Prabandhakosha 7.76
Prabandhakośa 7.76
- Language
- Sanskrit
7.76.1
iti gāthāṃ paṭhiṣyanti tadā śvetāmbarīyaṃ tīrtha, pakṣāntare tu digambarīyamiti | tata ānītā
mugdhabālikāḥ | sarvābhiḥ śvetāmbarapakṣabālikābhiḥ paṭhitā sā gāthā | aparāsu tu naikayā'pi
tato jātaṃ śvetāmbarasārdravatatīrtham | ambikayā khasthayā puṣpavṛṣṭiḥ śvetāmbareṣu kṛtā | tato
naṣṭā' dikpaṭā mahārāṣṭrādidakṣiṇadeśānagaman | rājñā'nyairapi sarvasaṅghaiścirānna militairnirmeme
vittaṃ dade | prabhāse candraprabhaḥ praṇame | bandimokṣaḥ sarvatrāpi kāritaḥ | āmasya bhuktau gūrjarādideśāstadā tīrthānāṃ ciraṃ pūjopayogino hṛṣṭāśayāḥ prakṛṣṭāḥ | evaṃ kāryāṇi kṛtvā sasūrirnṛpo 5
gopagiriṃ prāviśat | saṃghapūjādimahāstatra navanavāḥ | prāptaprāye kāle ḍuṇḍuko rājye pratiṣṭhitaḥ
āpṛṣṭaḥ saḥ | loko'pi kṣamitaḥ | anṛṇo deśaḥ kṛtaḥ | saha sūriṇā nāvā''rūḍho gaṅgāsarittīre
tīrthaṃ māgadhaṃ gataḥ | tatra jale dhūmaṃ dṛṣṭavān | tadā sūrīndramakṣamayat | saṃsāramasāraṃ vidan anaśanamagṛhāt | samādhisthaḥ śrīvikramakālāt aṣṭaśatavarṣeṣu navatyadhikeṣu vyatīteṣu bhādrapade śuklapañcamyāṃ pañca parameṣṭhinaḥ smaran rājā divamadhyakṣyāt | sūrayastattvajñā api ruruduḥ | ciraprītimoho 10
durjaya eva | sevakāstu cakranduḥ- hā śaraṇāgatarakṣāvajrakumāra ! hā rājasthāpanādāśarathe ! hā
aśvadamananala ! hā satyavāgyudhiṣṭhira ! hā hemadānakarṇa ! hā mañjārujainaśreṇika ! hā sūrisevāsampatte ! hā anṛṇīkaraṇavikramāditya ! hā vīravidyāśātavāhana ! asmān vihāya kva gato'si ?
darśayaikadā'smabhyamātmānam | maikākino muñca | evaṃ vilapantaste sūribhiḥ pratibodhitāḥ- bho
bho ! satyaṃ devena pāpena- 15
7.76.2
tathāpi mā śocata śocata | yataḥ- 20
iti lokaṃ niḥśokaṃ kṛtvā lokena saha sūrirgopagirimāgāt | sūribhirdunduko rājā āmena
āmaśokena jātyamuktāphalasthūlāni aśrūṣyudgiran himamlānapadmadīnavadanaścintādhvāntakhānto
babhāṣe-rājan ! ko'yaṃ mahatastava pitṛśokaḥ | sa hi caturvarga saṃsādhya kṛtakṛtyo babhūva | yaśo-25
mayena dehena cācandraṃ jīvannevāste' | puṇyalakṣmīḥ kīrtilakṣmīśceti dve narasyopakāriṇyau vallabhe
anyo'pyevaṃvidhaḥ ko'pi bhavatu | ityevaṃvidhābhirvāgbhirdundukarājaṃ sūrirājo niḥśokamārṣīt | dundukaḥ śanaiḥ śanaiḥ paramārhato'bhūt | rājakāryāṇi akārṣīt | trivargaṃ sa samaseviṣṭa
§52) evaṃ varttamāne kāle, ekadā dundukaścatuṣpathe gacchan kaṇṭikāṃ nāma gaṇikāmudārarūpāṃ vi-30
drūpāṃ yuvajanamṛgavāgurāṃ madanamāyāmayīmālokiṣṭa | tāṃ śuddhāntastrīmakārṣīt | tayā dundukastathā
vaśīkṛto yathā yadeva sā vadati tatsatyam; yadeva sā karoti tadeva hitaṃ manute | sā tu kāmaṇakāriṇī vākpaṭuḥ sarvaṃ rājyaṃ grasate himānīva citram | bhojamātaraṃ padmāṃ nāma anyā api
rājñīranvayavatīrvinayavatīrlāvaṇyavatīstṛṇāya manute | ekadā kalākelināmā jyotiṣike niśi
visṛṣṭe sevakaloke dundukarājaṃ vijanaṃ dṛṣṭvā'vādīt-deva ! vayaṃ bhavatsevakatvena sukhinaḥ khyātāḥ
śrīśāśca | yathātathaṃ brūmaḥ-ayaṃ te bhojanāmā tanayo bhāgyādhikastvāṃ hatvā tava rājye niṣekṣyate | yathārha svayaṃ kurvīthāḥ | rājā tadvadhārya vajrāhata iva kṣaṇaṃ maunī tasthau | jyotiṣikaṃ
visasarja | sā vārtā bhojajananīsahacaryā dāsyaikayā vipulastambhāntaritayā śrutā | bhojamātre
7.76.3
coktā | sā putramaraṇāddhi bhāya | rājāpi kaṇṭikāgṛhamagāt | sāpi rājānaṃ sacintamālokyālāpīt-deva ! adya kathaṃ mlānavadanaḥ 1 | rājā''ha sma-kiṃ kriyate ?, vidhiḥ kupitaḥ | putrānme
mṛtyurjñāneinā dṛṣṭapratyayaśatena kathitaḥ | kaṇṭikā vadati sma-kā cintā, māraya putram | sutamapi nirdalayanti rājyalubdhāḥ | suto na sutaḥ | sutarūpeṇa śatrureva saḥ | tacchrutvāhundukaḥ sutaṃ
jighāṃsāmāsa | yāvatā ghātayiṣyati tāvatā bhojamātrā pāḍalīpure svabhrātṛṇāṃ śūrāṇāṃ rājyaśrīsvayaṃvaramaṇḍapānāṃ lehalānāṃ dharmajñānāmagre pracchannanarairlekhena jñāpitam, yathā-evamevaṃ bhavatāṃ
bhāgineyo vinaṃkṣyati | ruṣṭo rājā | āgatya enaṃ gṛhītvā gacchata | rakṣatāṃ jīvavat | mā sāhaṃ
bhavatsu satsu niṣputrā 'bhūvam-iti | te'pyāgacchan, dundukamanaman | utsavamiṣeṇa bhāgineyaṃ
bhojaṃ gṛhītvā pāṭalīputramagaman | tatra tamapīpaṭhan, alīlalan | śastrābhyāsamacīkarat
jīvavadamaṃsata | tatra tasya pañcābdī dinaiḥ katibhirapyūnā'tikrāmati sma | kaṇṭikā dundukāgre
kathayati sma-deva ! putrarūpaste śatrurmātṛśāle varddhate | nakhacchedyaṃ paraśucchedyaṃ mā kuru | atrānīya
cchadmaṃ yamasada naṃ naya | rājā''ha-satyametat | tato dūttamukhena 'dunduko bhojaṃ tanmātulebhyo'yācīt| te bhojaṃ nārpayanti | punaḥ punaḥ svān dūtān dundukaḥ prahiṇoti | bhojamātulāḥ prāhuḥ-rājan!
vayaṃ tava bhāvaṃ vidmaḥ, nārpayāma evainam| dharmapātramasau | anyo'pi śaraṇāgato rakṣyaḥ kṣatriyaiḥ, kiṃ
7.76.4
punarīdṛg bhaginīputraḥ ? | balātkāraṃ brūṣe cet, yuddhāya praguṇībhūyāgaccheḥ | bhaginīpataye camatkāraṃ darśayiṣyāmaḥ | taddūtairāgatyoktam | dundukaḥ kupito'pi tān hantuṃ na kṣamaḥ | bhojo'pi
taiḥ piturduṣṭatvaṃ jñāpitaḥ kavacahara upapitṛ naiti | tato dundukena bappabhaṭṭisūrayaḥ prārthitāḥ-yūyaṃ
gatvā bhojaṃ sutamanunīyānayata mānayata mām| anicchanto'pi tatsainikaiḥ saha pāṭalīputraṃ celuḥ
arddhamārge samprāptaiḥ sthitvā vimṛṣṭaṃ jñānadṛṣṭyā-bhojastāvanmama vacasā nṛpasamīpaṃ naiṣyati
ānīyate vā yathā tathā; tadānīto'pi pitrā hanyate | vāglaṅghane rājā'pi kruddho māṃ hanti
tasmādito vyāghra ito dustaṭī iti nyāyaḥ prāptaḥ | samāptaṃ ca mamāyuḥ, divasadvayamavaśiṣyate,
tasmādanaśanaṃ śaraṇam-iti vimṛśyāsannasthayatayo bhāṣitāḥ-nannasūri-govindācāryau prati hitā
bhaveta | śrāvakebhyo mithyāduṣkṛtaṃ brūyāt | parasparamamatsaratāmādriyedhvam | kriyāṃ pālayeta
ābālavṛddhān lālayeta | no vayaṃ yuṣmadīyāḥ, na yūyamasmadīyāḥ | sambandhāḥ kṛtrimāḥ sarve
iti śikṣayitvā'naśanasthāḥ samatāṃ prapannāḥ
136. arhatasbijagadvandyān siddhān vidhvastabandhanān | sādhūṃśca jainadharma ca prapadye śaraṇaṃ tridhā
Linked texts (2)
- Bappabhaṭṭicaritra — Rājaśēkharasūri, Sanskrit
- Caturviṃśatikā (Bappabhaṭṭi) — Bappabhaṭṭi, Sanskrit