Uttarajjhayana v29.p131
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p131
- Language
- Sanskrit
v29.p131
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-27 / 1065 vāhayamānasya - kṛtyeṣu pravarttayataḥ saṃsāro'tivarttate, tadvinītatādarśanādātmano viśeṣataḥ samādhisambhavāditibhāva iti sopaskāratayā vyākhyāte, itthamātmanaḥ samādhipratisandhānāya vinītasvarūpaṃ paribhāvya sa evāvinītasvarūpaṃ yathā paribhāvayati tathā''ha khaluṃketyādisūtradvādaśakakam |
sa
khaluṅkān yo'nirdiṣṭasvarūpaḥ 'tuḥ ' viśeṣaṇe yojayati-yotkrayati vahana iti prakramaḥ, kimityāha-‘vihaṃmāno’tti sūtratvād viśeṣeṇa 'ghnan' tāḍayan 'klāmyati' śramaṃ yāti pāṭhāntarata: kliśyati, ata eva 'asamādhi' cittodvegarūpaṃ 'vedayate' anubhavati 'totrakaḥ ' prājanaka:, saca 'se' iti tasya khaluṅkayojayituḥ 'bhajyate' atitāḍanādbhaṅgaṃ yāti |
tataścātiruṣṭaḥ san yat kurute tadāha-ekaṃ 'daśati' daśanairbhakṣayati 'pucche' vāladhau, 'ekam' anyaṃ galiṃ 'vidhyati' prājanakārayā tudati, upalakṣaṇaṃ caitadaślīla bhāṣaṇādīnām, 'abhīkṣṇaṃ' puna: puna:, atha kimete kurvanti ? yena yojayiturevaṃ nirvedahetava ityāha-'ekaḥ ' kaścit khaluṅko gau: 'bhanakti' āmardayati, kāṃ ? - 'samilāṃ' yugarandhrakīlikām, 'ekaḥ' anyastāmabhaṃktyā'pi utpatham - unmārgaṃ prasthita utpathasthito bhavatīti gamyate |
tathā ‘ekaḥ' aparaḥ patati 'pārśvena' ekagātravibhāgena, gamyamānatvād bhūmau, anyastu 'nivesai'tti nivaśati-upaviśati, aparaśca 'nivijjae 'tti śete, paraḥ 'utkūrdate' ūrdhvaṃ gacchati 'upphiḍai' tti maṇḍūkavatplavate, anyaḥ 'śaṭhaḥ ' śāṭhyavān, anyaḥ kaścid 'bālagavī vae 'tti 'bālagavīm' avṛddhāṃ gāṃ 'vrajet' tadabhimukhaṃ dhāvedityarthaḥ, yadivā''rṣatvādvālagavīti vyālagavo-duṣṭabalīvardaḥ ‘vrajeta' gacched anyata iti śeṣaḥ |
anyaśca ‘māyī' māyāvān 'mūrdhnā' mastakena patati ko'rthaḥ ? - atinissahamivātmānamādarśayan bhuvi śirasā luṭhati, aparaḥ 'kruddhaḥ' kupitaḥ san 'gacchati pratipathaṃ' paścādvalati, apara: ‘mṛtalakṣyeṇa' mṛtavyājena 'tiṣṭhati' āste, paṭhyate ca - 'palayaṃ (yalaṃ) te na ciṭṭhiya'tti prava(ca) lan prakarṣeṇa kampamānastiṣṭhati, kampānna nivarttata ityarthaḥ, kathañcitpravaṇīkṛta: 'vegena capradhāvati' yathā dvitīyo gantuṃ na śaknoti tathā gacchatīti yo'rthaḥ | 'chinnāla:' tathāvidhaduṣṭajāti: kaścit 'chinatti' khaṇḍayati 'si (svi) lli' ti raśmi saṃyamanarajjumitayavāt, aparastu durdānto bhanakti yugaṃ, so'pi ca yugaṃ bhaṃktvā 'sussuyāitta' tti sūtkarān kṛtvā, tathā 'ujjuhitta'tti prerya svāminaṃ śakaṭaṃ ceti gamyate 'palāyate' anyato dhāvatīti sūtrapañcakārthaḥ ||
1
itthaṃ dṛṣṭāntamabhidhāya dāntikayojanāmāhamū. ( 1066 )
khaluṃkā jārisā jujjā, dussīsāvihu tārisā | joiyā dhammajāṇaṃmi, bhajjatā dhiidubbalā ||
vṛ.' khaluṅkāḥ ' ihoktarūpā gāvo yādṛśāḥ 'yojyāḥ' ghaṭṭanīyāḥ, duśiṣyā api 'hu: ' ' avadhāraṇe bhinnakramaśca, tatastādṛśādarśayantyevamete'pi, kimiti ? - yato 'yojitāḥ ' vyāpāritā dharmo yānamiva muktipuraprāpakatayā dharmayānaṃ tasmin 'bhajyante' na samyak pravarttante 'dhiidubbala'tti prākṛtatvād durbaladhṛtayo dharmānuṣṭhānaṃ pratīti gamyata iti sūtrārthaḥ || dhṛtidurbalatvameva teṣāṃ bhāvayitumāha
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit