Uttarajjhayana v29.p268
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p268
- Language
- Sanskrit
v29.p268
-
-
adhyayana-36,[ni.559] .
265 ūrdhvaṃ bhavet' syāt īṣatprāgbhāreti nāma yasyāḥ sā īpatprāgbhāranāmā, 'ano bahuvrīhe' riti niṣedhānnāntatve'pi ḍāp na bhavati, īṣadādināmopalakṣaṇaṃ caitat, anekanāmadheyābhidheyatvāttasyāḥ, uktaṃ hi-"īsīti vāīsīpabbhārā ivā tanui vā tanutaṇutīti vā siddhīti vā siddhālaeti vā muttī ti vā muttālaeti vā loyaggei vā loyaggathūbhiyāīi vā loyaparivujjhaṇāti vā savvapāṇabhūyajīvasattasuhāvahāti ve" tyādi, 'pṛthvī' bhūmiśchatram-ātapatraṃ tatsaṃsthitamiva saṃsthitaṃ-saṃsthānamasyā iti chatrasaṃsthitā, iha ca viśeṣānabhidhāne'pyuttānamevedaṃ gṛhyate, āha yato bhagavān bhadrabāhuḥ-"uttānayachattayasaṃṭhiyāu bhaṇiyāu jinavarehiti"|
pañcattatvāriṃśacchatasahasrān yojanānāṃ tuḥ' pūraṇe 'āyatā' dīrghā tāvaiyaṃ ceva'tti tāvataścaiva prakramācchatasahasrān ‘vistīrṇā' vistarato'pi, pañcacatvāriṃśacchatasahasrapramāṇeti bhāvaḥ triguṇaḥ 'tasseva'tti prāgvat 'tasmād' uktarūpādāyāmāt 'parirayaḥ' paridhiḥ, iha ca triguṇa ityabhidhāne'pi viśeṣādhikyaṃ dṛṣṭavyaṃ “savvaṃ vaṭuṃtiguṇaṃ savisesa'miti vacanāt, anyathā hi pañcatriṃśallakṣādhikayojanakoṭirevaitatparimānaṃ syāt, tathā ca sūtrāntaravirodho, yatastatroktam
“egā joyaṇakoḍī bāyālīsaṃ bhave sayasahassaṃ| .
tīsaṃ ceva sahassā do ceva sayā auṇapannā|" iti, paṭhanti ca-'tiuṇasāhiyapaḍirayaṃ'ti| aṣṭau-aṣṭakhyāni yojanāni bāhalyaṃ-sthaulyamasyā ityaṣṭayojanabāhalyā 'se' tīṣatprāgbhārā, kiṃ sarvatrāpyevam? ityāha-'madhye' madhyapradeśe vyākhyātā, kimityevam ? ata āha-pari-samantāddhīyamānā parihīyamānā 'caramaṃte'tti caramānteṣu' sakaladigbhāvartiṣu paryantapradeśeṣu makṣikāyāḥ patraṃ-pakṣo makṣikāpatram, apiśabdasya gamyamānatvāttasmādapi tanutarī atiparikṛśetiyāvat, hāniścātra viśepānabhidhāne'pipratiyojanamaṅgalapṛthaktvaṃ dṛṣṭavyā, tathā cānyatrāvāci “gatūṇa joyaṇaṃ tu parihāyai aṃgulapahuttaṃ"ti| (kecitpaṭhanti-) "ajjunasuvannagamaī sā puḍhavī nimmalā sahāvenaṃ|
uttāṇagachattagasaṃṭhiyā ya bhaniyā jinavarehiṃ||" tatra cārjuna-śuklaṃ tacca tatsuvarṇakaṃ cārjunasuvarṇakaṃ tena nirvṛttā'rjunasuvarṇakamayī 'sā' itīṣatprāgbhārā 'nirmalā' svacchā, kimupādhivaśataḥ? ityāha-'svabhāvena' svarūpeṇa uttānakam-urdhvamukhaṃ yacchatrameva chatrakaṃ tatsaṃsthitā ca 'bhaṇitā' uktā jinavaraiḥ, prāk sāmānyataśchatrasaṃsthitetyuktamiha tūttānatvaṃ tadviśeṣa ucyata iti na paunaruktyam|
śaṅkhāṅkakundāni-pratītāni tatsaṅkāśā-varṇatastādṛśī ata eva 'paṃḍure'ti 'pāṇḍurā' śvetā 'nirmalā' niṣkalaṅkā 'śubhā' atyantakalyāṇāvahā 'sukhā vā' sukhahetutveneti sārddhasūtratrayārthaḥ||
ma.(1525/2) sīāe joane tatto, loyaṃto uviyāhio|
vṛ. 'sītāyāḥ' sītābhidhānāyāḥ pṛthivyā uparīti śeṣaḥ, yojane 'tataḥ' iti tasyā uktarūpāyāḥ 'lokāntaḥ' lokaṣaryantaḥ 'tuḥ' pūraṇe vyākhyāta iti sūtrārddhārthaḥ || nanu yadi yojane lokāntastatki tatra sarvatra siddhāstiṣṭhantyutānyathā? ityāhamū.(1526) joaṇassa u jo tattha, koso uvarimo bhave|
tassa kosassa chabbhāe, siddhānogāhaṇā bhave|
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit