Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p237

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p237

Language
Sanskrit

v29.p237

uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-34 / 1403 pārāstatpariṇataḥ -- tatpravṛttyā tadātmatāṃ gataḥ, tathā 'kṣudra: ' sarvasyaivāhitaiṣī kārpaṇyayukto vā, sahasā - aparyālocya guṇadoṣān pravarttata iti sāhasikaḥ, cauryādikṛditi yo'rthaḥ, 'naraḥ ' puruṣa upalakṣaṇatvātstryādirvā |

nirddhaghasapariṇāmo, nissaso ajiiṃdio | eyajogasamāutto, kaṇhalesaṃ tu pariṇame ||
vṛ. 'niddhaṃdhasa'tti atyantamaihikāmuṣmikāpāyaśaṅkāvikalo'tyantaṃ jantubādhānapekṣo vā pariṇāmo'dhyavasāyo vā yasya sa tathā 'nissaṃso'tti 'nṛśaṃsaḥ' nistṛśo jīvān vihiṃsan manāgapi na śaṅkate, niḥśaṃso vā parapraśaṃsārahita: | 'ajitendriyaḥ' anigṛhītendriyaḥ, aneya tu pūrvasūtrottarārddhasthāna idamadhīyate tacceheti, upasaṃhāramāha-ete ca te'nantaroktā yogāścamanovākkāyavyāpārā etadyogāḥ pañcāśravapramattatvādayastaiḥ samiti - bhṛśamāḍityabhivyāptyā yukta:- anvitaḥ etadyogasamāyuktaḥ kṛṣṇaleśyāṃ 'tuḥ ' avadhāraṇe kṛṣṇaleśyāmeva 'pariṇamet' tadravyasācivyena tathāvidhadravyasamparkātsphaṭikavattaduparañjanāttadrūpatāṃ bhajet, uktaṃ hi"kṛṣṇādidravyasācivyātpariṇāmo ya ātmanaḥ |
sphaṭikasyeva tatrāyaṃ, leśyāśabdaḥ prayujyate ||"
etena pañcāśravapramattatvādīnāṃ bhāvakṛṣṇaleśyāyāḥ sadbhāvopadarśanādamīṣāṃ lakṣaṇatvamuktaṃ, yo hi yatsadbhāva eva bhavati sa tasya lakṣaṇaṃ yathauṣṇyamagneḥ, evamuttaratrāpi lakṣaṇatvabhāvanā kāryā |

issāamarisaatavo, avijjamāyā ahīriyā |
gehī paose ya saḍhe, rasalolue sāyagavesae ya ||
vṛ. nīlaleśyālakṣaṇamāha - īrṣyā ca paraguṇāsahanamamarṣaśca-atyantābhiniveśo'tapaścatapoviparyayo 'mīṣāṃ samāhāranirdeśaḥ, 'avijja' tti 'avidyā' kusāstrarūpā māyā - vañcanātmikā 'ahūīkatā ca' asamācāraviṣayā nirlajjatā 'gṛddhiḥ' abhikāṅkṣā viṣayeṣviti gamyate 'pradoṣaśca' pradveṣo matublopādabhedopacārādvā sarvatra tadvān janturucyate'ta eva śaṭhaḥ alīkabhāṣaṇāt pramattaḥ prakarṣeṇa jātyādimadāsevanāt, pāṭhāntarataḥ śaṭhaśca mattaḥ, tathā raseṣu lolupo - lampaṭo rasalolupaḥ, sātaṃ sukhaṃ tadgaveṣakaśca - kathaṃ mama sukhaṃ syāditi buddhimān,
mū. (1406 ) āraṃbhā avirao, khuddo sāhassio naro | eyajogasamāutto, nīlalesaṃ tu pariṇame ||
vṛ. 'ārambhāt' prāṇyupamardāt 'avirata: ' anivṛttaḥ kṣudra: sāhasiko naraḥ, etadyogasamāyukto nīlaleśyāṃ pariṇamet, 'tuḥ' prāgvatpunarartho vā 4 |

vaṃke vaṃkasamāyāre, niyaḍille anujjue|
paliuṃcaga ovahie, micchadiṭṭhī anārie |
vṛ.'vakra:' vacasā 'vakrasamācāraḥ ' kriyayā 'nikṛtimān' manasā 'anṛjukaḥ ' kathaṃcihajūkarttumaśakyatayā 'paliucaga' tti pratikuñcakaḥ-svadoṣapracchādakatayā upadhiḥ - chadma tena caratyaupadhikaḥ, sarvatra vyājataḥ pravṛtteḥ, ekārthikāni vaitāni nānādeśajavineyānugrahāyopāttāni,

Linked texts (1)