Uttarajjhayana v29.p273

v29.p273

uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-36 / 1541 egavihamanāṇattā, suhumā tattha viyāhiyā ||
vṛ. ete svarapṛthivyāstadavibhāgācca tatsthajīvānāṃ bhedāḥ paṭtriṃśadākhyātāḥ, 'egavihamanāṇatta' tti ārpatvādekavidhāḥ kimityevaṃvidhāḥ ? - yato'vidyamānaṃ nānātvaṃ-nānāmāvo bhedo yeṣāṃ te'mī anānātvāḥ sūkṣmāḥ 'tatre'tti teṣu sūkṣmabādarapṛthivījīveṣu madhye vyākhyātā iti sūtrārthaḥ || etāneva kṣetrata āha
270

suhumā ya savvalogaṃmi, logadase ya. bāyarā |
vṛ. sūkṣmā: 'sarvaloke' caturdaśarajjvātmake tatra sarvadā teṣāṃ bhāvāt, lokasya deśo - vibhāgo lokadeśastasmin 'caḥ' punararthe bādarāsteṣāṃ kvacitkadācidasattvena sakalavyāptyasambhavāt || adhunaitatkālato'bhidhitsuḥ prastāvanāmāha
mū. ( 1542 / 2 ) etto kālavibhāgaṃ tu, tesiṃ vuccha cauvvihaṃ || vṛ. prāgvaditi sūtrārthaḥ || yathāpratijñātamāha-

saṃtaiṃ pappa'ṇāīyā, apajjavasiyā vi ya | ṭhiiṃ paḍucca sāīyā, sapajjavasiyāvi ya || bāvīsasahassāī, vāsānukkosiyā bhave | āuṭhiī puḍhavīṇaṃ, aṃtomuhuttaṃ jahanniyā || asaṃkhakālamukkosā, aṃtomuhuttaṃ jahannayaṃ | kāryaṭhiī puḍhavīṇaṃ, taṃ kāyaṃ tu amuṃcao ||

anaṃtakālamukkosaṃ, aṃtomuhutta jahannayaṃ | vijaḍhaṃmi sae kāe, puḍhavijīvāṇa aṃtaraṃ ||
1
vṛ. 'santatiṃ' pravāhaṃ prāpyānādikā aparyavasitā api ca, teṣāṃ pravāhataḥ kadācidapyabhāvāsambhavāt 'sthitiṃ' bhavasthitirūpāṃ 'śratītya' āśritya sādikāḥ saparyavasitā api ca, dvividhāyā api tasyā niyatakālatvāt | yathā caitatathā''ha- dvāviṃśatisahasrāṇi varṣāṇām 'ukkosiya'tti utkṛṣṭā bhavet, kā'sau ? ityāha- āyuḥ - jīvitaṃ tasya sthiti :- avasthānamāyuḥsthiti: 'pṛthivīnā'miti pṛthivījīvānāmantarmuhūrttaṃ jaghanyikā, asaṅkhyakālamutkṛṣṭā antarmuhūrttaṃ jaghanyikā, kā'sau ? - kāya iti pṛthivīkāyastasmin sthitiḥ- tato'nudvarttanenāvasthānaṃ kāyasthitiḥ ‘pṛthivīnāṃ' pṛthvījīvānāṃ 'tam' iti pṛthvīrūpaṃ 'kārya' nikāyaṃ 'tuḥ' avadhāraṇe bhinnakramaśca tata: 'amuṃcato 'tti 'amuñcatāmeva' atyajatām, itthaṃ dvividhāyā api sthinenaiyatyadarśanena sādisaparyavasitatvameṣāṃ, sāmarthyakālasya prakrāntatvādantarakālamāhaanaṃtakālamutkṛṣṭamantarmuhūrttaṃ jaghanyakaṃ 'vijaḍhaṃmi' tti tyekte 'svake' svakīye 'kāye' nikāye pṛthvījīvānāmantaraṃ, kimuktaṃ bhavati ? - yatpṛthivīkāyādudvarttanaṃ yā ca punastatraivotpattiranayorvyavadhānamiti sūtracatuṣṭayārthaḥ || etāneva bhāvata āha

eesiṃ vaṇṇao ceva, gaṃdhao rasafāsao | saṃṭhāṇādesao vāvi, vihāṇāī sahassaso ||
vṛ. navaraṃ varṇādīnāṃ bhāvarūpatvātteṣāṃ ca saṃṅkhyābhedenābhidhīyamānatvādasya bhāvābhidhāyitā,