Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p117

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p117

Language
Sanskrit

v29.p117

uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 26 / 1016 tadā, pādonapauruṣyāmityuktaṃ bhavati 'bhāṇḍakaṃ' patadgrahādyupakaraṇaṃ 'pratilekhya' sāmayikaparibhāṣayā cakṣuṣā nirīkṣyopalakṣaṇatvātpramṛjya ca 'vanditvā ca' namaskṛtya 'tataḥ' iti pratilekhanānantaraṃ 'gurum ācāryādikaṃ kimityāha- 'pṛcchet' paryanuyuñjīta prakramādgurumeva 'paṃjaliuḍa' tti prāgvatkṛtaprāñjali:, yathā-kiṃ 'karttavyam' anuṣṭheyaṃ 'maye'tyātmanirdeśa: 'iha' asmin samaye iti gamyate, kadācidguravo manyeran -svādhyāyavaiyāvṛttayoranyatarasminnevāsya niyoge vāñchetyato brūyāt
,
'icchāmi niyoiuṃ' ti antarbhāvitaṇyarthatvānniyojayituṃ yuṣmābhirātmānamiti śeṣa: 'bhaṃte 'tti bhadanta ! 'veyāvacce 'tti vaiyāvṛttye - glānādivyāpāre vāśabdo bhinnakramastataḥ 'sajjhāe 'tti ārpatvātsvādhyāye vā, iha ca pātrapratilekhanānantaraṃ guruṃ pṛcchediti yaduktaṃ tatprāyastadaiva bahutaravaiyāvṛttyavidhānasambhavāt, yadvā pūrvasminnamaścaturbhāge āditye samutthite iva samutthite, bahutaraprakāśībhavanāttasya, bhāṇḍameva bhāṇḍakaṃ tatastadiva dharmadravinopārjanāhetutvena mukhavastrikāvarṣākalpādīha bhāṇḍakamucyate, tatpratilekhya vanditvā ca tato guruṃ pṛcchet, śeṣaṃ prāgvat, upalakṣaṇaṃ caitad---yataḥ sakalamapi kṛtyaṃ vidhāya punarabhivandanāpūrvakaṃ praṣṭavyā eva gurava iti, evaṃ ca pṛṣṭvā yatkartavyaṃ tadāha-vaiyāvṛttye 'niyuktena' vyāpāritena karttavyaṃ prakramāt vaiyāvṛttyam, 'agilāyau'tti aglānyaiva śarīraśramamavicintyaivetiyāvat, svādhyāye vā niyuktena sarvaduḥkhavimokṣaṇe, sakalatapaḥ karmapradhānatvādastha, svādhyāyo 'glānyaiva karttavya iti prakrama iti sūtratrayārthaḥ | itthaṃ sakalaudhasāmācārīmūlatvātpratilekhanāyāstatkālaṃ sadāvidheyatvādgurupāratantrasya taccābhidhāyautsargikaṃ dinakṛtyamāha

divasassa cauro bhāge, kujjā bhikkhū viyakkhaṇo | tao uttaraguṇo kujjā, dinabhāgesu causuvi || paḍhamaṃ porisiṃ sajjhāyaṃ, bīyaṃ jhāṇaṃ jhiyāyaī | taiyāe bhikkhāyariyaṃ, puno cautthīi sajjhāyaṃ ||

vṛ. sūtradvayaṃ spaṣṭameva, navaraṃ caturo bhāgān kuryād buddhetyupaskāraḥ, 'tata' iti caturbhāgakaraṇādanantaramiti gamyate uttaraguṇān mūlaguṇāpekṣayā svādhyāyādīṃstatkālocitān 'kuryād' vidadhyāt kva dina bhāge kamuttaraguṇaṃ kuryādityāha-prathamāṃ pauruṣīṃ 'svādhyāyaṃ' vācanādikaṃ, sūtrapauruṣītvādasyāḥ kuryāditīhottaratra ca kriyāntarābhāve'nuvartyate, dvitīyāṃ prakramātpauruṣīṃ dhyānaṃ 'jhiyāyai'tti dhyāyet, dhyānaṃ cehārthapauruṣītvādasyā arthaviṣaya eva mānasādivyāpāraṇamucyate, dhyāyediti vā'nekārthatvāddhātūnāṃ kuryāt, iha ca pratilekhanākālasyālpatvenāvivakṣitatvādubhayatra 'kālādhvanoratyantasaṃyoge' iti dvitīyā, tṛtīyāyāṃ bhikṣācaryā, punaścaturthyāṃ svādhyāyam, upalakṣaṇatvātṛtīyāyāṃ bhojanabahirgamanādīni, itaratra tu pratilekhanāsthaṇḍilapratyupekṣaṇādīni gṛhyante, itthamabhidhānaṃ ca kālāpekṣayaiva kṛṣyāderiva sakalānuṣṭhānasya saphalatvāditi sūtradvayārthaḥ || yaduktaṃ prathamapauruṣīṃ svādhyāyaṃ kuryāttatparijñānārthamāhaāsāḍhe māse dupayā, pose māse cauppayā | cittāsoesu māsesu, tipayā havai porasī ||

-

Linked texts (1)