Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p81

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p81

Language
Sanskrit

v29.p81

uttarādhyayana-mūlasūtram-2-23/868 śikṣāpadāni vā-prāṇivadhaviramaṇādīni, satsu hi teṣu śeṣā'pi śikṣā śiṣyopadeśātmikā saṃbhavatīti | etadadhikṛtyāha sūtrakṛtmū.(869) cāujjāmo a jo dhammo, jo imo paṃcasikkhio|
desio vaddhamāṇeṇaṃ, pāseṇa ya mahāmunī|| mū.(870) egakajjapavannāṇaṃ, visese kiṃ nu kāraṇe?|
dhamme duvihe mehāvī, kahaṃ vippaccao na te? || vṛ. 'caturyāmaḥ' hiṃsā'nṛtasteyaparigrahoparamātmakavratacatuṣṭayarūpa: 'pañcaśikṣitaḥ' sa eva maithunaviramaṇātmakapañcamavratasahitaḥ | itthaṃ ca 'dharme' sādhudharme 'dvividhe' dvibhede he 'medhāvin!' viśiṣṭāvadhāraṇaśaktyanvita! kathañcit (kathaṃ vipra) pratyayaḥ' anāśvāso na 'te' tava?, tulye hi sarvajñatve kiṃkṛto'sau matabheda ityabhiprāyaḥ, śeṣaṃ prakaṭārthameveti sūtradvayārthaḥ ||
eva keśinoktemū. (871) tao kesiṃ buvaṃtaṃ tu, goyamo iṇamabbavī|
pannā samikkhae dhammatattaṃ tattavinicchiyaṃ| purimā ujjujaḍḍā u, vakkajaḍḍā ya pacchimā|
majjhimā ujjupannā u, tena dhamme duhā kae|| mū. (873) purimāṇaṃ dubbisujjho u, carimāṇaṃ duranupālāo|
kappo majjhimagāṇaṃ tu, suvisujjho supālao| vṛ. 'tataḥ' tadanantaraṃ keśi bruvante tuḥ pūraṇe'vadhāraṇe vā tato bruvantameva jalpādanuparatameva, anenādarātiśayamāsannalabdhapratibhatāṃ ca gautamasyāha | kiṃ tadavavīdityāha-'prajñā' buddhiḥ 'samīkṣate' samyak paśyati, kiṃ tadityāha-'dhammatattaṃ'ti binduralākṣaṇikastataḥ 'dharmatattvaṃ' dharmaparamārthaṃ tattvānāṃ-jīvādīnāṃ viniścayo-viśiṣṭanirṇayātmako yasmistattathā, idamuktaṃ bhavati-na vākyaśravaṇamātrādeva vākyārthaniṇaryo bhavati, kintu prajñāvaśāt, tataḥ 'purami'tti 'pūrve' prathamatīrthakṛtsādhavaḥ ‘ujjujaḍḍe'ti ṛjavaśca prāñjalatayā jaḍāśca tata eva duṣpratipādyatayā ṛjujaḍāḥ, turiti yasmāt 'vakkajaḍḍā ya'tti, vakrāśca vakrabodhatayā jaḍāśca tata eva svakānekakuvikalpo vivakṣitārthapratipattyakṣamatayā vakrajaḍāḥ 'ca:' samuccaye 'paścimā:' paścimatīrthakṛdyatayaḥ 'madhyamāstu' madhyamatīrthakṛtsambandhitapasvinaḥ, ṛjuprajñāḥ' ṛjavaśca te prakarṣaṇa jānantīti prajñāśca sukhenaiva vivakṣitamarthaṃ grāhayituṃ śakyanta iti ṛjuprajñāḥ, tena hetunā dharmo dvibhedaḥ ‘kṛtaḥ' vihitaḥ, ekakāryapratipannatve'pīti prakramaḥ| __yadi nāma pūrvādīnāmevaṃvidhatvaṃ tathā'pi kathametad dvaividhyamityāha-'purimāṇaṃ'ti pūrveṣāṃ duḥkhena viśodhyo viśodhayituṃ-nirmalatāṃ netuṃ śakyo durviśodhyaḥ, kalpa iti saṃbadhyate, te hyatiṛjutayā gurubhiranuśiṣyamāṇā api na tadanuśāsanaṃ svaprajñā'parādhādyathāvatpratipattuṃ kṣamanta iti teṣāmasau durviśodhya ucyate, tuśabda uttarebhyo viśeṣaṃ dyotayati, 'caramāṇāṃ' caramatīrthakṛttapasvināṃ duḥkhenānupālyata iti duranupālaḥ sa eva duranupālakaḥ 'kalpaḥ' yatikriyākalāpaḥ, te hi vakratvena ku vikalpākulitacittatayā kathañcijjānānā api na yathāvadanuṣṭhātumīśate,

Linked texts (1)