Pramāṇa · Search · About · API

Induduta (Indudūta)

इन्दुदूत

The poet embodies a devotional message to Śrī Tāpa Gaṇapati from Yodha.

Language
Sanskrit
Extent
91 passages, 1,916 words
Text
complete digital text
Source
sa.wikisource · 1938 · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription; the work itself is in the public domain)

Contents

Text

1

svasti śrīṇāṃ bhavanamavanīkāntapatipraṇamyaṃ
prauḍhaprītyā paramapuruṣa pārśvanāthaṃ praṇamya .
śrīpūjyānāṃ guruguṇavatāmindudūtaṃ prabhūto-
dantaṃ lekha likhati vinayo lekhalekhānatānām .. 1 ..

2

yatra vyomavyatigaśikharepvahatā mandireṣu
mūrtījainīrnayanamubhagāścandraśālāniviṣṭāḥ .
darśaṃ darśaṃ vinayavinato'dho vimānāvatāra-
kleśaṃ nāsādayati nikaro hṛdyavidyādharāṇām .. 2 ..

3

yatrotsarpacchikarakiraṇaḥ śobhayannabhradeśaṃ
sākṣāllakṣmīvasatiraniśaṃ rājate rājalokaḥ .
mervārūḍhatridaśanagaraspardhayevādhirūḍhaṃ
śailāgraṇyaṃ kanakanikaṣasnigdhabhaṃ pañcakūṭam .. 3..

4

yatrebhyānāṃ bhavanatatayaḥ kāścidadretaṭāgraṃ
prāptāḥ kāścitpunaranupadaṃ santi tāsāmadhastāt .
kāśvidbhūmāvapi bhṛśavalatketavaḥ kāntidṛptā
nirjetuṃ dyāmiva rucimadātyasthitā nirvyavastham .. 4 ..

6

yatra krīḍopavanapadavīkrīḍatāṃ nāgarāṇāṃ
viṣvaktūryatrikaparicayapītimāviṣkaroti .
nṛtyatkekimakarasubhagā bhṛṅgaguṅjadvirephā
vātoddhṛtadrumadalatatidhvānavāditrahradyā .. 5 ..
1. etadgranthakarturnāma granthadarśananena tu sphuṭaṃ nopalabhyate. pustakamapyasyāṣṭa-
patrātmakamekaṃ prāyo'śuddhamupalabhyam
16
śyāmaṃ yasminnupalaracitaṃ dantinaṃ mattarūpaṃ
puṃrūpābhyāmupari kalitaṃ vīkṣya śaṅke'driśṛṅge .
uttīryaitatpuramanupamaṃ svargalokādihendro-
ḍadākṣīllokairiti viracitaṃ cihnametaccakāsti .. 6 ..

8

sthāsnuḥ śuṇḍāyudha iva madātkuṇḍalīkṛtya danto
kṛtvottānāvupalaracito yatra hastyadriśṛṅge .
svargaṃ jetuṃ nabhasi rabhasādārurukṣoramuṣya
1draṅgasyeva sphuṭayati mahādhīranāsīrabhāvam .. 7 ..
tasinyodhābhidhapusvare śrīmadācāryapādā-
deśānmāsāṃścatura uṣito yo vinīto vineyaḥ .
sādhuḥ saiṣa praharavigame bhādrarākārajanyā
prācīśailopari parigataṃ śītaraśmiṃ dadarśa .. 8 ..

9

dṛṣṭvā cainaṃ sa puramagurudhyānasaṃdhānalīna-
svāntaḥkāntaṃ tamiti rajane: svāgataṃ vyājahāra .
sadyaḥ sākṣādgurupadayugaṃ nantumutkaṇṭhito'pi
drāgetena sthitiparavaśo vandanāṃ prāpayiṣyan .. 9 ..

10

diṣṭyā dṛṣṭaḥ suhraduḍupate'smābhiradyātithistvaṃ
pīyūṣodhairbhṛśamupacaranprāṇināmīkṣaṇāni .
puṇyaiḥ prācyaiḥ phalitamatulairasmadīyairupeyā-
nnāpuṇyānāṃ nayanaviṣayaṃ yatpriyaḥ smaryamāṇaḥ .. 10 ..

11

dehe gehe kuśalamatulaṃ vartate kañcidindo
nīrogāṅgī subhaga gṛhiṇī rohiṇī te'styabhīṣṭā .
1. 'draṅgapuryām' iti hemacandraḥ,
anyāḥ sarvā api sakuśalā dakṣajāḥ santi patnyaḥ
pañcārciḥ śaṃ kalayati hṛdānandano nandanaste .. 11 ..

12

yadvāyaṃ te sphuṭamanucito vārtavārtānuyoga-
stvayyāyattāṃ jagati sakale jānato me sukhāptim .
mantavyo'yaṃ tadāpi sarasaḥ nehasārāñcitatvā-
tsvādīyaḥ syātkadaśanamapi snehadhāropasiktam .. 12 ..

14

kvāho śītoṣagatamatanu pāktanārdhaṃ videha-
kṣetra kvāyaṃ caramabharatakṣetrayāmyārdhabhāgaḥ .
māgoṃ'tītaḥ kathamayabhiyānkomalaiḥ svaccha pādaiḥ
prauḍhaprauḍhaiḥ śikhariśikharairdanturībhūtadeśaḥ .. 13 ..
mārgaśrāntaḥ kṣaṇamiha sukhaṃ tiṣṭha viśrāmaheto-
rutuṅgeḍasmiśikhariśikhare dattapādāvalambaḥ .
hṛdyaḥ padmābhidhavarasaraḥ saṃbhavastvāṃ samīraḥ
sarpannucaiḥ sukhayatu sakhe ketakīgandhabandhuḥ .. 14 ..

15

natvā sīmaṃdharajinapatiṃ prāptapuṇyaprakarṣo
bhūyo nantuṃ tribhuvanagurūṃ bāhudevaṃ saharṣaḥ .
mārge tīrthapraṇativigalatpāpapaṅkaḥ svamaulā-
varhaccaityāścita iti jagadvandya vandāmahe tvām .. 15 ..

