Mandaramarda 19.49

19.49

akārādikṣakārāntā varṇāḥ syuḥ padatāṃ gatāḥ
padāni dvividhāni syustiṅsubantavibhedataḥ
saṃcayaṃ tiṅsubantānāṃ vākyamāhurvipaścitaḥ
śabdastu trividhaḥ śaktalakṣakavyañjakātmanā
sākṣātsaṃketitaṃ yo'rthamabhidhatte sa vācakaḥ
bhavellākṣaṇikaḥ śabdo lakṣaṇāyāḥ samāśrayaḥ
vyañjakaḥ sa bhavecchabdo vyañjanāyāḥ samāśrayaḥ
tadartho'pi tridhā śakyalakṣyavyaṅgyavibhedataḥ
turyastātparyaviṣayo vākyārtha iti tārkikāḥ
anye śakyaṃ tamapyāhurapare lakṣyamūcire
vācyādayastrayo'pyarthā manmate vyañjakā matāḥ
śabdavṛttiriti proktā śabdavyāpārarūpiṇī
abhidhā lakṣaṇā caiva vyañjanā ceti sā tridhā
athābhidhā—
vyāpāraḥ śakyadhīheturmukhyaḥ śabdagato'bhidhā
rūḍhiryogo yogarūḍhiriti sā trividhā matā
rūḍhistvakhaṇḍaśaktyaiva syādekārthābhidhāyitā
padaṃ rūḍhaṃ budhāḥ procustādṛgrūḍhisamāśritam
pīnau vadhvāḥ kucāvetau muktāhāreṇa rājataḥ
yogo'vayavaśaktyaiva syādekārthābhidhāyitā
yaugikaṃ kathyate prājñairyona sahitaṃ padam
rāgin kāntāpadāghātaḥ kāminaste'dya sāṃpratam