Nalacampu 3.1
Viṣamapadaprakāśa 3.1
- Language
- Sanskrit
3.1
sṛṣṭiprabandhe caturānanasya bhāvānaśeṣānvilasadviśeṣān | vivṛṇvatī svena vacaḥśrayena stādbhāratī bodhavivṛddhaye vaḥ || śaktistrivikramasyeva jīyāllokātilaṅghanī | damayantīprabandhena sadā balirmatoditā || traivikramāṇi viṣamāṇi padāni yāni teṣāṃ prakāśamabhinandati caṇḍapālaḥ | yaṃ sthāyibhāvaghaṭanātpaṭudṛṣṭibhājaḥ saṃprāpya bibhratitarāṃ rasanirbharatvam || saṅgaśleṣanibandhāḥ syurgiraḥ saṃdeha mandiram | samyaktadarthaniścityai nibandho'yaṃ vidhīyate || prathamamupameyamasminnupamānamato vicāryate samyak | avirodhavirodhāvapi gamyāvevaṃ krameṇaiva || kvacana viśeṣeṇa mayā yathocitasamāsakārakaprabhṛti | sugamatvānna yaduktaṃ tanmatidbhiḥ svayaṃ jñeyam || sūkṣmārthāḥ prasphuriṣyante kuśāgrāgradhiyāṃ svataḥ | tadvyākhyopekṣitā prāyaḥ saṃkṣepāya tato mayā ||
śṛṅgārasvādindrādīnekāntaśāntatvādvītarāgaprabhṛtīṃnapahāya sarvarasātmakaṃ parameśvaraṃ śaṃkarameva praṇavannāha—jayatītyādi || haimavatyāḥ saṃbandhini kāmasaṃtāpavāhini kaṃdarpadevapīḍāṃ dadhāna urasi cāndano rasaniṣeka iva saṃtāpāpaharaṇādrauhaṇadrumarasābhiṣeka iva yo'sau bhagavāṃścandramauliḥ sudhāṃśuśekharaḥ sa jayati sarvotkṛṣṭo bhavati | ‘sarvotkṛṣṭaśca sarveṣāṃ namasyaḥ syāt’ iti namaskāraḥ pratīyate | namaskāreṇa ca prabandhakartṛvyākhyātṛśrotṝṇāmiṣṭaphalasaṃpattiḥ | rasā niṣicyante'sminniti rasaniyeko rasādhāra ityapyekadeśena pratipattavyam | rasāśca śṛṅgārādayaḥ | tāṃśca kavaya eva vyaktīkartuṃ prabhavanti | atastadanu rasādhārasya bhagavataḥ paścādrasavyaktinimittānāṃ kavīnāṃ vālmīkivyāsakālidāsaprabhṛtīnāṃ nirantararasāviṣkāriṇo vāgvilāsā vijayante || atra ca pūrvārdhena vakṣyamāṇaprabandhārtho'pi sūcyate | girirbhīmanṛpaḥ | ‘girirbhīmanṛpe sūrye svabhāve parvate jale’ ityukteḥ | tasya sutāyā damayantyā durvārasmāravikārasaṃtapta urasi nalaścandanarasaniṣeko bhaviṣyati | sa ca candravaṃśyānāṃ maulisuṃmukuṭāyamāna iti |
Linked texts (1)
- Nalacampū — Trivikramabhaṭṭa, Sanskrit