16

svinnāṃ tīvrātapaparicayāttoyadastoyavṛṣṭyā
siñcanyadvatsukhayati kṛṣiṃ śoṣakālopapannaḥ .
prīrti tadvatpriyasakha mama prāpitā cittavṛttiṃ
...."totpattau rahasi bhavatā gacchatā bandhunā drāk .. 16..

17

śānti nīte śrama iti tataścetasi svāsthyamāpte
datvā karṇāvahitamanāḥ śroṣyasi prārthanāṃ me.
na śrāntānāṃ sukhayati kathā snigdhavargoditāpi
svasthe citte praṇayamadhurā buddhayo hyudbhavanti ..17 ..

18

śrutvā yācñāṃ mama himaruce na pramādo vidheyo
no vāvajñābhyadhikavibhavonmattacittena kāryā.
premālāpaiścaturavanitānirmitaivismṛtiṃ na
prāṇyāḥ prāyaḥ prathitayaśasaḥ prārthanābhaṅgabhītāḥ..18..

19

ātastātastava guṇanidhiḥ paśya ratnākaro'sau
varṣe varṣe navajaladharaprāpitairambupūraiḥ .
viśva viśvaṃ taruṇatapanoddāmatāpābhitaptaṃ
sekaṃsekaṃ sukhayati sadābhīṣṭaviśvopakāraḥ .. 19..

20

kiṃ nu brūmastava janayitustasya dānapriyatvaṃ
yo devānāṃ satatamamṛtaiḥ kalpayāmāsa vṛttim .
aśvaṃ coccaiḥśravasamasamaṃ nāgamairāvataṃ ca
datvendrasya tribhuvanapateḥ pūrayāmāsa vāñchām .. 20 ..

21

kanyāṃ dattvā jagati viditāṃ yautake kautukī ca
yo'dānmodādyugapadamalaṃ kaustubhaṃ pāñcajanyam .
evaṃ viśvaṃbharamatitamāṃ prīṇayāmāsa lobhā-
dyannādyāpi śvaśuravasatiṃ saṃtyajatyuttamo'pi .. 21 ..

22

jīyāsuste jagati viditā bhrātaraḥ pañca cañca-
nmāhātmyāste vitaraṇabhaṭāḥ pārijātadrumādyāḥ .
drāksaṃkalpopanatasakalābhīpsitā apyabhīṣṭaṃ
yācante yānvinayavinatā nākino vāsavādyāḥ .. 22 ..

23

mūrkha prājñīyati ca kutanuṃ kāmarūpīyati drā-
gdīnaṃ śūrīyati ca kuṭilaṃ prāñjalīyatyavaśyam .
krūra śāntīyati gatakalaṃ satkalīyatyajasraṃ
lokaṃ so'yaṃ jayati nikhilastvadbhaginyaḥ prabhāvaḥ .. 23..

24

yāte śyāmā subhaga dayitā vardhayatyugralakṣmīṃ
paṅkaṃ parṇaṃ tulayasi yayā viprayuktastvamindo .
sāpi śrāntaṃ bhuvanamakhilaṃ svasvakarmaśrameṇa
nidrādānātsukhayati sadābhīṣṭaviśvopakārā ..24..

25

pīyūṣārdraistvamapi kiraṇairjaṅgamasthāvarākhyaṃ
bhūtagrāmaṃ sukhayasi sutaṃ saṃspṛśandrākpiteva .
krūraiḥ śūraprakaṭitakaraurnirbharaṃ kliṣṭalokāṃ
viṣvagnirvāpayasi vasudhāṃ satyamevāsi rājā .. 25 ..

26

evaṃ viśvopakṛtikuśalaḥ kaḥ kuṭumbe na te'sti
prāyaḥ sadbhiḥ prathitacaritaistvādṛśairvarṇanīye.
yadvā ratnākara iti yaśaḥ prāpa yuṣmābhirevā-
mbhodhirvaprurbhavati mahimodārasattvaistanūjaiḥ .. 26 ..

27

tasmādbandho jaladhitanaya prārthanāṃ me samartha
vyarthīkartuṃ na khalu kathamapyarhasi prauḍhavaṃśya.
yenotkṛṣṭaṃ jagati viditaṃ yācamānasya janto-
ryācñābhaṅge bhavati laghutā naiva sātkiṃ tvamuṣya .. 27 ..

28

nāśakyaṃ te bhuvanavalaye mitra paśyāmi kiṃci-
ttejaḥpuñjairanatijaraṭhairakramākrāntaviśva .
pādānmūrdhni tripurajayinaḥ kautukenopadhāyā-
hnāya smerīkṛtatatajagadvyāpi śauryapratāpaḥ .. 28..

28_1

kāmaṃ kṣāmākṛtimapi jagadyajjayantaṃ na ko'pi
chettuṃ śaktastadiha bhavato mātulasyānubhāvāt .
4 caturdaśagu0
gopālo'pi tribhuvanamidaṃ krāntavānyatripadyā
tatrāpyetatprabhavati tava śyālakasyaiva tejaḥ .. 20 ..

31

yā cāñcalyādbhuvi vijayate vidyuto nīcasaṅgā-
tsindhurandhaṃkaraṇaguṇato śyāmalāṃ dhūmalekhām .
sāpi bhrāturbhavati bhavato mānanīyānubhāvā-
dviśye doṣāngaṇayati jano ko hi rājño bhaginyāḥ .
gantavyaste tapanatanayātīrakoṭīramindo
sūryadraṅgo gurupadayugasparśasaṃprāptaraṅgaḥ .
gatvā tatra tribhuvanajanadhyeyapādāravindo
draṣṭavyaḥ śrītapagaṇapatirbhāgyasaṃbhāralabhyaḥ .. 31 ..

31_2

mārgaṃ tasya pracurakadalīkānanaiḥ kāntadeśaṃ
sthāne sthāne jaladhidayitāsaṃtatidhvastakhedam .
ākarṇyāntaḥkaraṇaviṣaye(?) stvāpayoktaṃ mayendo-
'bhīṣṭaṃ sthānaṃ vrajati hi janaḥ prāñjalenādhvanā drāk ..3

33

śailādatmādupasara pathā dākṣiṇātyena bandho
gandhodrekollasitakusumastambhitendindireṣu .
sthāne sthāne sarasasarasaḥ kānaneṣvaṃśupūrai-
rmodaṃ saṃpādaya kumudinīphullapuṣpekṣaṇānām .. 33 ..

34

tuṅge tiṣṭha kṣaṇamuḍupate tvaṃ suvarṇācalasya
krīḍāvāpī savanasarasairmārutaiḥ śāntatāpaḥ .
tatratyānāṃ sakaladivasakṣudvayathāpīḍitānāṃ
sauhityaṃ tvatkiraṇakavalaiḥ stāccakorāṅganānām .. 34

34_3

tasmiśaile'ntimajinavarā vāmavāmeyadeva-
prāsādau yau taruṇakiraṇaiḥ saṃgaraṃ nirmimāte .
madhyasthaḥ sansughaṭitarucī tau kuru prāyaśo ya-
tprottuṅgānāṃ bhavati mahataivāpaneyo virodhaḥ .. 3 ..
tatra krīḍopavanasarasīsvacchanīrāntareṣu
snātvā svairaṃ pratikṛtimipānnavyadhātāṃśukaḥ san .
jyotsnājālaiḥ svapaya madhurairvīravāmeyadevau
karpūrācchaistadanu ca karairarjayābhyarya puṇyam ..
tasyādhastānnagaramaparaḥ svarga evāsti yasya
prauḍhebhyānāṃ bhavananikarairdhvastamānā vimānā.
kvāpyekānte kṛtavasatayaḥ sajjalajjābhibhūtā
bhūmīpīṭhāvataraṇavidhau paṅgutāmāśrayanti .. 3 .

34_4

yadyapyāśu glapitanayanā hastavinyastavakrā
dūyante cetkiraṇanikarairnibharaṃ, viprayuktāḥ .
vighno (1) yadyabhisṛtikṛtikṛtāṃ yogināṃ ca tvadīye-
jyotsnājālaistimiranikarā nivāsina māna ..
na prastheyaṃ tadapi bhavatā vīkṣya dakṣekṣaṇīya
draṅgaṃ śṛṅgāritakuvalayaṃ citrasaṃpūrṇametam .
vipvagdattvā nayanayugalaṃ samyagālokanīya
paścāttāpastudati hṛdayaṃ darśanīya s. 2..

41

tasmājjālaṃdharapurabarādutpatañśīghragāmī
śrīrohiṇyāḥ parisaramatha prāyasi matvaṃ nimeṣā !
sthitvā tatra kṣaṇamiyamapi prekṣaṇīyā samantā-
nnāntaḥśalyaṃ sa bhavati satāṃ mārthako yo vilambaḥ .
tasyāṃ caikaṃ sukhamuḍupate dhārmikāṇāṃ mahīyo
yaccaityānāṃ śucirucimatāmasti paṅktivyavasthā .
52
ga
tanmadhyasthe na bhavati pathi prasthitānāṃ prayāso
dūrādeva praṇataśirasāṃ devadevapraṇāme .. 41 ..

42

tenaivātha tvamapi vicāraṣyatyavaśyaṃ pathendo
śraddhāśālī sphuṭamubhayataścaityamālāñcitena .
nāmaṃ nāmaṃ jinabhagavatāmākṛtīścaityasaṃsthāḥ
paśyannekāntaramavahitaḥ suṣṭu savyāpasavyam .. 42..

43

ekaṃ caitadvacanamamalaṃ māmakīnaṃ na cittā-
dutārya svīkṛtanijasuhṛtkāryasiddhe nidānam .
paṇyastrīṇāmiha hi nagare saṃniveśo garīyā-
nāste tasmāddhṛtimatiharāddūramevāmigaccheḥ .. 43 ..

43_5

kācinnāgyāḥ śrayati samatāṃ bhogilokopagūḍhā
habī kācitkalayati kalāṃ tatra kiṃpākavalyāḥ .
kācidgatāṃ tulayati yuvabhraṃśahetuḥ paṇastrī
kācidvāndhyaprathananipuṇā yāti vātyāsasvītvam .. 4 ..

45

kācittīkṣṇairnayanaviśikhairmarma yūnāṃ bhinatti
narmālāpairharati hṛdayaṃ kācidrākṛtahradyaiḥ .
kācitsācismitavikasitairmohayatyalpabuddhī-
ndhairyaṃ kācitpaṭukucataṭoddhātanairluṇṭhati drāk .. 45 ..

46

tasmādāsāṃ yuvajanapṛṣadvāgurāṇāmavaśyaṃ
dūrātyāgo bhavati hi nṛṇāṃ śreyase'mutra cātra .
tatrāpyaṅgīkṛtanijasuhṛyāhṛtestvādṛśasya
vyāsaṅgo nocita iti hitaṃ dvistriretadvadāmi .. 46..

48

tasyāḥ puryā bhavati purato nātidūre'mbudādri-
rdraṣṭavyo'sau taruparivṛtodabhramabhaṃkaṣāgraḥ .
nādairgītairiva janamanāṃsyāharankīcakānāṃ
gandharvāṇāmiva navamaruccālanāddhūrṇamānaiḥ .. 47 ..
śṛṅge'mupyonnatibhṛti sarastīrabhūmiprarūḍhā-
ndūrvāṅkūrānkila kavalayiṣyatyaso te kuraṅgaḥ .
bhūyaḥ kālakṣududayakṛśaścāraṇīyo'yamindo
sāmaśrambhobharatṛṇataterdurlabhārakheṭato'sya .. 48 ..

48_6

kṛjadbhirye śrutisukhakarā kokilaimallikānā-
māmodaiśca prasṛmarataraiḥ prāṇino modayanti .
udgacchadbhirnavanavatṛṇairvaya(?)vaiḍūryabaddha-
kṣoṇīpīṭhā iva vidadhate śaṃ nikuñjā drumāṇām .. 45 ..

