Uttarajjhayana v29.p40
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p40
- Language
- Sanskrit
v29.p40
adhyayanaṃ-19,[ni. 417] bhaktamiva bhaktaṃ tadbhakṣyaṃ-tṛṇādi tacca pānaṃ ca bhaktapānaṃ tasya 'arthāya' prayojanāya, gocarameva viśeṣata āha-'vallarāṇi' gahanāni, uktañca-"gahaṇamavāṇiyadesaṃ ranne chettaṃ ca vallaraṃ jāṇa" 'sarāṃsica' jalasthānāni| svāditvā nijabhakṣyamiti gamyate, vallareṣu sara:suveti subbyatyayena neyaṃ, tathā mṛgāṇāṃ caryā-itaścetaścotplavanātmakaṃ caraṇaṃ mṛgacaryā tāṃ, 'mitacāritāṃ' vā parimitibhakṣaṇātmikāṃ 'caritvā' āsevya parimitāhārā eva hi svarūpeṇaiva mṛgā bhavanti, viśeṣābhidhāyitvācca na paunaruktyaṃ, tataśca 'gacchati' yāti mṛgāṇāṃ caryā-ceṣṭā svātantrayopaveśanādikā yasyāṃ sā mṛgacaryā-mṛgāśrayabhūstām||
anena ca sūtrapañcakena dṛṣṭāṃta uktaḥ, uttareṇa sūtradvayenātmanyetadupasaṃhāraḥ, iha ca 'eva'miti mṛgavatsamutthitaḥ-saṃyamānuṣṭhānaṃ pratyudyatastathāvidhā''taṅkotpattāvapi na kaścit cikitsā'-- bhimukha iti bhāvaḥ, 'evameva' mṛgavadeva anegaya'tti anekago yathā hyasau vṛkṣamūle naikasminnevāste kintu kadācitkvacidevameṣo'pyaniyatasthānasthatayā, paṭhyate ca-'anieyaṇe'tti 'aniketanaḥ' agṛhaḥ, sa caivaṃ mṛgacaryāṃ caritvā mṛgavadātaṅkābhāve bhaktapānārthaṃ gocaraṃ gatvā tallabdhabhaktapānopaṣṭambhataśca viśiṣṭasamyagjñānādibhāvataḥ śukladhyānārohaṇādapagatāśeṣakarmāṃśa ūrdhvaṃ diśamiti sambandhaḥ prakarṇa kāmati-gacchati prakrāmati, kimuktaṃ bhavati?-sarvoparisthānasthito bhavati, nirvata itiyāvat, evaṃ ca nirvṛtireveha mṛgacaryopamārthata uktā, tatra hi mṛgopamā munaya ita itaścāpratibaddhavihāritayā vihatya gacchantīti| mṛgacaryāmeva spaṣṭayitumāhayathā mṛgaḥ 'ega'tti 'ekaḥ' advitīyaḥ 'anekacārī' naikatraiva bhaktapānārthaṃ caratītyevaṃśīlaḥ, 'anekavāsaḥ' naikatra vāsaḥ-avasthānamasyāstīti, 'dhruvagocaraśca' sarvadā gocaralabdhamevāhāramāhārayatīti, evaṃ' mṛgavadekatvādiviśeṣaṇaviśiṣṭo muniḥ 'gocaryāṃ' bhikṣāṭanaṃ praviṣṭo na 'hīlayed' avajānīyāt kadaśanādīti gamyate, nāpi ca 'khisaejja'tti nindettathā-' vidhāhārāprāptau svaṃ paraṃ vā| ___ iha ca mṛgapakṣiṇāmubhayeṣāmupakṣepe yanmṛgasyaiva punaḥ punardaṣṭāntatvena samarthanaṃ tattasya prāyaḥ praśamapradhānatvāditi sampradāya iti sūtrāṣṭakārthaḥ|| evaṃ mṛgacaryāsvarūpamuktvā yattenoktaṃ yacca pitṛbhyāṃ pitṛvacanānantaraṃ ca yadasau kṛtavāṃstadāhamū. (698) migacāriyaṃ carissāmi, evaṃ puttā! jahāsuhaṃ|
ammāpiūhiṃ'nunnāo, jahāi uvahiṃ tao|| mū. (699) migacāriyaṃ carissāmo, savvadukkhavimukkhaṇi|
tubbhehiṃ abma ! 'nunāo, gaccha putta ! jahāsuhaṃ| mū. (700) evaṃ so ammāpiyaraṃ, anumānittā na bahuvihaṃ|
mamattaṃ chiṃdaī tāhe, mahānāguvva kaṃcuyaṃ| mū. (701) iḍḍī vittaṃ ca mitte ya, puttadāraṃ ca nāyao|
reṇuaṃva paḍe laggaṃ, niddhaṇittā na niggao| vṛ. gāthā catuṣṭayaṃ spaṣṭameva, navaraṃ mṛgasyeva caryā-ceṣṭā mṛgacaryā tāṃ niṣpratikarmatādirūpāṃ cariṣyāmīti balaśriyā yuvarājenokte pitṛbhyāmabhāṇi-eyaṃ yathā bhavato'bhirucittaṃ tathā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit