Pramāṇa · Search · About · API

Nalacampu 6.16.1

Damayantikathāṭīkā 6.16.1

Language
Sanskrit

6.16.1

upaviṣṭa iti || ātmano'praṇāmādviditavinayakauśalaṃ nalaṃ prītibhāk paitṛko mantrī śikṣābuddhyā paruṣavarṇamavādīt || kumāreti || kumāretyāmantraṇe | rājamukhyo'pi haṃsastvaṃ sarūpo rūpavānahamityamunā prakāreṇa mohavān mā sma bhūḥ mohaṃ mā gāḥ | rūpamado hi nīcacihnam | yaśca rājahaṃsaḥ sa kathamahaṃ sasvarūpa iti virodhadyotako'piśabdaḥ || nanu yadi rūpādhaṃkārādvā nṛpo mūḍhaḥ syāttatko doṣa ityāśaṅkyāha-anubhavatīti || cakāro yaugapadye | yadaiva kuto muhyati tadaiva kośena gañjena śūnyatāṃ vyatirekamanubhavati | yathā camcā svasenayā ūḍho dhṛtaḥ śastranicayaḥ pratyākāraśūnyatāmāyāti || aṣṭakośasyāpi kiṃ tadāha - avibhaveti || nirdhanaḥ pumān aja iva balasya sainyasya śaktervā kamupayogaṃ sāphalyaṃ yāti na kamapītyarthaḥ etena niṣkośasyābalitvamiti khyāpitam | ajastu avermeṇḍhādbhavati sma | tathā kambalasyācchādanaviśeṣasyopayogaṃ yāti || tasmādabalasya kā kathetyāha - pradyumneti || yataḥ pradyumnajāto'pi prakṛṣṭaujaḥpuñjo'pi | bāṇaiḥ śābdairyyayuddhaṃ kolāhalastatsaṃparkakāriṇyā | saha doṣairiti doṣānvitayā | tāruṇyāvasthayā | niruddha ātmavaśīkṛtaḥ ko nāma kleśaṃ dukhaṃ nānubhavati | sarvo'pyanubhavatyevetyarthaḥ | nāmābhyupagame | dyumnaṃ dravyamapi | varṇadhātuḥ śabdārthoṃ ghañantaḥ | pradyumnaḥ kāmaḥ | tasmājjāto'niruddhābhidho bāṇākhyena daityena samaṃ yuddhasaṃbandhavidhāyinyā yauvane'vatiṣṭhata iti kṛtvā tāruṇye sthitayā| uṣayā uṣākhyayā patnyā sadā niruddha ātmīkṛto duḥkhamanubhūtavānityāgamaḥ | yuddhavyatikaro'naṅgasūnoḥ kleśānanubhavahetuḥ ||

Linked texts (1)