48_7

teṣūccairbhā sma bhavadabhitaḥ svarvadhūprastutaistai-
rvīṇānādairapahṛtamanā dūrakṛṣṭo mṛgaste .
mā bhūtsvedastadanu ca tadanveṣaṇe vā vilambo
gantuṃ tyaktvāśritamaṇumapi tvādṛśā notsahante .. 5 ..
tasmātsvasmānnayanaviṣayānnāyamatyantadūraṃ
gantuṃ sahyo navadhanatṛṇāvādavikṣiptacetāḥ .
yannirmagnā api karivarā arbudādreḥ kuḍaṅge-
ṣvaprāṇāḥ syurbahalavidapiṣvanyajantoḥ kathā kā .. 51 ..
(tribhirviśeṣakam)
yadyapyetaddhanavanagataṃ nāndhakāraṃ karāste
hanyurmā bhūttadapi hi bhavānsve mṛdutve vipaṇṇaḥ .
yeṣūṣṇāṃśorapi 'karāḥ kuṇṭhatāmāśrayante-
'naṅgakrīḍāsadasi diviṣatpuṃścalīnāṃ divāpi .. 12 ..

53

tatra śrīmānvimalavasatau bhāti nābheyadeva-
sevāyātatridaśanikaraḥ pūrṇapādopakaṇṭhaḥ .
nemisvāmī diśati ca śivānyānatānāṃ niviṣṭaḥ
sākṣādindrālaya iba vare vastupālasya caitye .. 53 .

54

rūpyasvacchopaladalamayo citradotkīrṇacitrau
cañcañcandrodayacayacitau kalpitānīlaśilpau !
jīyāstāṃ tau vimalanṛpatervastupālasya cauccau
prāsādau tau sthiratarayaśorūpadehāviva dvau .. 54 ..

56

eṣā bhūmirvimala vibhunā brāhmaṇebhyo gṛhītā
caityaṃ kartuṃ ripusurajitā sapyamāstīrya viṣvak .
aitihyāni tvamiti jaratāṃ kurvatāṃ mitragoṣṭhīṃ
tatra śroṣyasyanusṛtabhavaccandrikāṇāṃ mukhebhyaḥ .. 15 ..
draṣṭavyaḥ syādayamapi sakhe bhīmasādhorvihāra-
stārtīyokastridaśasadanamphānigarvāpahaśrīḥ .
evaṃ caitattribhuvanamatikramya śobhāviśeṣaiḥ
prāsādānāmiha samuditaṃ prītigoṣṭye trikaṃ kim .. 56

56_8

āste caityaṃ svaratarakṛtaṃ nātidūre yadeṣāṃ
tatrottuṅgaścatasṛṣu diśāsvarhato vandamānaḥ .
sākṣādṛṣṭaṃ samavasaraṇaṃ yadvidehāvanīṣu
tatsaṃskārodayasahakṛtaṃ saṃsmariṣyasyavaśyam .. 17 ..

56_9

anye cātrāmṛtakaraharidvāsasāṃ ye vihārā
draṣṭavyāste na khalu bhavatā tatra vandyā jinācī .
digvelānāṃ kaṭukamatināṃ (2) dravyaliṅgaspṛśāṃ ya-
nnārhadvimbaṃ suvihitamunervāsayogaṃ vinārcya̭m .. 58 ..
N
kiṃciddūre bhavati ca tatastatra durgo'calākhyo
maulau tasminvilasati caturdvāramuttuṅgacaityam .
yādṛktatrocchritamanupamasvarṇarīrīvimiśraṃ
na kṣmāpīṭhe kvacidadhigataṃ tāgarcācatuṣkam .. ... !
nīcaiḥ kiṃcidbhavati ca tataḥ kāntamarhanniśāntaṃ
śrāntaṃ tārādiva navarucāṃ gantumūrdhvaṃ...
durgasyādho'pyatha jinagṛhaṃ śrīkumārakṣitīndo-
rvandethāsteṣvanupamamate bhāvataḥ śrījinārcā ..6..

56_10

astyeṣo'dri....mupacito bhūridivyauṣadhībhi-
stasmādasyopari kira rasaṃ candrikāṇāṃ viśiṣya .
etāḥ puṣṭiṃ dadhatu ca rayādauṣadhīśa... te'ṅga--
sparśātstrīṇāṃ paramamuditaṃ yauvanaṃ bhartṛ saṅgaḥ ..21..

56_11

śaile'styasminpratipadamaho laukikī tīrtharājī
miśyādṛṣṭikṣitipatinatiprāptamithyānubhāvāma
na draṣṭavyā subhaga bhavatā kautukādapyasau ya-
nmālinyaṃ syāttadabhigamanācchuddhasamyaktvaratnaiḥ 12 ..

66

itthaṃ sthitvā sthirataradhiyāṃ lokanīyo'rbudādri-
rasyā dṛṣṭā jagati hi jano gaṇyate garbha eva :
dṛṣṭvā cainaṃ vraja gajapate satvaraiḥ pādapātai-
rnīlasyaṃ sthādupakṛtikṛtāṃ tvādṛśāṃ hyuttamānām
grāmyāmasmādraja nagavarānmāravīnāṃ navīnāṃ
śrīkhaṇḍārcāṃ vapuṣi racayaṃścandrikāṇāṃ taraṅgaiḥ
siddhadraṅge kṣaṇamatha sarasvatyupete vilambya
rājadraṅgaṃ bhuvanaviditaṃ yāsyasi va nimeṣāt
tatrālokya svapatitanayaṃ rājatejo'bhirāmaṃ
darbhāṅkūracchalapulakitā tvāmupasthāsyate'sau .
āmūlāgraṃ taralitatanurvīcihastairudastai-
rdūrādāliṅgitumiva rasātsābhramatyabdhikāntā .. 65 ..
eṣā kvāpi pracurataramaiḥ kānanaiḥ kanakūlā
kvāpi krīḍadyuvatinikarairapsaraḥseviteva .
sadveṣeva kvacana vitatairambarairdhautamuktai-
rmuktāśuktyāvalirucitaraiḥ kvāpyalaṃkāriteva .. 66 ..

68

prīṇātyeṣākhila... rajanānsatpayaḥpānadānā-
dutsaṅgasthānramayati ca tānkelilīlāvilolān .
dūrādāliṅgati ca vitatairvīcihastaiḥ punīte
pūtānnāsyāḥ kathamabhihitā(?)neyagādānagaryāḥ .. 67 ..
nadyāścāsyāḥ suciramubhayoḥ kūlayoḥ saṃniviṣṭā-
ścakrāhnānāṃ hṛdayadayitāścāśrubhiḥ klinnanetrāḥ .
pādairmā smāratimupanayairviprayuktāḥ prasahyaiḥ
kaṇṭhaprāṇā nahi virahiṇaḥ kṛcchūmīṣatsahante .. 68 ..

69

ārūḍhānāṃ bhavanavalabhīṃ gaurjarīṇāṃ tvadīkṣā
phullākṣīṇāṃ priyatamakaranyastahastotpalānām .
paśyantīnāṃ nagaramabhito'laṃkṛtaṃ candrikābhi-
rbandho nirvāpaya nijakaraiḥ suṣṭu dṛkkairavāṇi .. 69 ..

70

krīḍāharmyaṃ priyasahacarīpreraṇābhiḥ praviṣṭāḥ
śayyotsaṅgaṃ praṇayacaṭubhiḥ preyasā prāpitāśca .
vrīḍodrekādgṛhamaṇimupāhatya karṇotpalena
kāntopānte tamasi kathamapyāsate yā vimugdhāḥ .. 70 ..

70_12

mā kārṣīstvaṃ taruṇakiraṇarjālamārgapraviṣṭe-
stāsāṃ kāntaprasabhahṛtasaccīvarāṇāṃ prakāśam .
kiṃ kuryuḥ saṃvaritumanalaṃ bhūṣṇavastārastvadaṃśū-
nmauradhyādevānavagatadhavākṣyabjasaṃvṛtyupāyāḥ ..7.. (yugmam)

72

tatrāṭṭānāṃ tatiṣu nihitā bhūriratnaprakāśa-
stārāstārādhava tava karaiḥ suṣṭu saṃyogametya .
prāptollāsā iva navaruco darśanīyā bhaviṣya-
nyullāsaṃ hi prathayati cirābandhuvāhānuṣaṅgaḥ .. 72 ..

73

lakṣmīstatrāramati satataṃ bhūri koṭidhvajānāṃ
gehe gehe bahuvidhadhanaiḥ klṛptanānāsvarūpā .
dṛṣṭvā caināṃ subhaga bhaginīṃ tyaktacāñcalyadoṣāṃ
cintātītaṃ niyatamatulaṃ prāpsyasi tvaṃ pramodam .. 73 ..

74

pakaiko'sya dhruvamuḍupate pāṭako'nyaiḥ purāṇāṃ
vṛndaistulyo janapadasamānyeva śākhāpurāṇi .
"maikaikaṃ pṛthutaramurugrāmatulyaṃ tadasya
māhātmyaṃ kaḥ kathayitumalaṃ prāptavāgvaibhavo'pi .. 74 ..

76

muktāpuñjānpratipada rūnratnarāśīnpravālā-
ṅkūrāñśaṅkhānmṛgamadasarānvīkṣya bhūyo varāṃśca .
mā jñāsīstvaṃ svapiturudadherhanta sarvasvabhātta-
draṅago hyeṣa prakṛtiguṇato jyeṣṭharatnākaro'sti .. 75 ..
asya vyaktyā niśamanamaho varṣalakṣānupāti
sāmānyenāmṛtakara tataścaikadeśo vilokyaḥ .
tasmindṛṣṭe nikhilamapi tadṛṣṭamevāvadheyaṃ
sarvaṃ dṛṣṭaṃ vadati hi jano varṇikādarśanena !! 76 ..

82

ratnajyotiḥ kanakarajatajyotiraṭṭāvalīṣu
strīpuṃsāṅgābharaṇataruṇajyotiratra pradoṣe .
dīpaśreṇīprakaṭitapaṭujyotirindostvadīya-
jyotiryoge bhavatu vividhajyotiṣāṃ saṃnipātaḥ .. 77 ..
tatra pratyāpaṇamanugṛhaṃ dīpakānāṃ kadambe
stokaṃ paurāṇika iva niśi vyañjayatyarthajātam .
gatvā prāmāṇika iva mahāvyañjayansarvato'rtha
vailakṣyaṃ taṃ taralitakaraḥ prāpayiṣyatyavaśyam .. 78 !
tasmāddaṅgācchamanakakubhiḥ prasthitasyāntarā te
svargākāraṃ nagaramaparaṃ lāṭadeśasya puṇḍram .
darśa darśa manasi paramaprītirāpatsyate ya-
nnānālakṣmīruciravapuṣāṃ tatra vāso janānāma !!
laṅkāśaṅkāṃ manasi dadhatī toyarāśau mamajjā-
tīte dṛgbhyo vasati ca pade hanta vakhokasāga .
pātālaṃ prāviśadapamadā sāpi bhogāvatī māṃ
dṛṣṭvā ramyāmanupamatamāṃ vāṭapadrīmabhigvyām .. 8 ..
madhye'styatra pracurasukha(pa)mo maṇḍapo'tyantatuṅga-
statra sthitvā catasṛṣu diśāsvīkṣaṇīyaṃ tvayendro.
draṣṭāsi drākśriyamanupamāmasya viṣvakpurasya
ramyaṃ hyetacchucirucicaturdvāracaityānukāram .. 81 ..
atyāsannaṃ bhṛgupuramito yāsyasi prauḍhadurgāṃ
durgandhāśojjhitamatisurairbhūri paureḥ parītam .
bhūpīṭhe matsadṛśamaparaṃ vartate vā na veti
draṣṭuṃ raṅgāntaramiva samārūḍhamuñcapradeśam .. 82 ..

83

tasyopānte sukhayati nadī narmadā narmadormi-
stomai romodgamamatihimaiḥ kurvatī nausthitānām .
krīḍadgandhadvipamadarasoddāmagandhipravāhā
cañcatkrīḍāvanaghanataṭā nāvyanīrā gabhīrā .. 83 ..

84

ālokya drāgbhuvanamamṛtaistarpayantaṃ bhavantaṃ
tātaṃ bhrātarbhavatu muditā narmadā te tanūjā .
prāptollāso bhavatu ca bhavānapyapetya kṣaṇena
saṃsāre yajjanitajanakapremabandho garīyān .. 84 ..

