Uttarajjhayana v29.p276
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p276
- Language
- Sanskrit
v29.p276
273 prasiddhāḥ 'evamādayaḥ' ityevaṃprakārā yeṣāmidaṃ sādhāraṇaśarīralakṣaṇamasti, tadyathā
"cakkāgaṃ bhajjamāṇassa, gaṃṭhī cunnaghano bhave| puḍhavīsariseṇa bheeṇa, anaṃtajīvaṃ viyāṇāhi||1||
gūḍhacchirāgaṃ pattaṃ sacchīraṃ jaṃ ca hoi nicchīraṃ |
jaṃpi ya paṇaṭṭhasaṃdhi, anaṃtajīvaṃ viyāṇāhi||2||" ityādi panakā-ullijīvāḥ, iha ca tadupalakṣitāḥ sāmānyena vanaspatayo gṛhyante, tathā cānye paṭhanti'vaṇapphaīṇa āuṃtu'tti, pratyekaśarīrāpekṣayā cotkṛṣṭaṃ daśavarṣasahasramānamāyuruktaṃ, sādhāraṇānāṃ jaghanyata utkṛṣṭataścāntarmuhūrttāyuṣkamānaṃ, uktaṃ ca-"nioyassa ṇaṃ bhaṃte ! kevaiyaṃ kālaṃ ṭhiipannattā ?, goyamā ! jahaneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇavi aṃtomuhuttaṃ" kāyasthitaḥ panakānām, ihāpi sāmānyena vanaspatijīvānāma, ata evāsau sāmānyena vanaspatijīvānnigodān vā'pekṣyotkṛṣṭato'nantakālamucyate, viśeṣāpekṣāyāṃ hi pratyekavanaspatīnāṃ tathā nigodānāṃ bādarāṇāṃ sūkṣmāṇāṃ cāsaṅkhyeyakālo'vasthitiḥ, yaduktam-"patteyasarīrabādaravanapphaīkāiyāṇaṃ bhaṃte ! kevaiyaṃ kālaṃ kāyaṭhiī pannattā?, jahanneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇa sattarisāgarovamakoḍākoḍīo nioeṇaṃ bhaṃte ! niodetti kālao kecciraṃ hoi?, jahanneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇaṃ anaṃtakālaṃ anaṃtāo osappiṇīo khettao aḍḍāijjā poggalapariyaṭṭhā vā| bāyaranioyapucchā, jahanneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇaṃ sattarisāgarovamakoḍākoḍīo|
suhumanigoyapucchā, jahanneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇaṃ asaṃkhejjaṃ kālaṃ"ti | tathā'saṅkhyakālamutkṛṣṭaṃ panakajīvānāmantaraṃ, tata ugatya hi pṛthivyādiṣutpattavyaṃ, teṣu cāsaṅkhyeyakālaiva kāyasthitirihāpi tathā'bhidhānāditi caturdaśasūtrārthaḥ || prakṛtamupasaṃharanuttaragranthaṃ ca sambandhayitumidamāhamū.(1570) iccee thāvarā tivihā, samāsena viyāhiyā|
itto utase tivihe, vucchāmi anupuvvaso|| vṛ. iti' ityevaṃprakārāḥ 'ete' pṛthivyādayaḥ sthānaśīlā: sthāvarāḥ 'trividhāḥ' triprakārāḥ, trayāṇāmapyamīṣāṃ svayamavasthitisvabhāvatvāt, 'samāsena' saṅkepeṇa vyākhyātāḥ, vistarato hyamīṣāṃ bahutarā bhedāḥ | 'ata:' sthāvaravibhakteranantaraṃ 'tuḥ' punararthaḥ trasāṃstrividān vakṣyāmi 'anupuvvaso'tti ānupayeti sūtrārthaḥ|| mū.(1571) teū vāū ya boddhavvā, orālā ya tasā tahā|
taccee tasā tivihā, tesiṃ bhee suṇeha me|| vṛ.'teu'tti tejoyogāttejāṃsi-ā[trā]gnayastadvatino jīvā api tathoktāḥ, evaṃ 'vāū'tti vāntīti vāyavo-vātāste ca boddhavyāḥ, orāla'tti 'udārāḥ' ekendriyāpekṣayā prāyaḥ sthūlā dvīndriyādaya itiyāvat 'caḥ samuccaye trasāḥ 'tathe'ti tenāgamoktena prakāreṇa, upasaṃhāramāha'itī'tyanantaroktāstrasyanti-calanti deśāddeśāntaraṃsaṃkrāmantīti trasāḥ 'trividhāḥ' triprakārāḥ, tejovāyvośca sthāvaranāmakarmodaye'pyuktarūpaṃ trasanamastīti trasatvaṃ, dvidhā hi tat-gatito 129/18
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit