Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p16

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p16

Language
Sanskrit

v28.p16

saṃmajjabhūmikamme ya paṃthatalāgāiyāṇaṃ ca ||2||" . kālo vartanādirūpatvena dravyaparyāyātmaka eva, dravyaparyāyau ca narasiṃhavadanyo'nyasaṃvalito, tatastaddvāreṇa tasya guṇaviśeṣā''dhānavināśāvupakramaśabdavācyau, āha ca
"jaṃ vattaṇādirūvo kālo davvāṇa ceva pajjāo|
to takaraṇavināse kīrai kālovayāro u|| āha-manuṣyakṣetre sūryakriyāvyaṅgayo vartanādidravyapariṇatinirapekṣo'ddhākālākhyaḥ kālo'sti, yathoktam
"sūrakiriyāvisiṭṭho godohādikiriyāsu niravekkho|
addhākālo bhannai samayakkhettaṃbhi samayāī ||"tti, tatra kā vārtā ?, ucyate, tasyāpi śaṅkacchāyādinā yathāvatparijñānata ṛkṣādicārairatipātataścāmūrtatve'pi parikarmavināśambhavādupakramaḥ, tathā ca pūjyā:
"chāyāi nāliyāi va parikammaṃ se jahatthavināṇaṃ|
rikkhāīcārehi ya tassa vināso vivajjāso||" bhāvopakramastu yadyapi bhāvasya paryāyatvāt tasya ca dravyāt kathañcidananyatvāttadupakramābhidhānata ukta eva, tathāpi jīvadravyaparyāyo'bhiprāyākhyo bhāvaśabdābhidheyo'sti, yaduktambhāvābhikhyāḥ pañca svarūpasattātmayonyabhiprāyāḥ" iti, tatastasya paracittavartinaḥ saṃvedanāviṣayatayā viprakarṣavata iṅgitākārādinā parijñānataḥ sannihitakaraṇaṃ jñātasya vā tathā'nanuguṇānuguṇacitraceṣṭāta: kupitaprasannatāpādanaṃ bhāvapakrama eva, sacāvaśyamihābhidheyaḥ, tadantargatatvāt gurubhāvopakramasya, tasya ca sakalānuyogaprathamāṅgatvāt, uktaṃ ca-"bhannai vakkhāṇaṃgaṃ gurucittovakkamo paḍhama"ti, śeṣopakramāṇāmapi caitadaṅgatvāt, tathā cāha
"juttaṃ gurumayagahaṇaṃ ko sesovakkamovayāro'ttha? | gacittapasāyatthaṃ te'vi jahājogamājojjā||1|| parikammaṇāsaṇāo dese kāle ya je jahā jogā|
to te davvāīṇaṃ kajjā''hārāikajjesuṃ||2||" tata etadabhidhānāya dravyopakramādbhāvopakramaḥ pṛthagucyate, sa ca dvividhaḥ-praśastāpraśastabhedāt, tatrāpraśasto brāhmaṇīgaṇikā'mātyadṛṣṭāntato'vaseyaḥ, praśastaśca śiṣyasya śrutādihetogurubhāvonayanaṃ, yata āha
"sīso guruṇo bhāvaṃ jamuvakkamae suhaṃ pasatthamano|
sahiyatthaṃ sa pasattho iha bhāvovakkamo'higato|" ityukto laukika upakramaḥ, śāstrīyastvānupūrvīnāmapramāṇavaktavyatā'rthādhikārasamavatārātmakaḥ, tatrānupūrvī nāmādidaśaprakārā anyatra prapañcata uktā, iha punarutkīrtanagaṇanātmikayā tayā'dhikāra iti saiva bhaṇyate-tatrotkīrtanaṃ vinayaśrutaṃ parīṣahādhyayanaṃ caturaṅgīyamityādi saṃśabdanaṃ, gaṇanaṃ saṅkhyānaṃ, tacca pūrvānupūrvīpaścānupūrvīanānupūrvībhedatastrividhaṃ, tatra pūrvānupūrvyā gaṇyamānamidamadhyayanaṃ prathama, paścānupūrvyā ṣaṭviṃśattamam, anānupūrvyā tvasyāmevaikāyekokottara