85

tatra sthitvā bhṛgupuramahāvapravātāyanāgre
dṛṣṭvā hṛṣṭo nijatanubhuvo dhāvanodvalganāni .
gaccheḥ svacche taraṇinagaropāntabhūmipradeśe
śrīśrīpūjyakramaviharaṇadhvastapāpapraveśe .. 85 ..

88

kharjūrīṇāṃ vipinapaṭalītuṅgatāladrumāṇāṃ
tatra śreṇistapanatanayātīrabhūmiprarūḍhā .
mandaṃ mandaṃ prasṛmaramarutkampitāṃ maulikampaiḥ
ślāghāmantaḥ sṛjati nagarasyāsya lokāntarasya .. 86 ..
potaśreṇīparicayamiṣāttīravelladvimānā
majjadvṛndārakavaravadhūrnāgarairnāgarībhiḥ .
svādusvacchasphaṭikarucirāmbhobharairuttaraṅgā
tāpī tatra śrayati taṭinī svargagaṅgānukāram .. 87 ..
enāṃ saṃgacchati jalanidhiḥ pratyahaṃ dvistrirasyāḥ
saubhāgyenātiśayaguruṇā kārmaṇeneva vaśyaḥ .
abhracchannastvamapi bhavitāsyetayoryogakāle
pitroḥ paśyanka iha surataṃ lajjate nejaḍo'pi .. 88..

88_13

tatra śrīmattapagaṇapateḥ sadvihārānilormi-
pluṣṭātaṅkāṃ phaladalasumasphātisaṃpannavṛkṣām .
iṣṭānehaḥ parigatadhanodbhāsi bhūyiṣṭhasasyāṃ
drakṣyasyarhatsamavasaraṇāpāstadopāmiva kṣmām .. 89 ..
namrībhūtāḥ pratipadamaho lumbivṛndaiḥ phalānāṃ
svaṇairyoṣā iva dhanavatāṃ santi kamrāḥ kadalyaḥ .
snigdhacchāyairmadhuraphaladairmaṇḍapairgostanīṃnā
gehairgrāmā iva sumanasāṃ tatra kāntā vanāntāḥ .. 10 ..

88_14

dīptāḥ puṣparaviraladalā maṇḍalī campakānāṃ
tatrodyāne tulayati phalairlakṣitā palavaiśca .
nāgaśreṇīmamasṛṇasṛṇiṃ hemaghaṇṭāvalīḍhāṃ
.....
0-40
udyānānāṃ nagaramabhitaḥ saṃtatirbhāti nānā-
vṛkṣairlakṣairvividhasumanaḥsaṃvitānāṃ latānām .
krīḍaddampatyucitakadalīmandirairbālakānāṃ
gehaiḥ krīḍābhavanasarasī dīrghikāvāpikābhiḥ .. 9.2 ..
potānpotāniva jalanidheḥ kukṣinikṣiptanānā-
vastustomāṃścatura bhavitā paśyataste vilambaḥ .
jāgrajjaitradhvajaparigatāñjaṅgamadraṅgatulyā-
paśyannetānna bhavati janaḥ ko'tra vikṣiptacetāḥ.. 13 ..

95

durgo bhargojjvalavapurihotkandharaścandraśālā-
dambhātsaudhacchadirupacito mauktikacchatraśālī .
nānāyanapraharaṇadharo yuddhasajjopraśastraḥ
kṣatrasyaiṣa śrayati sukhināṃ dhairyagarvoddhurasya .. 94 ..
gopīnāmnaḥ kimiha saraso varṇayāmo mahattvaṃ
yatkṣīrābdheḥ kalayati kalāṃ mathyamānasya no cet .
āste kukṣau kimiha nihitā meruradyāpi kiṃvā
vīcikṣobho mathanajanitatrāsato'trāgatasya .. 95 ..

97

nīlacchāyāṃ kvacidaviralairnāgavallīdalaughaiḥ
śubhracchāyaṃ kvacana kusumairvismṛtairvikrayāya .
piṅge caṅgairatipariṇataiḥ kutraciccekṣudaṇḍai-
nānāvarṇaṃ puramidamiti dyotate sarvadāpi .. 96 ..
potottīrṇāmbudhiparataṭodbhāvino vastuvṛndā-
ndrāksaṃkhyātuṃ ka iha gaṇanākovido'pi kṣameta .
iṣṭe mātuṃ ka iva .. rajaḥsvarṇamāṇikyapuñjā-
nguñjānemāruṇatararucīṃścāṅkurānvidrumāṇām .. 97 ..

98

rūpyasvarṇaprakaraghaṭanaprotthitaiṣṭaṅkaśālā-
garbhodbhūtapratiravaśataistāratāraiṣṭakāraiḥ .
nātra kvāpi prabhavitumalaṃ duṣṭadaurgatyabhūtaḥ
pūtaḥ kṣaudre hyupaśamavidhau mantrasāraṣṭakāraḥ .. 98 ..

98_15

yatra śrāddhāstatasumanaso viśvamānyā vadānyāḥ
saṃkhyātītā amitavibhavāḥ prauḍhaśākhāḥ praśākhāḥ.
kutrāpyādyādha(1)rakajanitāḥ saṃsthitāḥ kalpavṛkṣāḥ
prādurbhūtāstapagaṇapatiprauḍhapuṇyānubhāvāt ...99 ..
śilpipraṣṭai racitavividhānekavijñānahṛdyaṃ
hiṅgulvādyaiḥ kanakakhacitairvarṇakairvarṇanīyam .
dattānandaṃ sa(hra]dayahṛdāṃ vṛndamarhadgṛhāṇāṃ
citraiścitraṃ ka iha na jano vīkṣya citrīyate'ntaḥ ..10..

98_16

62
kāvyamālā
madhye gopīpuramiha mahānśrāvakopāśrayo'sti
kailāsādripratibhaṭa iva prauḍhalakṣmīnidhānan .
antarvartyārhatamataguruprauḍhatejomirudya-
jyotirmadhyasthitamaghavatā tāviṣaṇopameyaḥ ..10

173

bhittau bhittau sphaṭikasarucau kuṭṭiime kuṭṭime ca
saṃkrāmastvaṃ subhaga bhavitā syāttalakṣasvarūpaḥ .
yuktaṃ caitattaraṇinagaropāśrayasyānyathāśrī-
rdraṣṭuṃ śakyā na khalu vapuṣaikena yuṣmādṛśāpi .. 102 ..
tasya dvārāṅgaṇabhuvi bhavānsthairyamālambya paśya-
nsākṣāddevāniva nṛjanuṣo drakṣyati śrāddhalokān .
hastyārūḍhānatha rathagatānsādinaśvārthapau....(!)-
pyarthāśrotuṃ rasikahṛdayāśīghramāṭīkamānān .. 173 ..

173_17

mādyadbhūridvipamadarasāścīyalālānipāta-
klinnāṃ khinnāmiva dhanajanavātasaṃmardakhedāt .
dvāraṃ svasyāṅgaṇabhuvamatipreṅkhitaistoraṇānāṃ
snehādāśvāsayati marutāṃ preraṇeneva śaśvat .. 104 ..

173_18

madhye tasyāḥ śramaṇavasatermaṇḍapo yaḥ kṣaṇasya
so'yaṃ kāntyānuharati satāṃ tāṃ sudhā maghonaḥ .
muktā candrodayaparicitasvarṇamāṇikyabhūṣā-
śreṇīdīpto vividharacanārājitaratambhaśobhī .. 105 ..
madhye siṃhāsanamanupamaṃ tasya śakrāsanābhaṃ
cetaścaitatsakhayati satāṃ hṛdyapadyānukāram .
sālaṃkāraṃ sughaṭitamahāsaṃdhibandha suvarṇaṃ
svacchacchāyaṃ sulalitacatuḥpādasaṃpannaśobham .. 106..

173_19

indutam .
dīpropāntaḥ svasadṛśarucā pādapīṭhena namra-
kṣmāccheṇīmukuṭa ghaṭanākromalībhūtadhāmnā .
paṅkayoḍūnāmiva guṇayujā mauktikasvastikena
vyomno lakṣmī kila nidadhatopendrapādāñcitena 107(yugmam)
tatrāsīnaṃ pariṇatatapastejasā pīnamantaḥ-
śukladhyānodbhavanavamahojhyotitātmasvarūpam .
sākṣāttīrthaṃkaramiva jagajjantujīvātubhūtaṃ
mūrtyā śāntādbhutamadhurayā dattabhavyapramodam .. 108 ..
abhyastānāṃ gurumukhakajādāgamānāṃ nidhānaṃ
sākṣādādyaṃ gaṇadharamivānekalabdhipradhānam .
jñānālokaprakaṭitajagattattvadattāvadhānaṃ
dhyānaṃ dharmyaṃ hṛdi nidadhataṃ siddhiśayyopadhānam .. 109 ..

173_20

ākarṣantaṃ kaṭhiṇatapasā līlayā siddhirājyaṃ
svargādīnāṃ sukhamanupamaṃ manyamānaṃ tṛṇāya .
ā."māmlādyatipṛthutapaḥ kārśyataḥ śvetakāntiṃ
samyagliptaṃ kila dhavalayā leśyayāntarbahi
phullāmbhojaśvasitamasiti śmaśrukūrcāṅkurodyā-
nābibhrāṇaṃ sitamukhapaṭīṃ cānanāmbhojahaṃsīm .
hastāmbhoje dadhatamamalāṃ vaidrumīmakṣamālāṃ
rāgaṃ prāptāmiva guruguṇairdhūrṇamānāṃ ca citre .. 111 ..

173_21

aṅke dharmadhvajamurumahaḥ śobhamānaṃ dadhānaṃ
śreyolakṣyā prahitamiva sasnehayā puṇḍarīkam .
prāyaḥ padmāsanaparicitaṃ rājahaṃsopasevyaṃ
khādhyāyenānugatavadanaṃ brahma sabrahmarūpam .. 112 ..

173_22

64
kāvyamālā.
karṇopānte palitakapaṭātsuṣṭu vijñapyamānaṃ
sthānabhraṃśavyathitajarasaikāntamekāntakāntam .
svāmiṃllokānajaramamaraṃ sthānakaṃ prāptumarha-
nkurvanbhūmau viharasi mayā sthīyatāṃ kvādhuneti .. 113 ..

173_23

sphūrjadbhāgyānkaticana dṛśā snigdhayālokayantaṃ
kāṃścicceṣatsmitakalanayā svāyatīnprīṇayantam .
pūrvopāttāskhalitasukṛtaśreṇisaubhāgyabhājaḥ
kāṃścinmaulau karaghaṭanayā labdhasiddhīnsṛjantam .. 11 ..

173_24

āśīrdambhānnamadasumatāṃ hastavistāraṇena
hastanyastāviva nijavaśau dharmalābhau dadānam .
kalyāṇānāṃ nidhimiva mahāvārapāraṃ mahimnā-
mācārāṇāṃ bhavanamavanāvākaraṃ satkriyāṇām .. 115..

173_25

arhaddharmaṃ tanubhṛtamivāstokalokopakṛtyai
kaivalyaṃ vā viditabhuvanaṃ puṃsvarūpoyapannam .
pratyakṣaṃ vā sukṛtanicayaṃ śāsanasyārhatasya
mūlaṃ niḥśreyasapadatarorjaṅgamaṃ kalpavṛkṣam .. 116 ..

173_26

kaṣṭavrātaṃ natasumanasāṃ jāpamaunaprayuktai-
rghnantaṃ mantrairiva paṭutarairhārihuṃkāranādaiḥ .
samyagnāmasmaraṇaśamitāśeṣapāpopatāpaṃ
lakṣoṣṇāṃśupatibhaṭajagavdyāpi teja:pratāpam .. 117 ..
dhairyeṇātiprathitayaśasā svarṇaśailaṃ jayantaṃ
gāṃ tīrthenātiśayaguruṇāmbhonidhiṃ lajjayantam .
saundaryeṇāpratimamahasā manmathaṃ tarjayantaṃ
cāritrādyaiḥ suvihitaguṇairviśvamāvarjayantam .. 118 ..
65
indudūtam .
maunadhyānādhamalavivinārādhitācārthamanaṃ
sevyaṃ devarupapadagatairbrahmacaryānuraktaiḥ .
namraprāṇiprakaravividhaprārthanākāmakumbhaṃ
dāntaṃ śāntaṃ mṛdumapamadaṃ niḥspṛhaṃ vītadambham .. 110..
vidyāvaddhiḥ subhagatanubhiścārucāritravaḥ
śrīgurvājñāvinayanipuṇaiḥ sevitaṃ sādhuvaryaiḥ .
śraddhālūnāṃ pṛthupariṣadi pauḍhadhāmnā niṣaṇṇam
trāyastriṃśairiva parigataṃ saṃpadīndraṃ surāṇām .. 120 .

173_27

vandethāḥ śrītapagaṇapatiṃ sārvamaidaṃyugīnaṃ
pītaṃ puṇyaprabhavamudadhernandanatvaṃ labhethāḥ .
prācyaiḥ puṇyaiḥ phalitamatulaistāvakīnaiḥ sulabdha-
janmaitatte nabhasi ca gatitnāvinīte kṛtārthā .. 222 ..
(caturdaśabhiḥ kumāna
adyānathairgalitamakalaiḥ pāpaśaṅkairvilīnaṃ
kṣīṇaṃ doṣairgalitamaśivairduṣṭakaṣṭaiḥ praṇaṣṭam .
rugṇaṃ rogairma॒tamanuśayairviprayogairvinaṣṭaṃ
sarvātaṅkopaśamanipuṇaṃ drakṣyasi śrīguruṃ yat .. 12 ..
puṇyādasmādbhṛśamupacitātkiṃvadantīkalaṅka-
syaiṣā yāsyatyamṛtakara bho niṣkalaṅkaṃ bhavantam .
manye'vaśyaṃ śataguṇavṛṇiṃ satvaraṃ vīkṣināde
sarvābhīṣṭaṃ phalati na cirāddarśanaṃ hīdṛśānām .. 123 ..
hṛdyātodyairmukharamurajairgāyanānāṃ ca gītai.
rgāyantīnāṃ guruguṇaguṇāṃścārarvaiḥ śrāvikāṇām .
5 caturdaśagu0
svādhyāyaiśca śramaṇakṛtināṃ tarkacarcāvicāraiḥ
śabdādvaite bhavati bhavatā sthairyamānasya tatra .. 124 ..

173_28

vijñaptirno yadapi bhavatā duṣkarānāptapuṃsā
pārthe kiṃ cāmarahimakarāḥ pāṭhakāste sagotrāḥ .
saṃvīkṣyaivāvasaramucitaṃ tatra vācyaṃ tathāpi
netāro hi dhruvamavasare prekṣiṇi prītacittāḥ .. 125 ..

173_29

sthitvā tasmādvijanasamaye śrīguroḥ pādapadmaṃ
spṛṣṭyā svacchairhimakarakarairvijña vijñapyamevam .
śiṣyo'ṇīyānvinayavijayo dvādaśāvartabhājā
vijñapti vyāharati mahatā vandanenābhivandyam .. 126 ..
yacchīpūjyakramayugamilādurgamadhye nato'haṃ
prāgāsaṃ noyakṛtimiva tadvismarāmi kṣaṇārdham .
śrītātānāṃ yadurukṛpayā bhāṣaṇaṃ smaryamāṇaṃ
sarvāṅgīṇaṃ sapadi pulakodbhedamāvipkaroti .. 127 ..

173_30

tupyatyullāsayati karaṇānyullasantyeva bhūyo
bhūyo gacchatyupagurupadaṃ gāḍhamutkaṇṭhate ca .
bāṣpaklinne sṛjati nayane gaddānkaṇṭhanādā-
netaccetaḥ praṇayarasataśceṣṭate naikadhāme .. 128 ..

173_31

nidrādoṣo jagati vidito jāgaraścāpramādaḥ
saṃpratyetanmama tu hṛdaye vaiparītyena bhāti .
nidrāṃ yāte guṇamanuguṇaṃ darśanaṃ vo dadānāṃ
jāgaryāṃ ca praguṇamaguṇaṃ tatra vighnaṃ sṛjantīm .. 129 ..

173_32

sudarśanacampūkāvyam .
jāgaryāyāṃ japati rasanā yuṣmadākhyāṃ yathā me
nidrāyāmapyupahitamanāstvena śaśvattathaiva .
tasmātsaṃpratyahaniśi """"vā jāgarānidrayorme
bhedaṃ lokā api paṭudhiyo jānate nāparīkṣyam .. 130..

173_33

śaṅkātakarmalinamaguṇairutsṛjanpūrvapakṣaṃ
siddhāntaṃ sadvibhava bhavadārādhanaṃ saṃśrito'si .
saṃbhāvyastatparamagurubhiḥ snigdhayā premadṛṣṭyā
yenātyarthaṃ phalitasakalaprārthito'rtho bhaveyam .. 131 ..
iti śrīmeghadūtacchāyākāvyamindudūtābhidhaṃ kāvyaṃ samāptam .

173_34

śrīkṛṣṇānandakavīndraviracitaṃ
sudarśanacampūkāvyam.
nārāyaṇapadāmbhojamakarandamadhuvrataḥ .
kṛṣṇānandaḥ karotyenāṃ camyūṃ sarvamanoramām .. 1..

173_35

śāstraṃ smṛtiṃ ca sāhityaṃ kṛṣṇānandena dhīmatā .
adhītya kriyate campūḥ śaṃ pūrayatu sarvataḥ .. 2 ..

173_36

daṃṣṭrāduṣṭakarālakāliyaśirobhaṅgaprasaṅgocchala-
draktavyaktajalaughapūrṇayamunākūlapravāhotsavaḥ .
sphūrjadurjayakaṃsakeśimathano rādhāmukhendūdaye
jīvajjīvasamaḥ karotu kuśalaṃ śrīkṛṣṇadevaḥ prabhuḥ..3..

173_37

1. 'vedākāśamunīndu(1704)saṃmitaśake-' iti granthāntimapadyato vaikrame
śarada 1839(%A.D. 1788) śrāvaṇaśukladaśamīguruvāsare imaṃ granthaṃ raci
tavānchīkṛṣṇānandakavīndra ityavagamyate.

Part of

See also: more in Vaiṣṇava devotional messenger poems (non-Gauḍīya/Dākṣiṇātya)

Discussed in 3 studies in Pramāṇa (listed on the page).