hiṃsādyāśravā'vinābhāvīti taddhetutvamanenā''kṣipyate || itthaṃ rāgadveṣayoranuddharaṇe doṣamabhidhāya taduddharaṇe guṇamāha-rūpe viraktaḥ upalakṣaṇatvād adviṣṭaśca | manujaḥ 'viśokaḥ' śokarahitaḥ san tannibandhanayo rāgadveṣayorabhāvāt etena' anantaropadarśitena "dukkhohaparaṃpareṇaṃ" ti duḥkhānām oghāḥ-saṅghātāsteṣāṃ paramparā-santatiḥ duḥkhaughaparamparā tayā 'na lipyate' na spṛśyate bhavamadhye'pi 'san' |tiṣṭhan , dṛṣṭāntamāha-jaleneva, vāśabdasyopamārthatvāt 'puṣkariṇīpalāśaṃ' padminīpatraṃ jalamadhye saditi śeṣaḥ || itthaṃ cakṣurāśritya trayodaśa sūtrāṇi vyākhyātāni | etadanusāreṇaiva śeṣendriyāṇāṃ manasaśca trayodaśa sūtrāṇi vyākhyeyāni || navaram-"hariṇamie" tti mṛgaḥ sarvo'pi paśurucyate, tataśca 'hariṇagaḥ' hariṇapaśuḥ | tathā “baḍisavibhinnakāe" tti | baḍiśaṃ-prāntanyastāmipo lohakīlakaḥ || 'manasaḥ' cetaso bhāvaḥ-abhiprāyaḥ sa ceha smṛtigocarastaṃ 'grahaṇaṃ' prācaṃ vadanti, 'manojñaṃ' manojñarūpādiviṣayam 'amanojñaṃ' tadviparītaviṣayam | evamuttaraprantho'pi bhāvaviṣayarūpādyapekṣayā vyākhyeyaḥ| yadvā svapnakāmadaśādiṣu bhāvopasthāpito rūpādirapi bhāva uktaḥ, sa manaso grāhyaḥ | “kareṇumaggāvahie

Linked texts (1)