Uttarajjhayana v29.p115
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p115
- Language
- Sanskrit
v29.p115
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-26 / 1010 stheyaṃ, kintu tato nirgantavyaṃ, na ca nirgamanamāvaśyaka vineti prathamamāvaśyakī, nirgatya ca yatrāspade stheyaṃ tatra naiṣedhikīpūrvakameva praveṣṭavyamiti tadanu naiṣedhikī, tatrāpi tiṣṭhato bhikṣāṭanādiviṣayābhiprāyotpattau gurupṛcchāpūrvakameva tatsādhanamityanantaramāpracchanā, āpracchanāyāmapi guruniyuktena punaḥ pravattikāle kvacitpraṣṭavyā eva gurava iti tatpṛṣṭhataḥ pratipracchanā, kṛtvā'pi gurvanujñayā bhikṣāṭanādikaṃ nātmambhariṇaiva bhavitavyamiti tadanu chandanā prāggṛhītadravyajātena śeṣayatinimantraṇātmikā, tasyāmapi prayoktavya evecchākāra iti tadanu tasyābhidhānam, ayaṃ cātyantamavadyabhīruṇaiva tattvato vidhīyate, tena ca kathañcidaticārasambhave ātmā ninditavya iti tadanu mithyākāraḥ, kṛte'pi ca tasmin bṛhattaradoṣasambhave gurūṇāmālocanā dātavyā, tatra ca yadādiśanti guravastattatheti mantavyaṃ iti tathākāraḥ, tatheti pratipadya ca sarvakṛtyepūdyamavatā bhāvyamiti tadanu tadrūpamabhyutthānam, udyamavatā ca jñānādinimittaṃ gacchāntarasaṅkramo'pi vidheyaḥ tatra copasampad gṛhītavyetyanantaramupasampaduktā,
upasaṃhāramāha-‘eṣā' anantaroktā 'daśāṅgā' icchādidaśāvayā 'sādhūnāṃ' yatīnāṃ sāmācārī ‘praveditā' tīrthakarādibhirukteti sūtratrayagarbhārthaḥ ||
etāmeva pratyavayavaṃ viṣayapradarśanapūrvakaṃ vidheyatayā'bhidhātumāhagamane āvassiyaṃ kujjā, ṭhāṇe kujjā nisīhiyaṃ | āpucchaṇā sayaṃkaraṇe, parakaraṇe paḍipucchaṇā || chaṃdaṇā davvajāeṇaṃ, icchakāro a sāraṇe | micchākāro a niṃdāe, tahakkāro paḍissue || abbhudvāṇaṃ gurupūyā, acchaṇe uvasaṃpayā | evaṃ dupaṃca saṃjuttā, sāmāyārī paceiyā ||
vṛ. 'gamane' tathāvidhālambanato bahirniḥsaraṇe āvaśyakeṣu - aśeṣāvaśyakarttavyavyāpāreṣu satsu bhavā''vaśyakī, uktaṃ hi - "āvassiyā u āvassaehiṃ savvehiṃ juttajogasse "tyādi, tāṃ ‘kuryād' vidadhyāt, sthīyate 'sminniti sthānam - upāśrayamastasmin praviśanniti śeṣaḥ, kuryāt, kāṃ? - 'naiṣedhikī' niṣedhenaṃ niṣedhaḥ - pāpānuṣṭhānebhya ātmano vyāvarttanaṃ tasmin bhavā naiṣedhikī, niṣiddhātmana etatsambhavāt uktaṃ hi "jo hoi nisiddhappā nisīhiyā tassa bhāvao hoi" ityādi, āṅiti-sakalakṛtyādhivyāptyā pracchanā āpracchanā - idamahaṃ kuryāṃ na vetyevaṃrūpā tāṃ svayamityātmanaḥ karaṇaṃ kasyacidvivakṣitakāryasya nirvarttanaṃ svayaṃkaraṇaṃ tasmin, tathā 'parakaraṇe' anyaprayojanavidhāne pratipracchanā, guruniyukto'pi hi punaḥ pravṛttikāle pratipṛcchatyeva guruṃ sa hi kāryāntaramapyādiśet siddhaṃ vā tadanyataḥ syāditi, ubhayatra vā svakaraṇaparakaraṇe upalakṣaṇamiti-ucchvāsaniḥśvāsau vihāya sarvakāryeṣvapi svaparasambandhiṣu guravaḥ praṣṭavyā ataḥ sarvaviṣayamapi prathamataḥ pracchanamāpṛcchetyucyate, tathā ca niryuktikṛtā sāmānyenaivāvāci
"āpucchaṇā tu kajje "tti, tathā svaparasambadhini sarvatrāpi kṛtye guruniyuktena, punaḥ pravṛttikāle yadgurupracchanaṃ sā pratipṛcchā, tathā ca "puvvaniutteṇa hoi paḍipuccha" ttyāviśeṣeṇaivoktaṃ, 'chandanā' uktarūpā vidheyeti śeṣaḥ, evamuttaratrāpi, 'dravyajātena' tathāvidhā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit