Uttarajjhayana v29.p175
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p175
- Language
- Sanskrit
v29.p175
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 29 / 1185 paḍhame niddaṃ payalaṃ nāmassa imāo payaḍīo ||1|| devagati ānupuvī viuvvi saṃghayaṇa paḍhamavajjāī | annayaraṃ saṃṭhāṇaṃ titthayarāhāraṇāmaṃ ca || 2|| "
caramasamaye tu yatkṣapayati tatsūtrakṛdāha - pañcavidhaṃ jñānāvaraṇīyaṃ navavidhaṃ darśanāvaraṇīyaṃ pañcavidhamantarāyam, 'ee'tti liṅgavyatyayādetāni 'trīṇyapi' vakṣyamāṇarūpāṇi 'kammaṃse' tti satkarmāṇi 'yugapat' ekakālaṃ kṣapayati, sthāpanā ceyam |
'tata:' iti kṣapaṇātaḥ 'paścād' anantaraṃ nāsyottaraṃ pradhānamanyat jñānamastītyanuttaram, 'anantam' avināśitayā viṣayānantatayā ca 'kṛtsnaṃ' kṛtsnavastuviṣayatvāt, 'paripūrṇaṃ' sakalasvaparaparyāyaparipūrṇavastuprakāśakatvāt 'nirāvaraṇam' aśeṣāvaraṇavigamāt 'vitimiraṃ' tatra sati kvacidapyajñānatimirābhāvāt 'viśuddhaṃ' sakaladoṣavigamāt 'lokālokaprabhāvakaṃ tatsvarūpaprakāśakatvāt, pāṭhāntarataśca- 'lokālokasvabhāvaṃ' saṃkrāntalokālokasakalasvarūpatvāt kevalam asahāyaṃ varaṃ śeṣajñānāpekṣayā jñānaṃ ca darśanaṃ ca jñānadarśanaṃ tataḥ kevalavaraśabdābhyāṃ viśeṣaṇasamāse kevalavarajñānadarśanaṃ 'samutpādayati' janayatmātmana iti gamyate, sa ca yāvat, 'sayogī' manovākkāyavyāpāravān bhavati tāvacca kimityāha - īraṇamīryāgatistasyāḥ panthā yadāśritā sā bhavati tasmin bhavamadhyātmāditvāṭṭhaki airyāpathikam upalakṣaṇaṃ ca pathigrahaṇaṃ . tiṣṭhato'pi sayogasyeryāsambhavāt, saṃbhavanti hi sayogitāyāṃ kevalino'pi sūkṣmā gātrasañcārāḥ,
yata āha
"kevalī ṇaṃ bhaṃte! assi jesu āgāsapaesesu hatthaṃ vā pāyaṃ vā ogāhittāṇaṃ sāharijjā pabhū ṇaṃ bhaṃte ! kevalī tesu cevāgāsapaesesu paḍisāharittae ? no iṇamaṭṭhe samaṭṭhe, kevalissa ṇaṃ calāī sarīrovagaraṇāī havaṃti, calovagaraṇattāe kevalī no saṃcāeti tesaṃ cevāgāsapaesesaṃ hatthaṃ vā pāyaṃ vā paḍisāharitae" tadevaṃ pathisthastiṣṭhaccairyāpathikaṃ karma bandhāti, tacca tyāha- sukhayatīti sukhaḥ sparśaḥ - ātmapradeśaiḥ saha saṃśleṣo yasya tatsukhasparśa dvau samayau yasyāḥ sā dvisamayā tathāvidhā sthitirasyeti dvisamayasthitikaṃ, dvisamayasthitikatvameva bhāvayitumāhatat prathamasamaye baddham - ātmasātkṛtaṃ sparśāvinābhāvitvāccāsya spṛṣṭaṃca, dvitīyasamaye veditam-anubhūtamudayānyathānupapattyā cāsyoditaṃ ca, tṛtīyasamaye nirjīrṇaṃ pariśaṭitaṃ, taduttarakālasthiteḥ kaṣāyahetutvāt, uktaṃ hi - "jogā paryāḍapaesaṃ ṭhitianubhāgaṃ kasāyao kuṇati "tti, dvisamayasthitikabandhasya tu yogasambhave'vaśyambhāvitvādihābhidhānaṃ tadavaśyambhāvitā tu
"no kammehi vivarīyaṃ jogadavvehi bhavati jīvassa | tassāvatthāṇe nanu siddho dusamayaṭhitibaṃdho ||" iti
yuktito'vaseyā, ataśca tadvaddhaṃ - jīvapradeśaiḥ śliṣṭamākāśena ghaṭavat tathā spṛṣṭaṃ masṛṇamaṇikuḍyapatitasthūlaśilāśakalacūrṇavat, anena viśeṣaṇadvayena tasya nidhattanikācitāvasthayorabhāvamāha, 'udīritam' udayaprāptam udīraṇāyāstatrāsambhavāt, 'veditaṃ' tatphalasukhānubhavanena 'nirjīrṇaṃ' kṣayamupāgataṃ 'seyāle ya'tti sūtratvād 'eṣyatkāle' caturthasamayādāvakarma
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit