Uttarajjhayana v29.p188
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p188
- Language
- Sanskrit
v29.p188
adhyayanaṃ.30.[ ni.517] anayoḥ samāhāre pānabhojanaṃ soparaskaratvādepā pariṣarjanaṃ' pariharaṇaṃ rasānāṃ rasyamānatvena 'tuḥ' pūraṇe bhaṇitam' abhihitaṃ tīrthakṛdādibhiriti gamyate, rasavivarjanaṃ nāma bāhyaṃ tapa iti sūtrārthaḥ | mū. (1215) ṭhāṇā vīrāsaṇāīyā, jīvassa u suhāvahā|
uggā jahā dharijjati, kāyakilesaṃ tamāhiyaṃ || vṛ. sthīyata ebhiriti sthānāni-kāyāvasthitibhedā vīrāsanaṃ-yatsihāsanasthitasya tadapanayane tathaivāvasthānaṃ tadādirye pāṃ tāni vīrāsanādikāni, ādiśabdādgohohikāsanādiparigrahaḥ, sūtratvālliṅgavyatyayāt, locāyupalakṣaṇaṃ caitat, tathā''ha
"vīrāsaṇa ukuḍagāsagāi loyāio a vinoo|
kāyakileso saṃsāvāsaṇivveyaheutti ||1||" 'jīvasya jantoḥ 'tuḥ' avadhāraṇe bhinnakramaśca, tataḥ sukhāvahānyeya muktisukhaprāpakatvena śubhāvahānyeva vā 'ugrāṇi' duranuṣṭeyatayotkaṭāni 'yathā' yena prakāreṇa 'dhāryante' ityāsevyante gamyamānatvādyatibhiḥ, 'kāyakilesaṃ' tamāhiya'nti kāyasya kleśo-bādhanaṃ kāyakleśaḥ saḥ 'ākhyātaḥ' kathitastathaiveti śepaḥ, iha ca saṃsāryātmanaḥ kāyānugatatvena tatkleśe yadyapyavaśyaṃ kleśasambhavastathā'pi bhāvitātmanāmasau sannapyasatsama eveti tadanabhidhānamiti sūtrārthaḥ || mū. (1216) egaṃtamanāvāe. itthīpasuvivajjie|
sayanāsanasevaṇayā, vivittaṃ sayanāsanaṃ|| vṛ. 'egaṃta'ti subbyatyayād 'ekānte' janenānākule 'anāpāte' tyādyāpātarahite 'strīpaśuvivajite' tatraiva sthitastyādirahite śṛnyāgārādāviti bhāvaḥ 'sayaṇāsaṇasevaṇaya'tti sūtratvāt śayanāsanasevanaṃ viviktaśayanāsanaṃ bāhyaṃ tapa ucyata iti śeṣaḥ, upalakṣaṇaṃ caitadepaṇīyaphalakādigrahaṇasya, tathā cānena viviktacaryā nāma saṃlīnatoktā bhavati, yatastallakṣamidam -
"ārāmujjānāisu thīpasupaṃḍagavivajjie ṭhāṇaṃ |
phalagāīṇa ya gahaṇaṃ taha bhaṇiyaṃ esanijjāṇaṃ ||" śeṣasaṃlīnatopalakṣaṇaṃ cāsau, prādhānyāccāsyā eva sākṣādabhidhānaṃ, prādhānyaṃ cendriyādisaṃlīnatopakāritvādasyāḥ, iyaṃ cetthaṃ caturvidhā, yata uktam
"iṃdiyakasāyajoge paḍucca saṃlīyaṇā muṇeyavvā|
taha jā vivittacariyā pannattā vīyarāgehiṃ ||" tatrendriyasaṃlanatā śrotrādibhirindrayaiḥ śabdādiṣu sundaretarepu rāgadvepākaraṇaṃ, kapāyasaṃlīnatā tadudayanirodha udīrṇaviphalīkaraṇaṃ ca, yogasaṃlīnatā ca manoyogādīnāmakuśalānāṃ nirodhaḥ kuśalānāmudīraṇamiti sūtrārthaḥ || uktamevārthamupasaṃharanuttaragranthasambandhābhidhānāyāhamū. (1217) eso bāhiragatavo, samāsena viyāhio|
abhitaraṃ tavaṃ itto, vucchāmi anupubbaso|| vṛ. 'etat' anantaroktaṃ bāhyakaṃ tapaḥ samāsena vyākhyātam, āha-kiṃ punarito bāhyānapasaḥ phalamavāpyate?, ucyate, ni:saṅgatā śarīralāghavendriyavijayasaṃyamarakṣaṇādiguṇayogāt śubhadhyānāvasthitasya karmanirjaraṇamiti, abhyantaratapaḥ 'itaḥ' bāhyatapo'bhidhānādanantaraṃ vakṣyāmi'
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit